गायक-अभिनेते राम मराठे यांची आज जयंती; २३ ऑक्टोबरच्या इतिहासात काय घडले

भारतीय शास्त्रीय संगीतातील ज्येष्ठ गायक, संगीतकार आणि गुणी अभिनेते राम मराठे यांची आज, २३ ऑक्टोबर रोजी जयंती आहे. त्यांचा जन्म १९२४ मध्ये झाला आणि ४ ऑक्टोबर १९८९ रोजी त्यांचे निधन झाले.

राम मराठे यांनी शास्त्रीय संगीताचे शिक्षण मोठ्या गुरूंकडे घेतले. पं. मनोहर बर्वे, मास्तर कृष्णराव, आग्रा घराण्याचे उस्ताद विलायत हुसेन खाँ आणि पं. जगन्नाथबुवा पुरोहित हे त्यांचे गुरू होते.

मराठी रंगभूमीवरील 'मंदारमाला' आणि 'मदनाची मंजिरी' यांसारख्या संगीत नाटकांमुळे ते लोकप्रिय झाले. त्यांच्या खणखणीत आवाजातील अजरामर नाट्यगीतांनीही त्यांना वेगळी ओळख मिळवून दिली.

त्यांच्या संगीतसेवेचा गौरव म्हणून महाराष्ट्र शासनाने त्यांना 'संगीतभूषण' हा किताब दिला होता. शिवाय १९८७ मध्ये त्यांना प्रतिष्ठित 'संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार' मिळाला.

ते फक्त शास्त्रीय गायक नव्हते. जोड रागांचे आणि अनवट रागांचेही त्यांना खोल ज्ञान होते. त्यांच्या गायकीत रागाची शुद्धता दिसायची आणि लयकारीवर त्यांची उत्तम पकड होती. आयुष्यभर शास्त्रीय संगीताची आणि नाट्यसंगीताची सेवा करून त्यांनी मराठी संगीतसृष्टी समृद्ध केली. त्यांच्या स्मरणार्थ तळेगाव दाभाडे येथे आजही संगीत स्पर्धा घेतली जाते.

आता या तारखेला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात घडलेल्या काही महत्त्वाच्या घटना पाहू. १७०७ मध्ये ग्रेट ब्रिटनच्या पहिल्या संसदेची बैठक झाली. १८५० मध्ये अमेरिकेत पहिले राष्ट्रीय महिला हक्क अधिवेशन सुरू झाले. १८९० मध्ये हरी नारायण आपटे यांनी आपल्या 'करमणूक' या साप्ताहिकातून लघुकथा लिहिण्यास सुरुवात केली आणि त्यातून मराठी लघुकथेचा पाया घातला गेला.

१९४० मध्ये एडॉल्फ हिटलर आणि फ्रान्सिस्को फ्रँको हेंडये येथे भेटले आणि स्पेनने दुसऱ्या महायुद्धात उतरण्याच्या शक्यतेवर चर्चा केली. १९४४ मध्ये सोव्हिएत रेड आर्मीने हंगेरीत प्रवेश केला. १९७३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी लादलेल्या निर्बंधांमुळे इस्रायल आणि सीरिया यांच्यातील युद्ध संपले. १९९७ मध्ये किरण बेदी यांना सामाजिक कार्यासाठी जर्मन जोसेफ ब्यूस पुरस्कार देण्यात आला.

१९९८ मध्ये इस्रायल आणि पॅलेस्टिनी प्राधिकरणाने वाई नदी मेमोरँडमवर स्वाक्षरी केली. २००१ मध्ये एप्पल कॉम्प्युटरने आयपॉड बाजारात आणले. २००७ मध्ये STS-120 मोहिमेवर स्पेस शटल डिस्कव्हरी अवकाशात झेपावले आणि पामेला मेलरॉय या दुसऱ्या महिला स्पेस शटल कमांडर ठरल्या.

या तारखेला जन्मलेल्या व्यक्तींमध्ये १७७८ मधील कित्तूरची राणी चन्नम्मा (मृत्यू २१ फेब्रुवारी १८२९), १८७९ मधील वैदिक धर्माचे पुरस्कर्ते शंकर रामचंद्र राजवाडे (मृत्यू २७ नोव्हेंबर १९५२) आणि १९०० मधील इंग्लिश क्रिकेटपटू डग्लस जार्डिन (मृत्यू १८ जून १९५८) यांचा समावेश आहे. १९२३ मध्ये श्री विद्या प्रकाशनचे संस्थापक दामोदर दिनकर कुलकर्णी (मृत्यू २२ फेब्रुवारी २०००) आणि भारतीय-पाकिस्तानी भाषाशास्त्रज्ञ, लेखक व विद्वान असलम फारुखी (मृत्यू १५ जून २०१६) यांचा जन्म झाला. १९२४ मध्ये संगीतकार, गायक व नट पं. राम मराठे यांचा जन्म झाला.

१९३७ मध्ये भारतीय अभिनेते, दिग्दर्शक आणि निर्माते देवेन वर्मा (मृत्यू २ डिसेंबर २०१४) जन्मले. १९४० मध्ये ब्राझिलियन फुटबॉल खेळाडू पेले, १९४५ मध्ये अभिनेते व नाट्यनिर्माते शफी इनामदार (मृत्यू १३ मार्च १९९६), १९७४ मध्ये पत्रकार आणि लेखक अरविंद अडिगा, १९७९ मध्ये अभिनेता प्रभास, १९७५ मध्ये अभिनेत्री मलायका अरोरा आणि १९८१ मध्ये अभिनेता सिद्धार्थ जाधव यांचा जन्म झाला.

याच तारखेला काहींचे निधनही झाले. १९१० मध्ये थायलँडचे राजा चुलालोंगकोर्ण (पाचवे) गेले (जन्म २० सप्टेंबर १८५३). १९१५ मध्ये इंग्लिश क्रिकेटपटू डब्ल्यू. जी. ग्रेस यांचे निधन झाले (जन्म १८ जुलै १८४८). १९२१ मध्ये चाकात हवा भरलेली ट्यूब वापरण्याच्या तंत्राचा शोध लावणारे स्कॉटिश संशोधक आणि डनलॉप रबरचे संस्थापक जॉन बॉईड डनलॉप गेले (जन्म ५ फेब्रुवारी १८४०). १९५७ मध्ये ख्रिश्चन डायर यांचे निधन झाले (जन्म २१ जानेवारी १९०५). २०१२ मध्ये बंगाली कवी व कादंबरीकार सुनील गंगोपाध्याय यांचे निधन झाले (जन्म ७ सप्टेंबर १९३४).