रेल्वेच्या ११.४० लाख कर्मचाऱ्यांना ७८ दिवसांचा बोनस, मंत्रिमंडळाची मंजुरी
दिवाळीच्या तोंडावर केंद्र सरकारने रेल्वे कर्मचाऱ्यांसाठी ७८ दिवसांच्या वेतनाइतका उत्पादकतेशी निगडित बोनस मंजूर केला आहे.
दिवाळीच्या तोंडावर रेल्वेतल्या नोकरदारांसाठी गोड बातमी आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अध्यक्षतेखाली बुधवारी, १४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाची बैठक झाली. त्यात पात्र अराजपत्रित (नॉन-गॅझेटेड) रेल्वे कर्मचाऱ्यांना ७८ दिवसांच्या पगाराएवढा उत्पादकतेशी निगडित बोनस (PLB) द्यायला मंजुरी मिळाली. हा बोनस आर्थिक वर्ष २०२५-२६ साठी आहे.
बैठक संपल्यावर रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी पत्रकार परिषदेत निर्णयाची माहिती दिली. देशभरातले ११ लाख ४० हजार ७७० कर्मचारी या बोनसचे लाभार्थी असतील. त्यासाठी केंद्र सरकार एकूण सुमारे २,००९.६१ कोटी रुपये खर्च करणार आहे. एका पात्र कर्मचाऱ्याला ७८ दिवसांसाठी जास्तीत जास्त १७,९५१ रुपये मिळतील.
या बोनसची गणिते दरमहा ७,००० रुपयांच्या वेतनमर्यादेवर केली जातात. त्या मर्यादेवर ७८ दिवसांचा हिशेब लावला की कमाल रक्कम १७,९५१ रुपये येते. मात्र प्रत्येकाला तेवढीच रक्कम मिळेल असे नाही. प्रत्यक्ष बोनस कर्मचाऱ्याची पात्रता आणि लागू नियम यांवर ठरेल.
ट्रॅक मेंटेनर, लोको पायलट, ट्रेन मॅनेजर म्हणजे गार्ड, स्टेशन मास्तर, सुपरवायझर, टेक्निशियन, टेक्निशियन हेल्पर, पॉइंट्समन, कार्यालयीन कर्मचारी आणि ग्रुप सी मधले इतर पात्र कर्मचारी यांना हा बोनस लागू आहे. रेल्वेचा गाडा चालवणाऱ्या या सगळ्यांच्या कामाची दखल घ्यावी आणि कामकाज सुधारायला त्यांना उमेद मिळावी, असा सरकारचा हेतू आहे.
सरकारने सांगितले की २०२५-२६ मध्ये रेल्वेने विक्रमी १,६७० दशलक्ष टन मालवाहतूक केली आणि सुमारे ७.४१ अब्ज प्रवाशांना नेले. या कामगिरीत कर्मचाऱ्यांचा मोठा वाटा असल्याने बोनस दिला जात आहे.
गेल्या वर्षीशी तुलना केली तर खर्च बराच वाढला आहे. २४ सप्टेंबर २०२५ रोजी मंत्रिमंडळाने १०,९१,१४६ कर्मचाऱ्यांसाठी १,८६५.६८ कोटी रुपयांचा ७८ दिवसांचा बोनस मंजूर केला होता. यंदाची तरतूद त्याहून १४३.९३ कोटी रुपयांनी, म्हणजे सुमारे ७.७ टक्क्यांनी जास्त आहे. लाभार्थ्यांची संख्याही सुमारे ४९,६०० ने, म्हणजे साधारण ४.५ टक्क्यांनी वाढली आहे. मात्र बोनसचे दिवस आणि प्रत्येकाला मिळणारी कमाल रक्कम गेल्या वर्षीसारखीच म्हणजे १७,९५१ रुपये राहिली आहे.
हा बोनस दरवर्षी दिला जातो आणि साधारणपणे दुर्गापूजा व दसऱ्याच्या आधी मिळतो. पण तो प्रत्येकाच्या खात्यात नेमका कोणत्या तारखेला जमा होणार, याचे वेगळे वेळापत्रक अधिकृतपणे जाहीर झालेले नाही.
दरम्यान, रेल्वेच्या कर्मचारी संघटना बोनसची वेतनमर्यादा वाढवावी, अशी मागणी करत आहेत. सध्या ७,००० रुपयांच्या मूळ वेतनावर बोनस मोजला जातो, पण महागाई पाहता ही मर्यादा १८,००० रुपये करावी, या मागणीला जोर येत आहे. तसे झाले तर पुढच्या काळात कर्मचाऱ्यांचा बोनस बराच वाढू शकतो. इंडियन रेल्वे टेक्निकल सुपरवायझर्स असोसिएशनने (IRTSA) लेव्हल २ आणि त्यावरच्या कर्मचाऱ्यांसाठी मर्यादा १८,००० रुपये आणि महागाई भत्ता (DA) इतकी करावी, असे म्हटले आहे. शिवाय कर्मचाऱ्यांच्या वेगवेगळ्या वेतनस्तरांनुसार बोनस ठरवावा, अशीही सूचना संघटनेने केली आहे.
सणासुदीच्या काळात मिळणारी ही रक्कम घरखर्चाला आणि खरेदीला कर्मचाऱ्यांच्या कामी येईल.
