पंजाब पोलिसांचा खैबर पख्तुनख्वातील तैनातीस नकार; ४०,००० जणांची योजना अडचणीत

पाकिस्तानातील राजकीय वातावरण सध्या कमालीचे तापले आहे. खैबर पख्तुनख्वा प्रांतात ४०,००० पंजाब पोलीस तैनात करण्याची योजना होती, पण आता तेच पोलीस वरिष्ठांचे आदेश मानण्यास नकार देत आहेत. त्यामुळे लष्करप्रमुख जनरल असिम मुनीर आणि पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांच्यापुढे अडचण उभी राहिली आहे.

माजी पंतप्रधान इम्रान खान यांना राजकीयदृष्ट्या संपवण्यासाठी मुनीर आणि शहबाज शरीफ यांनी कठोर पावले उचलायला सुरुवात केली, असे सांगितले जाते. खैबर पख्तुनख्वा हा इम्रान खान यांच्या पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ (PTI) पक्षाचे सरकार असलेला एकमेव प्रांत आहे. तिथले सरकार निलंबित करून ४०,००० पंजाब पोलीस पाठवण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.

या घडामोडीची सुरुवात अशी झाली की, खैबर पख्तुनख्वाचे प्रमुख सोहेल आफ्रिदी यांनी इम्रान खान यांना रावळपिंडीतील अदियाला तुरुंगातून सोडवण्यासाठी देशभरातून लाखो समर्थकांचा मोर्चा काढण्याची घोषणा केली. त्यानंतर प्रांतीय सरकार तडकाफडकी निलंबित करण्यात आले. सोहेल आफ्रिदी यांच्यासह अनेक प्रमुख प्रांतीय नेत्यांना रात्रीतून अटक करून अनिश्चित काळासाठी तुरुंगात ठेवण्यात आले.

पंजाब पोलीस का पाठवले जात होते, याचेही कारण दिले जात आहे. २०२४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत लष्कराची यंत्रणा आणि शहबाज शरीफ यांची मुस्लिम लीग (PML-N) एकत्र असूनही खैबर पख्तुनख्वात इम्रान खान यांच्या लाटेसमोर टिकू शकली नाही. तिथे PTI ने स्वतःचे सरकार स्थापन केले. खैबरचे स्थानिक पोलीस अधिकारी आणि प्रशासन इम्रान खान यांच्याशी निष्ठावान आहेत, त्यामुळे ते त्यांच्या समर्थकांवर कडक कारवाई किंवा गोळीबार करणार नाहीत, अशी शहबाज शरीफ आणि लष्करप्रमुखांना भीती आहे. म्हणूनच शहबाज शरीफ यांची भाची मरियम नवाज मुख्यमंत्री असलेल्या पंजाब प्रांतातून ४०,००० पोलीस खैबरमध्ये पाठवण्याची योजना आखली गेली.

रावळपिंडी आणि लाहोरमधील वरिष्ठ सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पोलीस दलातील हा असंतोष एका रात्रीत निर्माण झालेला नाही. यापूर्वी PTI समर्थकांचे निषेध आणि निदर्शने रोखण्यासाठी सीमावर्ती भागांत तैनात केलेल्या पोलिसांना अत्यंत वाईट परिस्थितीचा सामना करावा लागला. कडक उन्हात दुर्गम भागात राहण्यासाठी योग्य निवारा मिळाला नाही आणि पिण्याचे स्वच्छ पाणीही दिले गेले नाही. त्यांना शिळे आणि खराब झालेले अन्न खावे लागले. अन्नातून विषबाधा झाल्याने आणि वेळेवर वैद्यकीय उपचार न मिळाल्याने पंजाब पोलिसांतील पाच कर्मचाऱ्यांचा मृत्यू झाला.

आता पुन्हा खैबरच्या दुर्गम आणि धोकादायक भागात जाण्याचे आदेश आल्यावर खालच्या स्तरातील कर्मचारी आणि अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले: "जे सरकार आमच्या प्राणाची आणि आरोग्याची साधी पर्वा करत नाही, त्या सरकारच्या राजकीय स्वार्थासाठी आम्ही सैनिकांसारखे बळी पडणार नाही."

वरिष्ठ मुख्यालयातून येणारे कोणतेही नवे तैनातीचे आदेश मानण्यास पंजाब पोलीस कर्मचाऱ्यांनी उघडपणे असमर्थता दर्शवली आहे, असे वृत्त आहे. प्रांतीय किंवा केंद्र सरकार राजकीय फायद्यासाठी पोलीस दलाचा वापर सैन्यासारखा करत असून त्यांना जनतेच्या विरोधात उभे करत आहे, असे पोलिसांचे म्हणणे आहे.

पंजाब पोलिसांच्या महासंचालकांनी (IGP) प्रसारमाध्यमांशी बोलताना परिस्थिती सावरण्याचा प्रयत्न केला. ४०,००० पोलिसांच्या तैनातीचा अंतिम निर्णय अद्याप औपचारिकपणे झालेला नाही, आणि असा निर्णय घेतला गेला तर पोलीस दलाच्या सर्व मागण्यांचा आणि सुरक्षिततेचा गांभीर्याने विचार केला जाईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.