खामगावात सोयाबीन उत्पादक शेतकरी दुहेरी संकटात; एकरी केवळ ५० किलो उत्पादन, बाजारातही भाव कमी

बुलढाणा जिल्ह्यातील खामगाव परिसरातील सोयाबीन उत्पादक शेतकरी यंदा दुहेरी संकटात सापडले आहेत. अपुऱ्या पावसामुळे पिकाचे मोठे नुकसान झाले आहे आणि काढणीच्या वेळी बाजारात मिळणारा भावही समाधानकारक नाही.

पावसात खंड पडल्याचा परिणाम पिकाच्या वाढीवर झाला. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांच्या शेतात एकरी केवळ ५० किलो सोयाबीन उत्पादन झाल्याचे चित्र आहे. अनेक ठिकाणी शेंगांची संख्या कमी राहिल्याने उत्पादनात मोठी घट झाली आहे.

पेरणीपासून काढणीपर्यंत शेतकऱ्यांना बियाणे, खते, फवारणी, मशागत आणि मजुरीवर मोठा खर्च करावा लागतो. यंदा पावसाअभावी पीक अपेक्षेप्रमाणे आलेच नाही. एकरी ५० किलो सोयाबीन हातात येत असेल, तर शेतीचा खर्च कसा भरून निघणार, असा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभा राहिला आहे.

उत्पादन कमी झाल्याने शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित बिघडले आहे. त्यातच बाजारात सोयाबीनला अपेक्षित भाव मिळत नसल्याने अडचण आणखी वाढली आहे. दिवाळी जवळ आली असून घरखर्च आणि कर्जाची परतफेड करण्यासाठी शेतकऱ्यांना सोयाबीन विकावे लागत आहे. मात्र कमी उत्पादन आणि कमी दर यामुळे हातात पुरेशी रक्कम येण्याची शक्यता कमी आहे. म्हणजेच एकीकडे उत्पादन घटले आहे आणि दुसरीकडे बाजारात भावही मिळत नाही, अशा दोन्ही बाजूंनी शेतकऱ्यांना फटका बसला आहे. निसर्गाच्या फटक्यासोबतच बाजारभावाच्या समस्येलाही यंदा शेतकऱ्यांना तोंड द्यावे लागत आहे.

खामगाव कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे सभापती श्रीकृष्ण टिकार म्हणाले की, सोयाबीनच्या उत्पादनात घट झाल्याने शेतकरी आधीच अडचणीत आहे. गतवर्षीच्या तुलनेत बाजारभावात घसरण झाल्याने शेतकऱ्यांच्या चिंतेत भर पडली आहे. उत्पादन खर्च, मजुरी आणि फवारणीचा खर्च वाढलेला असताना अपेक्षित भाव मिळणे गरजेचे आहे. बाजार समितीमध्ये सोयाबीनची आवक आणि दर यावर लक्ष ठेवण्यात येत आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

सत्याग्रह शेतकरी संघटनेचे प्रदेश अध्यक्ष राजू नाकाडे म्हणाले की, यंदा अपुऱ्या पावसामुळे शेतात एकरी ५० किलोही उत्पादन होत नसताना बाजारात सोयाबीनला योग्य भाव मिळत नाही. सरकार केवळ हमीभाव जाहीर करून जबाबदारी झटकू शकत नाही. शेतकऱ्यांच्या प्रत्यक्ष नुकसानीचे पंचनामे करूनही आर्थिक मदत मिळालेली नाही. त्यामुळे सरकार वेळकाढू धोरण राबवत आहे, असा आरोप त्यांनी केला. हमीभावाने खरेदी केंद्रे सुरू करून शेतकऱ्यांना दिलासा द्यावा, असेही ते म्हणाले.

शासनाने पीक नुकसानीची पाहणी करून शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत द्यावी आणि सोयाबीनला योग्य भाव मिळवून देण्यासाठी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून होत आहे.