ट्रम्प म्हणाले सेवा सुरू झाली, पण युक्रेनमध्ये स्टारलिंकची अडचण कायम असल्याचे झेलेंस्की सांगतात

रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्ध आता फक्त क्षेपणास्त्रे, रणगाडे आणि सैनिक यांच्यापुरते राहिलेले नाही. आजच्या युद्धात इंटरनेट आणि उपग्रह तंत्रज्ञान निर्णायक भूमिका बजावत आहे. युक्रेनच्या लष्करी कारवायांसाठी महत्त्वाच्या असलेल्या स्टारलिंक नेटवर्कवरील निर्बंधांचा मुद्दा त्यामुळे पुन्हा चर्चेत आला आहे.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गुरुवारी सांगितले होते की इलॉन मस्क यांच्याशी बोलणे झाल्यानंतर सेवा पूर्ववत झाली आहे. पण युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमिर झेलेंस्की यांनी शुक्रवारी सांगितले की प्रत्यक्षात परिस्थितीत अजून सुधारणा झालेली नाही. अमेरिकेने आश्वासन दिल्यानंतरही युक्रेनच्या लष्करी यंत्रणेची चिंता म्हणूनच कायम आहे.

युक्रेनचे सैन्य रशियन ठिकाणांवर हल्ले करण्यासाठी आणि शत्रूच्या ड्रोनना तोंड देण्यासाठी मानवरहित ड्रोनचा मोठ्या प्रमाणात वापर करते. या ड्रोनवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आणि त्यांच्याशी संपर्क टिकवण्यासाठी स्टारलिंक तसेच लष्करी वापराचे स्टारशील्ड तंत्रज्ञान महत्त्वाचे ठरते.

युक्रेनने सांगितले की १४ ऑक्टोबरपासून लागू झालेल्या निर्बंधांमुळे वेग ताशी सुमारे १६१ किलोमीटरच्या पुढे गेला की काही उपकरणांचे इंटरनेट कनेक्शन तुटते. त्यामुळे वेगवान ड्रोनच्या मोहिमांमध्ये अडथळे येत आहेत. काही लष्करी तुकड्यांना तर कमी वेगातही कनेक्टिव्हिटीच्या अडचणी जाणवत असल्याचे वृत्त आहे.

झेलेंस्की यांच्या म्हणण्यानुसार काही ठिकाणी थोडी सुधारणा दिसते, पण संपूर्ण युक्रेनमध्ये सेवा पूर्वीसारखी झालेली नाही. त्यामुळे ट्रम्प यांच्या सांगण्यावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे. या निर्बंधांबद्दल अमेरिकेकडून युक्रेनला स्पष्ट उत्तरही मिळालेले नाही, अशी माहिती समोर आली आहे.

या प्रकरणात इलॉन मस्क आणि अमेरिकन प्रशासन वेगवेगळी बाजू मांडत आहेत. मस्क यांच्या मते स्टारशील्ड नेटवर्क अमेरिकन सरकारच्या मालकीचे आणि नियंत्रणाखाली आहे. म्हणून त्याच्या वापरावर कोणत्या मर्यादा घालायच्या हे ठरवण्याचा अधिकार अमेरिकन लष्कराचा आणि राष्ट्राध्यक्षांचा आहे. उलट परराष्ट्रमंत्री मार्को रुबिओ यांनी सांगितले की ट्रम्प प्रशासनाने निर्बंध लागू करण्याचे आदेश दिलेले नाहीत. दोघांच्या या वेगळ्या भूमिकांमुळे निर्णय नेमका कोणी घेतला, याबद्दल संभ्रम कायम आहे.

युक्रेनसाठी हा प्रश्न फक्त इंटरनेट सेवेचा नाही. युद्धभूमीवरील संपर्क, ड्रोनचे नियंत्रण आणि हवाई संरक्षण यंत्रणेची कार्यक्षमता यांच्याशी तो थेट जोडलेला आहे. रशियाकडून सतत ड्रोन हल्ले होत असताना उपग्रह संपर्कात अडथळे आले, तर युक्रेनच्या संरक्षण व्यवस्थेसाठी ते गंभीर ठरू शकते. अमेरिका निर्बंध पूर्णपणे हटवते का आणि सेवा पूर्वीसारखी सुरू होते का, याकडे सगळ्या जगाचे लक्ष लागले आहे.