रत्नागिरी दुष्काळ: पालकमंत्री उदय सामंत यांचा पंचनामे, चारा-पाणी आणि कर्ज पुनर्गठनाचा कृती आराखडा

रत्नागिरी जिल्ह्यात दुष्काळाचे सावट गडद होत असताना जिल्हा प्रशासनाने तातडीने पावले उचलायला सुरुवात केली आहे. शेती, पिण्याचे पाणी आणि उद्योगांसाठीच्या पाणी नियोजनात कुठलीही कसर राहू नये, यासाठी काटेकोर नियोजन करण्याचे आदेश उद्योगमंत्री तथा रत्नागिरीचे पालकमंत्री डॉ. उदय सामंत यांनी दिले आहेत.

जिल्हाधिकारी कार्यालयात झालेल्या जिल्हा पीक परिस्थिती आढावा बैठकीत सामंत बोलत होते. दुष्काळ जाहीर झालेल्या तालुक्यांबरोबरच जिल्ह्यातील इतर तालुक्यांतही पिकांचे पंचनामे तातडीने सुरू करण्याचे निर्देश त्यांनी प्रशासनाला दिले. राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला असून त्यात रत्नागिरी जिल्ह्यातील रत्नागिरी, संगमेश्वर आणि राजापूर या तीन तालुक्यांचा समावेश आहे.

जिल्ह्यातील उर्वरित तालुक्यांतही दुष्काळसदृश स्थिती असल्याचे सांगत, त्यांचाही दुष्काळ यादीत समावेश व्हावा यासाठी शासनाकडे पाठपुरावा केला जाईल, असे सामंत यांनी स्पष्ट केले. त्यासाठी उर्वरित तालुक्यांचे परिपूर्ण प्रस्ताव तातडीने शासनाकडे सादर करण्याच्या सूचना जिल्हा प्रशासनाला देण्यात आल्या. पाऊस आणखी लांबल्यास शेती, पिण्याचे पाणी आणि उद्योग क्षेत्रासाठी स्वतंत्र पाणी नियोजन आराखडा आधीच तयार ठेवण्याचेही निर्देश त्यांनी दिले.

पीक पंचनामे करताना अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांनी थेट शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन संवेदनशीलतेने काम करावे, अशी सक्त ताकीद सामंत यांनी दिली. पंचनाम्याच्या वेळी शेतकऱ्यांचे बँक खाते, आधार तपशील आणि ई-केवायसी अचूकपणे पूर्ण करण्याच्या सूचनाही देण्यात आल्या. प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याची 'ॲग्रीस्टॅक'मध्ये नोंदणी व्हावी, याची दक्षता तलाठी आणि ग्रामसेवकांनी घ्यावी, असे बैठकीत सांगण्यात आले. नोकरी किंवा व्यवसायानिमित्त बाहेरगावी गेलेल्या शेतकऱ्यांशीही संपर्क साधून त्यांच्या शेतीचे पंचनामे पूर्ण करण्याचे आदेश देण्यात आले.

पशुसंवर्धन विभागाने बैठकीत माहिती दिली की जिल्ह्यात मार्च २०२७ पर्यंत पुरेल इतका चारा सध्या उपलब्ध आहे. भात कापणीनंतर उपलब्ध होणारा पेंडा खरेदी करण्यासाठी विशेष निधीचा प्रस्ताव तयार करण्याची सूचना पालकमंत्र्यांनी जिल्हाधिकाऱ्यांना केली. जलसंधारणाच्या कामांचाही आढावा या बैठकीत घेण्यात आला. जलयुक्त शिवार योजनेअंतर्गत जिल्ह्यातील २३३ गावांत सध्या कामे सुरू असून जिल्ह्यातील २० मोठ्या धरणांमध्ये ८२ टक्के पाणीसाठा शिल्लक असल्याचे बैठकीत सांगण्यात आले. पुढील काळात पाणीटंचाई वाढण्याची शक्यता लक्षात घेऊन जिल्हाभर 'वनराई बंधारे' बांधण्याची मोहीम राबवण्याचे निर्देश सामंत यांनी दिले.

शेतकऱ्यांच्या कृषी कर्जांचे प्रकार आणि व्याप्ती निश्चित करून अग्रणी बँकेने कर्ज पुनर्गठनाबाबतचा अहवाल सादर करावा, असे निर्देश या बैठकीत देण्यात आले. ७.५ अश्वशक्तीपर्यंतच्या कृषी पंपांचे वीजबिल आधीच माफ असून त्यापेक्षा जास्त क्षमतेच्या पंपांनाही सवलत देण्याबाबत कार्यवाही करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.

याशिवाय ग्रामीण भागात रोजगार हमी योजनेची कामे मोठ्या प्रमाणावर सुरू करणे, पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकर मंजुरीचे निकष शिथिल करणे आणि दुष्काळग्रस्त भागातील कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ करणे, याबाबतही शासनाकडे प्रस्ताव पाठवण्याच्या सूचना पालकमंत्री उदय सामंत यांनी प्रशासनाला दिल्या.