रुबियो १७ ऑक्टोबरपासून भारतात; मुंबई आणि जामनगरला भेट देणार, सहा महिन्यांतला दुसरा दौरा

अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो पुढच्या आठवड्यात भारताच्या दौऱ्यावर येत आहेत. अमेरिकेच्या परराष्ट्र विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार हा दौरा १७ ते २२ ऑक्टोबर दरम्यान होईल. दोन्ही देशांमधले द्विपक्षीय आणि सामरिक संबंध अधिक वेगाने पुढे नेणे हा या भेटीचा हेतू सांगितला जात आहे.

या दौऱ्यात रुबियो मुंबई आणि जामनगर या दोन ठिकाणी जाणार आहेत. मुंबई ही देशाची आर्थिक राजधानी आहे, तर जामनगर हे औद्योगिक केंद्र म्हणून ओळखले जाते. ऊर्जा सहकार्य मजबूत करणे, प्रादेशिक सुरक्षा आणि आर्थिक गुंतवणुकीच्या नव्या संधी या विषयांवर सविस्तर चर्चा होईल, असे परराष्ट्र विभागाने म्हटले आहे.

रुबियो यांचा हा सहा महिन्यांतला दुसरा भारत दौरा आहे. मे महिन्यात नवी दिल्लीत क्वाड देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक झाली होती. भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांच्या आमंत्रणावरून रुबियो त्या बैठकीला हजर होते. एवढ्या कमी काळात अमेरिकेच्या परराष्ट्र सचिवांनी दोनदा भारतात येणे, यावरून दोन्ही देशांमधल्या वाढत्या सामरिक आणि आर्थिक संबंधांचे महत्त्व दिसून येते.

परराष्ट्र मंत्रालयाच्या अधिकृत वक्तव्यानुसार रुबियो भारतातले वरिष्ठ सरकारी अधिकारी, धोरणकर्ते आणि प्रमुख उद्योगपती यांच्याशी बोलतील. अमेरिका आणि भारत यांची सामरिक भागीदारी मजबूत करणे, इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातल्या सुरक्षेच्या आव्हानांवर विचारविनिमय करणे आणि हरित तसेच पारंपरिक ऊर्जा क्षेत्रातले सहकार्य वाढवणे, असा या बैठकांचा उद्देश आहे.

रुबियो यांच्यासोबत अमेरिकेतल्या उद्योग क्षेत्रातला मोठा ताफाही येणार आहे. या शिष्टमंडळात २०० हून अधिक व्यावसायिक नेते असतील. त्यामुळे दोन्ही देशांमधली औद्योगिक देवाणघेवाण आणि रोजगाराच्या नव्या संधी यांना चालना मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

दौऱ्यातला सर्वात लक्षवेधी टप्पा गुजरातमधला जामनगर असेल. जागतिक ऊर्जा नकाशावर जामनगरला महत्त्वाचे स्थान आहे. रिलायन्स इंडस्ट्रीजची जगातली सर्वात मोठी एकात्मिक पेट्रोकेमिकल आणि कच्च्या तेलाची रिफायनरी तिथे आहे. दररोज १.४ दशलक्ष म्हणजे १४ लाख बॅरल कच्च्या तेलावर प्रक्रिया करण्याची तिची क्षमता आहे.

अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मार्च महिन्यात एक घोषणा केली होती. रिलायन्स इंडस्ट्रीजच्या सहकार्याने आणि गुंतवणुकीतून अमेरिका गेल्या ५० वर्षांतली आपली पहिली मोठी रिफायनरी उभारणार आहे. टेक्सासमधल्या ब्राउन्सविले येथे सुमारे ३०० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स खर्चून ती बांधली जाईल. या पार्श्वभूमीवर रुबियो यांच्या जामनगर भेटीकडे लक्ष लागले आहे.

दौऱ्याची सुरुवात उझबेकिस्तानमधल्या समरकंद शहरापासून होईल. तिथे रुबियो C5+1 मंत्रीस्तरीय परिषदेत भाग घेतील. उझबेकिस्तान, कझाकस्तान, ताजिकिस्तान, तुर्कमेनिस्तान आणि किर्गिझ प्रजासत्ताक या मध्य आशियातल्या पाचही देशांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी ते सुरक्षा आणि व्यापार या विषयांवर चर्चा करतील. त्यानंतर ते भारतात येतील. मुंबईत भारतीय उद्योगपतींशी बोलून ते जामनगरला जातील आणि ऊर्जा प्रकल्पांची पाहणी करतील.