संयुक्त राष्ट्रात नोकरी हवी? शिक्षण, नेटवर्किंग आणि सॉफ्ट स्किल्सची गरज

चित्रपट किंवा बातम्यांमध्ये युएनचे ऑफिस आणि तिथले अधिकारी पाहिल्यावर अनेकांच्या मनात प्रश्न येतो की, संयुक्त राष्ट्रात (United Nations) नोकरी मिळवायची असेल तर तिथपर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग नेमका काय आहे? परदेशी डिग्री लागते का, किंवा कुणाची खास ओळख लागते का, हेही लोक विचारतात.

युएनमध्ये नोकरी मिळवणे अशक्य नाही. त्यासाठी योग्य रणनीती, पक्का इरादा आणि ठरलेले मार्ग लागतात. संयुक्त राष्ट्र म्हणजे फक्त एक ऑफिस किंवा संस्था नाही, तर जगभरातील १९३ देशांच्या प्रेरणेचे केंद्र आहे. शांतता प्रस्थापनेपासून मानवी हक्कांच्या रक्षणापर्यंत आणि हवामान बदल (क्लायमेट चेंज) यांसारख्या मोठ्या मुद्द्यांवर इथे काम चालते.

संयुक्त राष्ट्र आणि त्याच्याशी जोडलेल्या विविध संस्थांमध्ये जगभरातले प्रोफेशनल्स काम करतात. संयुक्त राष्ट्र सचिवालय आणि त्याच्या एजन्सीज, फंड्स व प्रोग्राम्समध्ये (उदा. UNDP, UNICEF, UNHCR) ३५,००० ते ४०,००० पेक्षा जास्त नियमित आणि स्थायी आंतरराष्ट्रीय सिव्हिल सेवक कार्यरत आहेत. शांतता मिशन आणि फिल्ड ऑपरेशन धरले तर हा आकडा १ लाखांहून जास्त होतो.

युएनमधल्या नोकऱ्या दोन्ही प्रकारच्या असतात. दीर्घ मुदतीची स्थायी (परमानेंट) किंवा फिक्सड-टर्म (नियमित करार) पदे असतात. शिवाय प्रकल्प आणि फिल्ड मिशनच्या गरजेनुसार सल्लागार (कंसल्टंट्स) आणि अल्पमुदतीच्या करारावरही भरती केली जाते. जवळपास सर्व १९३ सदस्य देशांचे नागरिक तिथे काम करतात. भौगोलिक प्रतिनिधित्व संतुलित ठेवणे हा या संस्थेचा मुख्य उद्देश आहे, जेणेकरून प्रत्येक क्षेत्रातील लोकांना जागतिक धोरणांमध्ये सहभाग मिळेल.

युएनसारख्या मोठ्या संस्थेत जागा मिळवण्यासाठी पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नसते. तुम्ही कोणाला ओळखता आणि तुमची व्यावसायिक पोहोच किती आहे, हेही महत्त्वाचे ठरते. जागतिक नेटवर्किंग म्हणजे समाजकार्य, मुत्सद्देगिरी किंवा धोरण निर्मितीशी संबंधित प्रोफेशनल्स आणि संस्थांशी जोडले जाणे. विविध प्रकल्प आणि कन्सल्टन्सी भूमिकांमध्ये मजबूत पोहोच असणाऱ्यांना अनेकदा संधी मिळते. म्हणून आंतरराष्ट्रीय परिषदांमध्ये सहभागी व्हा, वेबिनार अटेंड करा आणि आधीपासून आंतरराष्ट्रीय संस्थांमध्ये काम करणाऱ्या मेंटॉरकडून मार्गदर्शन घ्या. तुमची ओळख आणि तुमचे काम तुम्हाला गर्दीतून वेगळे उभे करेल.

जागतिक मंचावर काम करणे ही मोठी जबाबदारी आहे, त्यामुळे फक्त डिग्री असून चालत नाही. मानसिकदृष्ट्या स्वावलंबी असणे आणि कोणत्याही परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता हवी. जगाच्या वेगवेगळ्या कोपऱ्यांतून आलेल्या लोकांसोबत काम करताना भाषा, संस्कृती आणि कामाची पद्धत यात फरक जाणवतो. अशा वेळी कॉन्फिडन्स आणि स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याची क्षमताच पुढे नेते. क्रायसिस सिच्युएशन किंवा मोठे प्रोजेक्ट्स एकट्याने सांभाळण्याची ताकद तुमच्यात आहे, हे सिद्ध करावे लागेल.

तांत्रिक डिग्र्या तुम्हाला मुलाखतीपर्यंत पोहोचवू शकतात, पण युएनमध्ये टिकून राहण्यासाठी सॉफ्ट स्किल्स हेच सर्वात मोठे शस्त्र ठरते. त्यात उत्तम कम्युनिकेशन स्किल्स सर्वात वर आहेत. युएनमध्ये इंग्रजी आणि फ्रेंच यांसारख्या जागतिक भाषा चालतात, त्यामुळे त्यांच्यावर चांगली पकड हवी. याशिवाय निगोशिएशनची कला, संकटाच्या वेळी शांत राहून योग्य निर्णय घेणे आणि सांस्कृतिक विविधतेचा आदर करणे गरजेचे आहे.

शेवटी, उच्च शिक्षण आणि शैक्षणिक पात्रता हेच युएनमधल्या नोकरीचे प्रवेशद्वार आहे. सामान्यतः युएन किंवा UNICEF, WHO, UNESCO सारख्या एजन्सीजमध्ये जाण्यासाठी पदव्युत्तर पदवीला प्राधान्य दिले जाते. आंतरराष्ट्रीय संबंध, पब्लिक पॉलिसी, कायदा, अर्थशास्त्र, पर्यावरण विज्ञान, पत्रकारिता किंवा समाजकार्य अशा डिग्र्यांमुळे युएनचे दरवाजे सहज उघडू शकतात. स्पॅनिश, फ्रेंच किंवा अरबी अशा एकापेक्षा जास्त आंतरराष्ट्रीय भाषा येत असतील, तर निवड होणे जवळपास निश्चित मानले जाते.