दिवाळीसाठी नागपूरला येणाऱ्या गाड्यांचे तिकीट मिळेना, मुंबई-पुण्यातील प्रवाशांची धावपळ

दिवाळी कुटुंबासोबत साजरी करण्यासाठी नागपूरला परतण्याच्या तयारीत असलेल्या विद्यार्थी, नोकरदार आणि आयटी क्षेत्रातील लोकांसमोर अडचणी वाढल्या आहेत. मुंबई आणि पुण्यात राहणाऱ्या नागपूरकरांसमोर सणाआधी घर गाठणे हे सर्वात मोठे आव्हान ठरले आहे. दिवाळीमुळे रेल्वे आणि विमान प्रवासाची मागणी झपाट्याने वाढली असून त्याचा परिणाम तिकिटांची उपलब्धता आणि भाड्यावर स्पष्ट दिसत आहे.

४ ते ७ नोव्हेंबरदरम्यान मुंबई आणि पुण्याहून नागपूरला येणाऱ्या प्रमुख गाड्यांचे बुकिंग 'रिग्रेट' स्थितीत गेले आहे. म्हणजे संबंधित श्रेणींमध्ये सध्या तिकिटे नाहीत आणि सामान्य बुकिंगमधून जागा मिळणे अवघड झाले आहे. दिवाळीनंतर नागपूरहून मुंबई आणि पुण्याला परत जाणाऱ्या प्रवाशांपुढेही हीच अडचण उभी राहू शकते.

दर वर्षी दिवाळीच्या काळात या मार्गावरील गाड्यांमध्ये प्रवाशांची संख्या वाढते. या शहरांमध्ये नागपूरचे मोठ्या संख्येने विद्यार्थी शिकतात, तर हजारो लोक खासगी कंपन्या, आयटी क्षेत्र आणि इतर संस्थांमध्ये काम करतात. सणाला बहुतेकांना कुटुंबासोबत वेळ घालवण्यासाठी घरी यायचे असते. यंदाही गर्दीमुळे मुंबई-नागपूर-मुंबई मार्गावरील दुरांतो एक्सप्रेससह इतर प्रमुख गाड्यांमध्ये आरक्षणाची स्थिती अत्यंत बिकट झाली आहे. अनेक गाड्यांमध्ये बुकिंग स्टेटस 'रिग्रेट' दिसत आहे.

ज्यांनी आधीच तिकीट काढले नाही, त्यांना हव्या त्या तारखेला नागपूरला पोहोचण्याचे नियोजन करणे अवघड झाले आहे. नोकरदारांना सुट्ट्या मर्यादित असल्याने प्रवासाची तारीख बदलणेही सोपे नाही. दिवाळीच्या आधीच्या दिवसांत तिकिटे नसल्याने काही प्रवासी सणाच्या दिवशी प्रवास करण्याचा विचार करत आहेत. त्या दिवशी मुंबईहून नागपूरला येणाऱ्या काही गाड्यांमध्ये वेटिंग उपलब्ध असल्याचे समजते, पण प्रतीक्षा यादी १०० च्या पुढे गेली आहे. प्रतीक्षा यादीतील तिकीट म्हणजे कन्फर्म जागेची हमी नाही, त्यामुळे कुटुंबासोबत प्रवास करणाऱ्यांना जास्त काळजी घ्यावी लागत आहे.

पुण्याहून नागपूरला येणाऱ्या गाड्यांमध्येही एसी आणि स्लीपर श्रेणीत जागा मिळण्याची अडचण आहे. नागपूर आणि पुण्यादरम्यान वंदे भारत एक्सप्रेस हा प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा पर्याय आहे. सामान्य दिवसांत या गाडीचे तिकीट अनेकदा सहज मिळते, पण सणाच्या काळात तिची मागणीही वाढली आहे. एक्झिक्युटिव्ह चेअर कारचे भाडे सुमारे ३,७४० रुपये असूनही जागांचे बुकिंग पूर्ण झाले आहे.

