अहिल्यानगरच्या चापडगावात दुष्काळाची स्थिती 1972 पेक्षाही बिकट, विहिरी कोरड्या

पाणी हा शेतीचा कणा असतो, त्याशिवाय पीक उभंच राहत नाही आणि चांगलं उत्पादनही मिळत नाही. पण अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शेवगाव तालुक्यातल्या चापडगावात नेमकं हेच पाणी गायब झालंय. पावसानं दीर्घकाळ पाठ फिरवली आणि उन्हाचा चटका वाढला, त्यामुळं हे गाव आता भीषण दुष्काळाच्या विळख्यात सापडलं आहे. पिण्याच्या पाण्यापासून जनावरांच्या चाऱ्यापर्यंत सगळेच प्रश्न एकाच वेळी उभे राहिल्यानं गावातले शेतकरी आणि ग्रामस्थ पुरते हवालदिल झाले आहेत. अशीच परिस्थिती राहिली, तर पाणी आणि चाऱ्याच्या शोधात गावच सोडावं लागेल, अशी व्यथा स्थानिक शेतकऱ्यांनी बोलून दाखवली.

गावातल्या विहिरी आता तळापर्यंत कोरड्या पडल्या आहेत. पावसानं दगा दिल्यामुळं पाण्याचे स्रोतच आटले असून अनेक विहिरी पूर्णपणे कोरड्याठाक झाल्या आहेत. त्यामुळं पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न फार गंभीर बनला आहे. एक हंडाभर पाणी मिळवण्यासाठी महिलांना आणि इतर ग्रामस्थांना रोज मोठी पायपीट करावी लागते, असं स्थानिक लोक सांगतात. शेतीसाठीही पाणी नसल्यानं शेतात उभी असलेली पिकंही वाचवता आलेली नाहीत. स्थानिक शेतकऱ्यांनी सध्याच्या दुष्काळाची तुलना थेट 1972 सालच्या भीषण दुष्काळाशी केली आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, 1972 मध्ये अन्नधान्याची मोठी टंचाई भासली होती, पण त्यावेळी काही विहिरींमध्ये निदान पिण्यापुरतं तरी पाणी शिल्लक होतं. यंदा मात्र विहिरी तळापासून कोरड्या पडल्यानं परिस्थिती त्याहून अधिक बिकट झाल्याचं ग्रामस्थांचं म्हणणं आहे.

पुरेसा पाऊस बराच काळ न पडल्यानं खरीप हंगामातल्या पिकांचं मोठं नुकसान झालं आहे. शेतकऱ्यांनी मशागतीवर, बियाण्यांवर, खतांवर आणि इतर बाबींवर जो खर्च केला होता, तो पूर्णपणे वाया गेला आहे, आणि त्यामुळं त्यांच्यावरचं आर्थिक संकट अधिकच वाढलं आहे. हातात पीकच नसताना पुढच्या हंगामासाठी पैसा कुठून उभा करायचा, हा प्रश्न आता शेतकऱ्यांसमोर आ वासून उभा आहे.

पिकांचं नुकसान झाल्यानंतर आता जनावरं जगवण्याचं मोठं आव्हान शेतकऱ्यांसमोर उभं राहिलं आहे. पाणीच उपलब्ध नसताना हिरवा आणि सुका चारा मिळवणंही अवघड होऊन बसलं आहे. त्यामुळं जनावरांना कसं जगवायचं, याची चिंता शेतकऱ्यांना सतावते आहे.

परिस्थितीत तातडीनं सुधारणा झाली नाही आणि पाणी व चाऱ्याची व्यवस्था उभी राहिली नाही, तर जिथं पाणी आणि चारा उपलब्ध आहे तिथं जनावरांसह स्थलांतर करण्याशिवाय पर्याय उरणार नाही, असं शेतकऱ्यांचं म्हणणं आहे. चापडगावातली ही परिस्थिती दुष्काळाची तीव्रता किती वाढली आहे, हे स्पष्टपणे दाखवते आहे. त्यामुळं पिण्याचं पाणी, जनावरांसाठी चारा आणि नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना मदत लवकरात लवकर उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी आता पुढं येते आहे.