नागपूर पदवीधर निवडणुकीत काँग्रेसचे अभिजीत वंजारी विजयी, भाजपला बालेकिल्ल्यात पराभव

नागपूर विभाग पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुकीत काँग्रेसचे उमेदवार अभिजीत वंजारी यांनी बाजी मारली. नागपूर हा भाजपचा बालेकिल्ला मानला जातो आणि तो हातातून गेल्याने पक्षाला मोठा धक्का बसला आहे.

या निवडणुकीच्या प्रचारात मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी आणि महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी हिरिरीने भाग घेतला. भाजपने सुधाकर कोहळे यांच्यासाठी सगळी रणनीती वापरली, सूक्ष्म नियोजन केले आणि जोरदार प्रचार केला. तरीही प्रत्यक्ष मतदानात गणित जुळवण्यात पक्षाला यश आले नाही.

नागपूरमध्ये अपक्ष उमेदवार नितेश कराळे यांचा फॅक्टर चालला की काँग्रेसने डाव फिरवला, याची आता जोरदार चर्चा सुरू आहे. भाजपला नेमका कुठे फटका बसला, याबद्दलही पराभवानंतर वेगवेगळी कारणे सांगितली जात आहेत.

हक्काच्या बूथवरच मतांची विभागणी झाली, अशी चर्चा आहे. भाजप आणि संघाची नागपूरमध्ये चांगली पकड आहे आणि नेत्यांनी जोरदार प्रचार केला, तरीही त्याचा परिणाम या बूथवर दिसला नाही. ही मते आपलीच आहेत, ही मानसिकता फटका देणारी ठरली, असे म्हटले जाते. मतदारांना गृहित धरले गेले आणि पदवीधरांच्या मूळ मागण्या, समस्या व अडचणींकडे दुर्लक्ष झाले, त्याचाही परिणाम दिसत असल्याची चर्चा आहे.

बड्या नेत्यांनी येऊन एकेक दिवस प्रचार कार्यक्रम राबवले. मुख्यमंत्री, महसूलमंत्री आणि केंद्रीय मंत्री प्रचारात उतरले. पण ग्राऊंड लेव्हलवर कार्यकर्ते गाफील राहिले किंवा त्यांना अतिआत्मविश्वास नडला, अशी चर्चा पराभवानंतर होत आहे. बूथ पिंजून काढण्याऐवजी "इथे आपलेच मतदान आहे, ते कुठे जाणार?" अशी भूमिका घेतल्याने फटका बसला, असे म्हटले जाते.

संघ परिवार, कार्यकर्त्यांचे जाळे आणि सत्ताधारी पक्ष असूनही भाजपला करिष्मा करता आला नाही. यंत्रणा पाठीशी असल्याने विजयाचा आत्मविश्वास होता आणि प्रतिस्पर्धी उमेदवाराच्या क्षमतेकडे दुर्लक्ष झाले, या गोष्टींचा फटका बसला. त्यामुळे नागपूर विभागात दाट संपर्क असूनही बालेकिल्ल्यात भाजपला पराभवाला सामोरे जावे लागले.

भाजपने मतदारांना कोहळे यांना पहिली पसंती देण्याचे आवाहन केले. पण निवडणुकीचे गणित केवळ पहिल्या पसंतीपुरते मर्यादित नसते. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या पसंतीलाही महत्त्व असते आणि त्यावर निकालाचे गणित फिरते. काँग्रेसने आणि कराळे मास्तरांनी नेमके तेच हेरले, पण भाजप इथे कमी पडली. पहिल्या पसंतीचा अट्टाहास त्यांना नडला.

नितेश कराळे यांनी या निवडणुकीत हिरिरीने प्रचार केला. त्यांनी मैदान गाजवले, मात्र त्यांना ते जिंकता आले नाही. पक्षातून हकालपट्टी झाली तरी त्यांनी मैदान सोडले नाही आणि 25 हजार मते मिळवली. त्यांच्या मतपत्रिकेवरील दुसऱ्या व तिसऱ्या पसंतीक्रमाने गणित फिरवले आणि त्याचा मोठा फटका भाजपला बसला.

काँग्रेसने प्रचार यंत्रणा राबवली, सूक्ष्म नियोजन केले आणि पहिल्या पसंतीक्रमासोबत दुसऱ्या पसंतीक्रमालाही महत्त्व दिले. त्यामुळे अनेक ठिकाणी दुसऱ्या पसंतीक्रमाचा फायदा काँग्रेस उमेदवाराला झाला. पूर्व विदर्भातील काँग्रेसचे आक्रमक नेते आणि त्यांची यंत्रणाही उपयोगी ठरली, तसेच कराळे मास्तर फॅक्टरही उपयोगात आला.