अमेरिकेत १७.३ कोटी लोक डेटा सेंटरच्या २० किलोमीटरच्या आत, संख्या वाढणार

अमेरिकेत डेटा सेंटर उभारण्याचा वेग सध्या खूप वाढला आहे. AI आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर वाढल्यामुळे टेक कंपन्या मोठ्या प्रमाणावर नवी केंद्रे उभारत आहेत. इंटरनेट, क्लाऊड कम्प्युटिंग आणि AI प्रणाली यांचा विस्तार होत असल्याने ही गरज निर्माण झाली आहे. पण या डिजिटल क्रांतीचा परिणाम आता सामान्य माणसांच्या आयुष्यावरही थेट दिसू लागला आहे. विकास जितका मोठा, तितकाच निसर्गावर आणि माणसावर होणारा परिणामही मोठा, हे आता जाणवायला लागले आहे.

आकडेवारी पाहिली तर चित्र स्पष्ट होते. सध्या अमेरिकेतील सुमारे १७.३ कोटी नागरिक डेटा सेंटरपासून २० किलोमीटरच्या अंतरात राहतात. सध्या ज्या प्रकल्पांचे बांधकाम सुरू आहे ते पूर्ण झाले आणि प्रस्तावित केंद्रांपैकी काही सुरू झाली, की ही संख्या १९.६ कोटींपर्यंत जाईल, असा अंदाज आहे. म्हणजे अमेरिकेच्या लोकसंख्येचा मोठा भाग या डिजिटल पायाभूत सुविधांच्या जवळ राहणार आहे.

मागणी वाढण्यामागे AI चा मोठा हात आहे. चॅट जीपीटी, क्लाउड कम्प्युटिंग, ऑनलाईन स्ट्रीमिंग आणि इतर AI सेवांसाठी प्रचंड संगणकीय क्षमता लागते. म्हणून गूगल, माइक्रोसॉफ्ट, अमेझॉन आणि मेटा यांसारख्या कंपन्या डेटा सेंटर्समध्ये मोठी गुंतवणूक करत आहेत. अमेरिकेत सध्या ३ हजारांहून जास्त डेटा सेंटर्स चालू आहेत, तर १५०० पेक्षा जास्त नवी केंद्रे वेगवेगळ्या टप्प्यांत आहेत.

या विस्तारामुळे स्थानिक लोकांसमोर गंभीर प्रश्न उभे राहिले आहेत. सर्व्हर थंड ठेवण्यासाठी या केंद्रांना खूप वीज आणि पाणी लागते. शिवाय जनरेटरचा आवाज, त्यातून निघणारी उष्णता, जमिनीचा वापर आणि निसर्गावर होणारा परिणाम याबद्दलही चिंता व्यक्त होत आहे. अमेरिकेतील अनेक भागांत नव्या डेटा सेंटर प्रकल्पांना स्थानिक नागरिकांकडून कडाडून विरोध होत असल्याचे चित्र आता दिसू लागले आहे.

AI आणि डिजिटल अर्थव्यवस्थेच्या स्पर्धेत अमेरिका आणि चीन वेगाने पुढे जात आहेत. तरीही या प्रगतीची किंमत स्थानिक नागरिकांना मोजावी लागणार का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. पुढच्या काळात डेटा सेंटर उभारणी आणि लोकांचे जीवनमान यांच्यात समतोल राखणे हे अमेरिकेपुढचे मोठे आव्हान ठरू शकते.

सध्या तरी अमेरिकेत याला फार मोठा विरोध होत नाही. मात्र अमेरिकेतील डेटा सेंटर्स बाहेरच्या देशांतही आपली जागा घेऊ पाहत आहेत. त्यामुळे हा विकास पुढे कुठल्या टोकाला जातो, हे पाहणे गरजेचे आहे.