मुदतबाह्य अन्नसाठा: रिलायन्स, झोमॅटो, ब्लिंकिटच्या युनिट्सवर एफडीएची कारवाई

महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) सहा अन्न व्यवसायांचे परवाने निलंबित केले आहेत. आणखी दोन आस्थापनांविरुद्ध निलंबनाचे आदेश काढले आहेत. ठाणे, नवी मुंबई आणि पुणे जिल्ह्यांत मुदतबाह्य, खराब झालेल्या आणि परत आलेल्या अन्नपदार्थांची हाताळणी व विल्हेवाट यात त्रुटी आढळल्याने ही कारवाई झाली.

ऑक्टोबर 2026 मध्ये राबवलेल्या समन्वित तपासणी मोहिमेत विभागाने 10 ठिकाणी एकूण 5,00,14,040 रुपयांचा अन्नसाठा जप्त केला. सर्वात मोठी जप्ती नवी मुंबईतील तुर्भे येथील एका कोल्ड स्टोरेजमध्ये झाली. तिथे 4.12 कोटी रुपयांचे 91,353 किलो सुकामेवा आणि मसाले जप्त करण्यात आले.

कारवाई झालेल्यांत रिलायन्स कन्झ्युमर प्रॉडक्ट्स, रिलायन्स रिटेल, झोमॅटो हायपरप्युअर आणि ब्लिंकिट कॉमर्स यांच्या युनिट्सचा समावेश आहे. मुदत संपलेला आणि नाकारलेला अन्नसाठा नष्ट केल्याचे दाखवणारे स्वतंत्रपणे तपासता येईल असे पुरावे नव्हते आणि नोंदींमध्ये फट होती, असे तपासणीत दिसल्याने कारवाई केल्याचे एफडीएने सांगितले.

एफडीएचे आयुक्त तुकाराम मुंढे मुदतबाह्य, खराब आणि परत आलेल्या अन्नाच्या विल्हेवाटीसाठी राज्यभर लागू होणारा अनुपालन आदेश आणत आहेत. हा आदेश देशातील पहिलाच असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

तुर्भे येथील Sawla Foods and Cold Storage Pvt Ltd मध्ये 4,12,53,300 रुपयांचा साठा जप्त करून परवाना निलंबित करण्यात आला. भिवंडीतील पिंपळास्थित पागाव येथील Blink Commerce Pvt Ltd च्या गोदामात 32,71,774 रुपयांचा मुदतबाह्य व खराब साठा सापडला. तिथे परवाना निलंबित करून भिवंडी तालुका पोलीस स्टेशनमध्ये एफआयआर नोंदवला गेला. पडघा येथील Cloudstore Retail Pvt Ltd मध्ये 6,88,042 रुपयांचा साठा जप्त झाला, परवाना निलंबित झाला आणि पडघा पोलीस स्टेशनमध्ये एफआयआर नोंदला गेला.

भिवंडीतील वडपे येथील रिलायन्स कन्झ्युमर प्रॉडक्ट्स आणि रिलायन्स रिटेल, तसेच अंबरनाथमधील उसाटणे येथील झोमॅटो हायपरप्युअर यांचे परवाने 15 ऑक्टोबर रोजी निलंबित झाले. पुणे जिल्ह्यातील चाकण येथील रिलायन्स रिटेल लिमिटेड आणि निघोजे येथील ब्लिंकिट कॉमर्स प्रायव्हेट लिमिटेड यांच्याविरुद्ध परवाना निलंबनाचे आदेश काढण्यात आले.

एफडीएच्या म्हणण्यानुसार कंपन्यांनी साठ्याची ओळख व प्रमाण, बॅचचा तपशील, गोदामातून हालचाल, वाहतूक, स्वीकार आणि अंतिम नाश किंवा कायदेशीर विल्हेवाट दाखवणाऱ्या स्वतंत्रपणे तपासता येण्याजोग्या नोंदी देणे आवश्यक आहे. मात्र अनेक आस्थापनांना पूर्ण नोंदी देता आल्या नाहीत. मुदतबाह्य आणि ग्राहकांनी परत केलेल्या मालासाठी वेगळी, कुलूपबंद क्वारंटाइन जागा नव्हती. मुदतबाह्य म्हणून घोषित केलेला माल आणि प्रत्यक्ष नष्ट केलेला माल यांचा ताळमेळ नव्हता. काही ठिकाणी प्रदूषण नियंत्रण मंडळाच्या आवश्यक संमतीशिवाय, तर काही ठिकाणी विनापरवाना एजन्सी वापरल्याचे दिसले. एका प्रकरणात अस्तित्वातच नसलेल्या एजन्सीच्या नावाने बिल काढल्याचेही आढळले.

उसाटणे येथील झोमॅटो हायपरप्युअरमध्ये सुमारे 9,590 किलो वजनाची 5,431 उत्पादने खराब, मुदतबाह्य किंवा नाकारलेली नोंदवली गेली, त्यांची किंमत 7,80,620 रुपये आहे. तिथे झुरळे व उंदरांचा त्रास, उंदरांनी कुरतडलेली पाकिटे आणि अन्नपदार्थ व आयुर्वेदिक औषधे एकाच रॅकवर ठेवल्याचे निरीक्षकांनी नोंदवले.

पागाव येथील प्रकरणात एफआयआर क्रमांक 0817/2026 हा 23 ऑक्टोबर रोजी नोंदवला गेला. पडघा येथील प्रकरणात एफआयआर क्रमांक 0454/2026 हा 26 ऑक्टोबर रोजी नोंदवला गेला. दोन्हींत भारतीय न्याय संहिता, 2023 आणि अन्न सुरक्षा व मानके कायदा, 2006 मधील कलमे लावली आहेत.

राज्यभर विशेष तपासण्या आणि कायदेशीर कारवाई सुरू राहील, असे एफडीएने सांगितले. ग्राहकांनी पॅकबंद अन्न खरेदी करण्यापूर्वी उत्पादनाची तारीख, बॅच क्रमांक, Best Before तपशील आणि पॅकिंगची स्थिती पाहावी, असे विभागाने आवाहन केले आहे. मुदतबाह्य, खराब किंवा संशयास्पद अन्न विक्रीला आढळल्यास 1800-222-365 या टोल फ्री हेल्पलाइनवर किंवा https://complaints.mahafda.in या तक्रार पोर्टलवर कळवता येईल.