विदर्भातील ८ जिल्ह्यांत दुष्काळाचे सावट, अमरावती आणि अकोल्यात सुमारे ४० टक्के कमी पाऊस

विदर्भ आणि संपूर्ण महाराष्ट्रात गेल्या काही वर्षांपासून हवामानाचे चक्र झपाट्याने बदलत आहे. हवामान बदलामुळे कमी वेळात अतिशय जोरदार, मुसळधार पावसाच्या घटना खूप वाढल्या आहेत, अशी नोंद आहे.

आकडेवारीनुसार विदर्भातील ११ जिल्ह्यांपैकी फक्त ३ जिल्ह्यांत सरासरीइतका पाऊस झाला आहे. इतर जिल्ह्यांत पावसाची मोठी कमतरता नोंदली गेली आहे. विदर्भातील ११ पैकी ८ जिल्ह्यांत पावसाचा आकडा सामान्यपेक्षा बराच कमी राहिला आहे.

अमरावती (-४३%) आणि अकोला (-४१%) या जिल्ह्यांत पावसाची परिस्थिती सर्वात वाईट आहे. अमरावती, अकोला, गडचिरोली, वाशीम यांसारख्या जिल्ह्यांना येत्या काळात पाण्याच्या मोठ्या अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते. नागपूरमध्येही ३४ टक्के कमी पाऊस नोंदला गेला आहे.

चोपणे यांच्या म्हणण्यानुसार, २०१३ ते २०१८ या काळात नागपूर जिल्ह्यात सप्टेंबर महिन्यातील पावसाचा पॅटर्न बऱ्यापैकी सामान्य होता. मात्र २०१९ नंतर पावसाच्या आकड्यांमध्ये अनपेक्षित उसळी आली आहे.

मोठ्या प्रमाणावर झाडांची तोड आणि काँक्रीटची बांधकामे यांमुळे जमिनीची नैसर्गिकरीत्या उष्णता शोषून घेण्याची क्षमता संपली आहे. दाट बांधकाम आणि औद्योगिकीकरणामुळे शहराचे तापमान सतत वाढत आहे, त्यामुळे स्थानिक पातळीवर हवेच्या दाबावर परिणाम होतो.

खरीप हंगामातील मुख्य पिके सोयाबीन, कापूस आणि भात यांना सध्या पुरेशा पाण्याची गरज आहे. पावसाची कमतरता आणि त्याचे असमान वितरण यामुळे पिकांच्या उत्पादनावर परिणाम होण्याची पूर्ण शक्यता आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांवरील आर्थिक संकट अधिक गडद होऊ शकते.

एकूणच, विदर्भातील बहुतेक जिल्ह्यांत पावसाने ओढ दिल्याने पाणीटंचाई आणि पिकांचे नुकसान या दोन्ही चिंता समोर आल्या आहेत. अमरावती आणि अकोला या दोन जिल्ह्यांत तूट सर्वाधिक असल्याने तिथल्या शेतकऱ्यांची चिंता आणखी वाढली आहे.

पावसाचे आकडे पाहिले तर विदर्भातील ११ जिल्ह्यांत चित्र एकसारखे नाही. ३ जिल्ह्यांत सरासरीइतका पाऊस झाला आहे, तर उरलेल्या जिल्ह्यांत मोठी कमतरता नोंदली गेली आहे. त्यातही ८ जिल्ह्यांत पाऊस सामान्यपेक्षा बराच कमी राहिला आहे, हे आकडेवारीतून दिसते.

अमरावती, अकोला, गडचिरोली आणि वाशीम या जिल्ह्यांना येत्या काळात पाण्याबाबत मोठ्या अडचणींना तोंड द्यावे लागू शकते. नागपूरमध्येही ३४ टक्के कमी पाऊस नोंदला गेला असल्याने शहरातही चिंता आहे. खरीप हंगामातील सोयाबीन, कापूस आणि भात या पिकांना याच वेळी पुरेशा पाण्याची गरज असते, याकडे लक्ष वेधले जात आहे.