नागपूर पदवीधर निवडणुकीत १६ हजारांवर मते बाद; कोहले यांच्या नावापुढील २ च्या गोलाचा फटका

नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीमुळे राजकीय वातावरण चांगलेच तापले आहे. मतमोजणीनंतर समोर आलेल्या आकड्यांनी राजकीय विश्लेषकांपासून सर्वसामान्य लोकांपर्यंत सगळ्यांनाच धक्का बसला आहे. सुशिक्षित मतदारांचा हा मतदारसंघ असूनही येथे १६ हजारांहून अधिक मते अवैध जाहीर करण्यात आली. त्यामुळे निवडणूक प्रक्रियेवर आणि मतदारांच्या जागरूकतेवर गंभीर प्रश्न उभे राहिले आहेत.

या सगळ्या लढतीत सर्वाधिक चर्चा आहे ती २ भोवती काढलेल्या गोलाची. त्याच गोलाने संपूर्ण खेळ पालटला, असे बोलले जात आहे.

मतपत्रिकेवर पसंतीक्रम नोंदवण्याची एक विशिष्ट पद्धत चर्चेच्या केंद्रस्थानी आली. सांगितले जात आहे की अनेक मतपत्रिकांवर भाजप उमेदवार सुधाकर कोहले यांच्या नावापुढे पसंतीक्रम २ लिहिलेला होता आणि त्याभोवती गोल काढलेला होता. निवडणूक नियमांनुसार अशा प्रकारे गोल करून नोंदवलेला पसंतीक्रम असलेल्या मतपत्रिका अमान्य, म्हणजेच अवैध ठरवण्यात आल्या.

भाजप उमेदवार सुधाकर कोहले यांनी या निर्णयावर तीव्र आक्षेप घेतला होता. तरीही निवडणूक नियमांनुसारच अशा मतपत्रिकांबाबत निर्णय घेण्यात आला. या एकाच पद्धतीमुळे कोहले यांच्या नावापुढे नोंदवलेल्या सुमारे ९,५०० मतपत्रिका अवैध ठरल्या. काँग्रेसचे उमेदवार अभिजीत वंजारी यांच्या नावापुढेही ५ हा पसंतीक्रम गोलात दाखवणाऱ्या काही मतपत्रिका आढळल्या होत्या.

राजकीय वर्तुळात जोरदार चर्चा आहे की मतपत्रिकेवर २ लिहून गोल करण्याची ही पद्धत भाजपलाच जड गेली. सुरुवातीला भाजप उमेदवार केवळ पहिल्या पसंतीच्या मतांवरच विजय मिळवतील, असा विश्वास व्यक्त केला जात होता. अशा वेळी २ लिहून त्याभोवती गोल करण्याची ही वेगळी पद्धत आली कुठून आणि ती कोणी पसरवली, असा प्रश्न पडणे साहजिक आहे.

या पद्धतीमुळे भारतीय जनता पक्षाचे मतांचे गणित बिघडले आणि अनपेक्षितपणे त्याचा फायदा काँग्रेसला झाला. त्यामुळे आता राजकीय वर्तुळात "२ चा गोल, काँग्रेससाठी झाला हाजमोला" असा शब्दप्रयोग वेगाने फिरत आहे. मात्र या अंतर्गत चर्चा आणि दाव्यांना कोणत्याही स्वतंत्र स्रोताकडून दुजोरा मिळालेला नाही.

नागपूर पदवीधर मतदारसंघात वाद फक्त २ च्या गोलापुरताच नाही. देशभरात मतदार यादीच्या SIR वरून सुरू असलेल्या हालचालींदरम्यान नागपुरातील सुमारे ८,४०० कथित दुबार मतदारांचा मुद्दाही तापला आहे.

शिवाय पदवीधरांच्या या मतदारसंघात १६ हजारांहून अधिक मते अवैध ठरणे हे मोठे आश्चर्य मानले जात आहे. जिथे मतदार सुशिक्षित आणि जागरूक समजले जातात, तिथे एवढ्या मोठ्या प्रमाणात मते बाद होणे संपूर्ण मतदान प्रक्रियेवरच प्रश्नचिन्ह उभे करते. अवैध मतांच्या या मोठ्या संख्येचा सर्वात मोठा फटका सुधाकर कोहले यांनाच बसला, असे मानले जात आहे.

अवैध मतांच्या या गणिताबरोबरच भाजपमधील अंतर्गत धुसफूसही पृष्ठभागावर आली. उमेदवार निवडीच्या प्रक्रियेवरून पक्षातील एका विशिष्ट गटात तीव्र नाराजी होती. एकाच नेत्याला वारंवार संधी का दिली जाते, असा प्रश्न पक्षाचे कार्यकर्ते आणि नेते यांच्यात फिरत आहे. प्रा. सोले यांच्या उमेदवारीच्या संदर्भातही पक्षातील ही नाराजी उघडपणे समोर आली.

एकूणच, १६ हजारांहून अधिक अवैध मतांचा आकडा, ९,५०० मतांना बुडवणारा २ चा गोल आणि पक्षातील अंतर्गत गटबाजी, या सगळ्यांनी मिळून भाजप उमेदवार सुधाकर कोहले यांच्या निवडणूक गणितावर पूर्णपणे परिणाम केला.