दिवाळीतील तपासणीत राज्यभरात १०५ अन्न परवाने निलंबित, सात आस्थापने बंद करण्याचे आदेश

तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) राज्यभर राबवलेल्या दिवाळी अन्न सुरक्षा मोहिमेत १०५ अन्न व्यवसाय परवाने निलंबित केले आहेत. सात आस्थापने बंद करण्याचेही आदेश दिले गेले. शुक्रवारी प्रसिद्ध केलेल्या निवेदनात एफडीएने ही माहिती दिली.

४ आणि ५ नोव्हेंबर रोजी झालेल्या तपासणीत ६९ पेक्षा जास्त आस्थापनांमधून १.३५ कोटी रुपयांचा अन्नसाठा जप्त करण्यात आला. हा आकडा नेमका १,३५,७०,०९८ रुपये आहे. याशिवाय गुटख्यासारखे प्रतिबंधित पदार्थ ७,९६,२६५ रुपयांचे वेगळे जप्त केले गेले. मोहिमेत तीन एफआयआर नोंदवले गेले, दोन जणांना अटक झाली आणि दोन वाहने जप्त करण्यात आली.

उत्पादक, साठवणूक केंद्रे, किरकोळ विक्रेते, मिठाईची दुकाने, डेअरी, फरसाण युनिट, हॉटेल, रेस्टॉरंट आणि केटरर यांची तपासणी झाली. सणासुदीच्या काळात ग्राहकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळावे, हा मोहिमेचा हेतू असल्याचे विभागाने सांगितले.

निलंबित झालेल्या १०५ परवान्यांपैकी सर्वाधिक ३९ नाशिक विभागातील आहेत. त्यानंतर बृहन्मुंबई २८, पुणे २०, अमरावती १५ असा क्रम आहे. छत्रपती संभाजीनगर विभागात दोन आणि ठाण्यात एक परवाना निलंबित झाला. बंद करण्याचे आदेश दिलेल्या सात आस्थापनांमध्ये पुण्यातील तीन, अमरावतीतील दोन, बृहन्मुंबईतील एक आणि कोकण विभागातील एक आहे.

तपासणीत अस्वच्छ उत्पादन व साठवणुकीची जागा, खराब किंवा काळ्या पडलेल्या भिंती व छत, जमिनीवर थेट ठेवलेले अन्न आणि चुकीचे पॅकिंग आढळले. खिडक्यांना संरक्षक जाळी नसणे, कीड नियंत्रण, तापमान नोंद यंत्रणा, अन्न सुरक्षा व्यवस्थापन आराखडा, पिण्याच्या पाण्याचा तपासणी अहवाल आणि अन्न हाताळणाऱ्यांचे वैद्यकीय तंदुरुस्ती प्रमाणपत्र नसणे, अशा त्रुटीही दिसल्या. काही ठिकाणी FoSTaC प्रशिक्षणाच्या नोंदी नव्हत्या. परवाना निलंबित झालेल्या आस्थापनांना त्या परवान्यावर व्यवसाय करता येणार नाही, असे एफडीएने स्पष्ट केले.

बंद करण्याचे आदेश मिळालेल्यांमध्ये बोरिवली पश्चिममधील Rajdhani Biryani Centre चा समावेश आहे. अन्न सुरक्षा व मानके (अन्न व्यवसायांचा परवाना व नोंदणी) नियमन, २०११ च्या अनुसूची ४ चे उल्लंघन तिथे आढळले. कोकण विभागात भिवंडीतील Aaradhana Dryfruit Sweets वैध परवान्याशिवाय उत्पादन करत असल्याने बंद करण्यात आले; तिथून १,७८० किलो काजू, काजू कतली, कुंदा आणि बर्फी जप्त झाली. अमरावती विभागात वाशीममधील Jay Gajanan Farsan नोंदणीशिवाय, तर अमरावतीतील Laxmi Bikaner परवान्याशिवाय आणि अस्वच्छ परिस्थितीत चालत असल्याचे आढळले. दोन्ही युनिट बंद करण्यास सांगितले गेले आणि Laxmi Bikaner येथील २७ किलो पेढा नष्ट करण्यात आला.

