होर्मुझजवळ अमेरिकी नौदलाची वाढ, IRGC नौदलाचे कमांडर म्हणतात, प्रत्युत्तर मिळेल

मध्य पूर्वेतील अत्यंत संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ अमेरिका आणि इराण यांच्यातील लष्करी संघर्ष वेगाने भडकण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. अमेरिकेच्या नौदलाने अरबी समुद्र आणि पर्शियन आखातात आपली उपस्थिती मोठ्या प्रमाणावर वाढवली, त्यानंतर इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्स कॉर्प्स (IRGC) च्या नौदलाने तीव्र संताप व्यक्त केला आहे.

IRGC नौदलाचे कमांडर रियर ॲडमिरल अली अझमाई यांनी अमेरिकन सैन्याला स्पष्ट शब्दांत सांगितले की या संपूर्ण सागरी क्षेत्रावर इराणी सैन्याची मजबूत पकड आहे आणि अमेरिकेच्या कोणत्याही चिथावणीखोर किंवा आक्रमक पावलाला इराणी सैन्य तितक्याच तीव्रतेने प्रत्युत्तर देईल.

अझमाई यांनी अमेरिका मध्य पूर्वेतील नैसर्गिक संसाधने आणि सागरी मार्गांवर बेकायदेशीरपणे ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा गंभीर आरोप केला आहे. पर्शियन आखात, ओमानचा समुद्र आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी इथल्या परदेशी युद्धनौकांच्या प्रत्येक हालचालीवर इराणची बारीक नजर आहे, असे ते म्हणाले. अमेरिकेच्या अब्जावधी डॉलर्सच्या युद्धनौका इराणच्या लष्करी क्षमतेसमोर प्रभावहीन ठरतील, असे सांगून त्यांनी अमेरिकन जहाजांना अडवण्यास इराणी सैन्य सज्ज असल्याचे घोषित केले.

दुसऱ्या बाजूला, अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने सागरी व्यापारी मार्गांचे संरक्षण आणि प्रादेशिक सुरक्षा हे कारण देत या भागात नौदलाची भक्कम तटबंदी उभारली आहे. या क्षेत्रात युएसएस जॉर्ज वॉशिंग्टन आणि युएसएस जॉर्ज एच.डब्ल्यू. बुश ही दोन प्रमुख विमानवाहू जहाजे तैनात करण्यात आल्याचा दावा केला जात आहे. या जहाजांवरून थेट समुद्रातून लढाऊ विमाने उडवण्याची आणि हवाई हल्ले करण्याची क्षमता अमेरिकेला मिळते.

विमानवाहू जहाजांच्या सुरक्षेसाठी आणि हवाई संरक्षणासाठी अमेरिकेने गाईडेड-मिसाइल डिस्ट्रॉयर्स, क्रूझर्स आणि आधुनिक युद्धनौकांचा ताफा तैनात केला आहे. त्यात युएसएस शूप (DDG-86) सह सुमारे १० ते १५ विनाशिका आणि युएसएस बॉक्सर (LHD-4) सारखी उभयचर हल्ला जहाजे आहेत. या सर्व जहाजांवर अमेरिकन मरीन कमांडो तुकड्या आणि प्रगत क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली असून त्या दूरवरून अचूक हल्ले करू शकतात.

अमेरिकेच्या या ताकदीला तोंड देण्यासाठी इराणनेही आपल्या किनारपट्टीवर पाच प्रमुख शस्त्रे तैनात केली आहेत. पहिले, जलद हल्ला करणाऱ्या बोटी: इराणी रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सकडे लहान, अत्यंत वेगवान आणि क्षेपणास्त्रांनी सज्ज बोटींचा मोठा ताफा आहे, जो शत्रूच्या मोठ्या जहाजांना घेरण्यासाठी उपयोगी ठरतो. दुसरे, जहाजविरोधी क्षेपणास्त्रे: इराणकडे 'अबू महदी' सारखी प्रगत क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि किनाऱ्यावरून डागली जाणारी लांब पल्ल्याची क्षेपणास्त्रे आहेत.

तिसरे, ड्रोन आणि सुसाइड ड्रोन: हवेत घिरट्या घालून थेट लक्ष्यावर आदळणारे आत्मघाती ड्रोन हा इराणच्या लष्करी रणनीतीचा महत्त्वाचा भाग आहे. चौथे, सागरी सुरुंग: होर्मुझच्या अरुंद सामुद्रधुनीत सुरुंग पसरवून अमेरिकन जहाजांची आणि तेलवाहू जहाजांची कोंडी करण्याची क्षमता इराणकडे आहे. पाचवे, मोबाईल मिसाइल लाँचर्स आणि रडार नेटवर्क: किनारपट्टीवर लपवून ठेवता येणारे मोबाईल लाँचर्स आणि अत्याधुनिक रडार सिस्टीममुळे अचानक हल्ले करणे इराणला सोपे जाते.

होर्मुझची सामुद्रधुनी जगाचा सर्वात महत्त्वाचा 'ऑइल चोकपॉइंट' मानला जातो. जगभरात वापरल्या जाणाऱ्या खनिज तेलाच्या आणि द्रव नैसर्गिक वायूच्या (LNG) सुमारे २० ते ३० टक्के वाहतूक याच अरुंद सागरी मार्गातून होते. संघर्षात हा मार्ग बंद झाला किंवा तिथे युद्ध भडकले, तर जागतिक ऊर्जा बाजारात मोठा हाहाकार माजेल.

त्याचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमतींवर होईल. भारत, चीन आणि जपान या आशियाई देशांसाठी हा मार्ग अतिशय महत्त्वाचा आहे, कारण त्यांचे बहुतांश खनिज तेल मध्य पूर्वेकडून याच मार्गाने येते. तेलाचे भाव वाढले तर महागाई वाढून भारतासारख्या आयातीवर अवलंबून असलेल्या अर्थव्यवस्थांवर मोठा आर्थिक ताण येऊ शकतो.