इम्रान खान यांच्या सुटकेसाठी पीटीआयचा मोर्चा इस्लामाबादकडे, रस्ते कंटेनरने बंद

पाकिस्तानचे माजी पंतप्रधान आणि पाकिस्तान तहरीक-ए-इन्साफ (पीटीआय) पक्षाचे संस्थापक इम्रान खान यांच्या सुटकेसाठी पीटीआयने केंद्र सरकारविरोधात रस्त्यावर उतरण्याचा निर्णय घेतला आहे. सरकारसोबतची चर्चेची दुसरी फेरी कोणत्याही निकालाशिवाय संपल्यानंतर खैबर पख्तुनख्वाचे मुख्यमंत्री सोहेल आफ्रिदी आणि प्रांतीय अध्यक्ष जुनैद अकबर खान यांच्या नेतृत्वाखाली लाखो समर्थकांचा ताफा राजधानी इस्लामाबादच्या दिशेने निघाला आहे.

हा मोर्चा रविवारी दुपारी लक्की मारवत येथील गांधी चौकातून निघाला. टँक, डेरा इस्माईल खान, दक्षिण वझिरीस्तान, उत्तर वझिरीस्तान, बन्नू आणि करक या भागांतील हजारो समर्थक आणि प्रांतीय नेते त्यात सहभागी झाले आहेत. मुख्यमंत्री सोहेल आफ्रिदी यांनी सांगितले की, हा ताफा ८ ऑक्टोबरपर्यंत खैराबाद येथे पोहोचेल आणि तिथून आंदोलनाची पुढची रणनीती जाहीर केली जाईल. स्वाबी आणि करक भागात पोहोचेपर्यंत मोर्चात लाखो लोक सामील होतील, असा विश्वास पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांनी व्यक्त केला आहे.

तणाव कमी व्हावा आणि रस्त्यावरचे आंदोलन टळावे, यासाठी पीटीआयची वाटाघाटी समिती शुक्रवारी इस्लामाबादला गेली होती. सरकार आणि पीटीआय यांच्यात दोन दिवस बंद दाराआड चर्चेच्या फेऱ्या झाल्या, पण कोणताही ठोस निर्णय न होता रविवारी पहाटे या बैठका संपल्या. गृहमंत्री मोहसिन नक्वी यांनी रविवारी दोन्ही बाजूंमधील चर्चा अपयशी ठरल्याचे सांगितले. आफ्रिदी यांनी वाटाघाटींमध्ये "सुरुंग" लावला, असा आरोप त्यांनी केला आणि पीटीआयला "अशांतता निर्माण" करू दिली जाणार नाही, असेही ते म्हणाले. इस्लामाबादमधील सार्वजनिक रस्ते, महामार्ग, इंटरचेंज, टोल प्लाझा आणि इमारतींवर ताबा घेण्याचा कोणत्याही राजकीय पक्षाला किंवा त्याच्या नेतृत्वाला "कायदेशीर अधिकार" नाही, असे सांगणाऱ्या इस्लामाबाद उच्च न्यायालयाच्या १४ सप्टेंबरच्या आदेशाचा उल्लेखही नक्वी यांनी केला.

पीटीआयने सरकारसमोर चार प्रमुख मागण्या ठेवल्या होत्या. अदियाला तुरुंगात असलेल्या ७३ वर्षीय इम्रान खान यांना त्यांच्या वैयक्तिक डॉक्टरांकडून योग्य तपासणी आणि उपचार मिळावेत, ही पहिली मागणी. सर्वोच्च न्यायालयाच्या १८ ऑगस्टच्या आदेशानुसार दृष्टीच्या समस्येमुळे त्यांना इस्लामाबादमधील खाजगी रुग्णालयात हलवावे, ही दुसरी. आंदोलनापूर्वी अटक झालेल्या इम्रान खान यांच्या बहिणी, समर्थक आणि कार्यकर्ते यांना तातडीने सोडावे, ही तिसरी. त्यांच्या पत्नी बुशरा बीबी यांची योग्य वैद्यकीय तपासणी व्हावी आणि त्यांच्यावरील खटल्यांची निष्पक्ष सुनावणी व्हावी, ही चौथी मागणी.

सरकारने सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाविरोधात पुनर्विलोकन याचिका दाखल केली असून इम्रान खान यांना बाहेर हलवण्यास नकार दिला आहे. याच मुद्द्यावरून दोन्ही बाजूंमधील चर्चा पूर्णपणे फिस्कटली.

मोर्चातील लोकांना संबोधित करताना सोहेल आफ्रिदी यांनी केंद्र सरकारवर आणि देशातील शक्तिशाली व्यवस्थेवर कडक शब्दांत टीका केली. ते म्हणाले, "गेल्या ७९ वर्षांपासून जी मानसिकता देशावर लादली गेली आहे, तीच मानसिकता आता बंद दाराआड निर्णय घेऊन खैबर पख्तुनख्वाच्या जनतेवर लष्करी कारवाई लादण्याचा प्रयत्न करत आहे. परंतु, आमचे सरकार पश्तून समाजाच्या हिताच्या विरोधात असलेला कोणताही निर्णय स्वीकारणार नाही."

आफ्रिदी यांनी असाही आरोप केला की, केंद्र सरकारला प्रांतात शांतता आणण्यात रस नाही, त्यांना फक्त पीटीआय पक्ष संपवायचा आहे. प्रांतीय सरकारने १०० दिवसांत शांतता प्रस्थापित करण्याचे स्पष्ट धोरण मांडलेले असतानाही केंद्र सरकार लष्करी आक्रमकतेचा मार्ग निवडत आहे, असा दावा त्यांनी केला. खैबर पख्तुनख्वामध्ये राज्यपाल राजवट किंवा आणीबाणी लागू करण्याच्या सर्व शक्यता त्यांनी फेटाळून लावल्या.

दुसरीकडे, शाहबाज शरीफ सरकार आणि गृह मंत्रालयाने या मोर्चाला तोंड देण्यासाठी पूर्ण तयारी केली आहे. इस्लामाबादकडे येणारे सर्व मुख्य महामार्ग, उड्डाणपूल आणि प्रवेशद्वारांवर मोठे धातूचे शिपिंग कंटेनर ठेवून रस्ते सील करण्यात आले आहेत. राजधानीत कलम १४४ लागू करण्यात आले असून अतिरिक्त पोलीस दल आणि निमलष्करी दलांच्या तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत.

पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांचे राजकीय सल्लागार राणा सनाउल्ला यांनी आंदोलकांना कोणत्याही परिस्थितीत इस्लामाबादमध्ये येऊ दिले जाणार नाही, असा इशारा दिला आहे. गृहमंत्री मोहसिन नक्वी यांनी लाहोरमधील पत्रकार परिषदेत थेट मुख्यमंत्री सोहेल आफ्रिदी यांचे नाव घेतले. आंदोलनादरम्यान हिंसेत कोणाचा जीव गेला, तर त्याला केवळ सोहेल आफ्रिदी जबाबदार असतील, असे नक्वी यांनी ठामपणे सांगितले.

ऑगस्ट २०२३ पासून १०० हून अधिक गुन्ह्यांच्या आरोपाखाली तुरुंगात असलेल्या इम्रान खान यांच्या समर्थनार्थ निघालेला हा मोर्चा इस्लामाबादपर्यंत पोहोचतो की सरकार तो रोखण्यात यशस्वी होते, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.