पुण्यात शिक्रापूरमधील Shree Ganesh Ladduwale, वानवडीतील Pournima Sweets आणि बिबवेवाडीतील Sirvi Sweets यांना बंद करण्याचे आदेश आहेत. अन्न कनिष्ठ दर्जाचे किंवा असुरक्षित असल्याचा संशय आणि स्वच्छतेशी संबंधित उल्लंघने यामुळे ही कारवाई झाल्याचे एफडीएने नमूद केले.

राज्यभरात सुमारे ३९,४८५ किलो अन्नपदार्थ जप्त झाले. मावा, खवा, पनीर, पेढा, बर्फी, लाडू, रसगुल्ला, सोन पापडी, शेव, गाठिया, चिवडा, बेसन, आटा, तूप, वनस्पती तूप आणि खाद्यतेल यांचा त्यात समावेश आहे. सर्वाधिक मूल्याची जप्ती पुणे विभागात झाली: सुमारे १४,४२९ किलो, ४९.३६ लाख रुपयांचा साठा. कोकणात ६,७१२ किलो (३२.५२ लाख) आणि नाशिकमध्ये १०,४९३ किलो (२८.३५ लाख) माल जप्त झाला. बृहन्मुंबईत २,३९६ किलो, १३.८७ लाख रुपयांचे पदार्थ ताब्यात घेतले गेले, त्यात नागपाड्यातील Tahoora Sweets and Bakery मधील ४२ किलो मावा आणि मालाडमधील Jetharam Chuniram Puniya येथील १,४५२ किलो मिठाई आहे. सार्वजनिक आरोग्याला धोकादायक ठरलेले नाशवंत पदार्थ पंचांसमक्ष जागेवरच नष्ट केले गेले.

गुटखा, पान मसाला आणि सुगंधी तंबाखू यांचे उत्पादन, साठवण, वाहतूक व विक्री यावरही कारवाई झाली. ७.९६ लाख रुपयांचा माल तीन ठिकाणांहून जप्त केला. दोन आस्थापने सील झाली आणि एकूण ४.७० लाख रुपयांची दोन वाहने जप्त झाली. कोकणात ६.८० लाखांची जप्ती व एक एफआयआर, पुण्यात ८६,४४७ रुपयांचा माल, एक एफआयआर व एक अटक, तर बृहन्मुंबईत २९,२६८ रुपयांचा माल, एक एफआयआर व एक अटक झाली.

एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी सांगितले की दिवाळीत नागरिकांना सुरक्षित व दर्जेदार अन्न मिळणे हे विभागाचे प्राधान्य आहे. आकार किंवा ब्रँड काहीही असो, नियम मोडल्यास कारवाई होईल, असा इशारा त्यांनी दिला. व्यावसायिकांना त्रास देणे हा उद्देश नसून अन्न सुरक्षा आणि नियमपालनाला चालना देणे हा आहे, असेही ते म्हणाले. सार्वजनिक आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्यांवर परवाना निलंबन किंवा रद्द करण्यासह कडक कारवाई होईल.

अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, २००६ च्या कलम ५९ नुसार असुरक्षित अन्न विकल्यास कारावास आणि दंड होऊ शकतो; उल्लंघनामुळे मृत्यू झाल्यास किमान १० लाख रुपये दंड आहे. कलम ६३ नुसार परवान्याशिवाय व्यवसाय केल्यास सहा महिन्यांपर्यंत कारावास आणि ५ लाखांपर्यंत दंड आहे. कलम ३२ अन्वये परवाना निलंबित किंवा रद्द करता येतो. अन्नाच्या दर्जाबाबत तक्रार करायची असल्यास टोल फ्री क्रमांक १८००२२२३६५ किंवा complaints.mahafda.in या तक्रार पोर्टलवर नागरिक संपर्क साधू शकतात.