प्रवाशांची वाढती गर्दी आणि तिकिटांची टंचाई पाहता मध्य रेल्वेच्या नागपूर विभागाने भारतीय रेल्वेकडे विशेष गाड्या चालवण्याची मागणी केली आहे. नागपूरहून पुणे, मुंबई आणि बिहारमधील समस्तीपूरसाठी दोन ते तीन फेऱ्या चालवण्याचा प्रस्ताव पाठवल्याची माहिती देण्यात आली. वरिष्ठ विभागीय वाणिज्य व्यवस्थापक अमन मित्तल यांच्या म्हणण्यानुसार, प्रवाशांची अडचण लक्षात घेऊन हा प्रस्ताव पाठवण्यात आला असून येत्या दिवसांत या गाड्यांची घोषणा होण्याची अपेक्षा आहे. मात्र प्रस्ताव पाठवणे आणि गाडी चालवण्याची अधिकृत घोषणा होणे यात फरक आहे, त्यामुळे विशेष गाड्यांच्या तारखा, वेळा, थांबे आणि आरक्षण सुरू होण्याच्या अधिकृत माहितीची प्रवाशांना वाट पाहावी लागत आहे.

रेल्वेत जागा नसल्याने अनेक जण विमानाचा पर्याय शोधत आहेत, पण दिवाळीत विमानांची मागणी वाढल्याने भाडेही वाढले आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, दिवाळीआधी पुण्याहून नागपूरला येणाऱ्या विमानाचे भाडे सुमारे १७,६९७ रुपयांपर्यंत गेले आहे, तर मुंबईहून नागपूरच्या विमानांचे भाडे सुमारे १९,०२८ रुपये सांगितले जात आहे. दिवाळीनंतरच्या आठवड्याच्या शेवटीही हे भाडे सामान्य दरांच्या दुपटीहून जास्त असल्याचे समजते. कुटुंबातील अनेक सदस्यांसोबत प्रवास करणाऱ्यांचा खर्च आणखी वाढू शकतो.

मुंबई आणि पुण्यातील नागपूरचे विद्यार्थी आणि नोकरदार यांच्यासाठी दिवाळीला घरी जाणे भावनिकदृष्ट्याही महत्त्वाचे असते. वर्षभर अभ्यास आणि नोकरीत व्यस्त असलेले लोक सणाला आई-वडील आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवण्याचे नियोजन करतात. तिकिटे न मिळाल्याने आणि विमान भाडे वाढल्याने अनेकांचे बेत बिघडू शकतात. विद्यार्थ्यांना महागडे विमान तिकीट परवडणे कठीण आहे, तर खासगी कंपन्यांतील कर्मचाऱ्यांना मर्यादित सुट्ट्यांमुळे प्रवास पुढे-मागे करणे सोपे नसते.

दिवाळीनंतर परत जाण्याचीही चिंता आहे. सणानंतर मोठ्या संख्येने विद्यार्थी आणि कर्मचारी आपल्या कामाच्या ठिकाणी आणि शिक्षण संस्थांमध्ये परततात. त्यामुळे नागपूरहून मुंबई आणि पुण्याला जाणाऱ्या गाड्यांमध्येही मागणी वाढण्याची शक्यता आहे. अतिरिक्त गाड्यांची सोय झाली नाही, तर परतीच्या प्रवासातही अडचण येऊ शकते. त्यामुळे प्रवाशांचे लक्ष रेल्वेकडून जाहीर होणाऱ्या विशेष गाड्यांकडे लागले आहे.

दिवाळीत प्रवास करणाऱ्यांनी रेल्वे आणि विमान कंपन्यांच्या अधिकृत वेबसाइट किंवा अॅपवर तिकिटांची उपलब्धता आणि भाडे नियमित तपासावे, तसेच प्रतीक्षा यादीतील तिकिटाची स्थिती समजून घेऊनच अंतिम नियोजन करावे, असे सुचवण्यात आले आहे. नियमित गाड्यांत जागा नसेल तर इतर तारखा आणि पर्यायी गाड्यांचाही विचार करता येईल, आणि विशेष गाड्यांच्या बुकिंगची माहिती अधिकृत माध्यमांतूनच घ्यावी.