१७ ऑक्टोबर: आज गरिबी निर्मूलन दिन, या तारखेला इतिहासात काय काय घडले ते पाहा

दरवर्षी १७ ऑक्टोबरला गरिबी निर्मूलनासाठीचा आंतरराष्ट्रीय दिवस साजरा केला जातो. जगभरात गरिबीच्या प्रश्नाकडे लक्ष वेधणे आणि ती दूर करण्यासाठी उपाययोजना करणे किती महत्त्वाचे आहे, हे लोकांना पटवून देणे, हा या दिवसाचा उद्देश आहे.

गरिबी म्हणजे फक्त पैशांची अडचण नाही. आरोग्य, शिक्षण, रोजगाराच्या संधी आणि माणसाचे जीवनमान या सगळ्यांचा त्यात समावेश होतो. जगात अजूनही अनेक लोक अत्यंत गरिबीत जगत आहेत आणि चांगले जीवन जगण्यासाठी लागणारी मूलभूत साधने त्यांना मिळत नाहीत. अशा लोकांना गरिबीच्या चक्रातून बाहेर काढण्यासाठी शाश्वत विकास, समाजातील वंचित घटकांचा विकास आणि आर्थिक संधी निर्माण करणे, यावर भर दिला जातो.

आता १७ ऑक्टोबरला देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासात घडलेल्या घटना पाहू. १८३१ मध्ये मायकेल फॅराडे यांनी इलेक्ट्रो मॅग्नेटिक इंडक्शनचे गुणधर्म प्रयोग करून सिद्ध केले. १८८८ मध्ये थॉमस एडिसन यांनी ऑप्टिकल फोनोग्राफ (पहिली फिल्म) साठी पेटंट दाखल केले. १९१७ मध्ये पहिल्या महायुद्धात इंग्लंडने जर्मनीवर पहिला बॉम्ब हल्ला केला. १९३१ मध्ये माफिया डॉन अल कॅपोन याला आयकर चोरीप्रकरणी दोषी ठरवण्यात आले. १९३३ मध्ये अल्बर्ट आइनस्टाईन नाझी जर्मनीतून पळून अमेरिकेत आले.

१९३४ मध्ये प्रभातचा अमृतमंथन हा चित्रपट पुण्यातील प्रभात सिनेमात प्रदर्शित झाला. १९४३ मध्ये बर्मा रेल्वे, म्हणजे रंगून ते बँकॉक रेल्वे, पूर्ण झाली. १९५६ मध्ये पहिला व्यावसायिक अणुऊर्जा प्रकल्प अधिकृतपणे इंग्लंडमध्ये सुरू झाला. १९६६ मध्ये बोत्सवाना आणि लेसोथो संयुक्त राष्ट्रात सामील झाले. १९७९ मध्ये मदर तेरेसा यांना शांततेचा नोबेल पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

१९९४ मध्ये पुण्यातील राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेतर्फे (NIV) विषाणू विज्ञान क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल बेल्लूर येथील डॉ. टी. जेकब जॉन यांना डॉ. शारदादेवी पॉल पारितोषिक जाहीर झाले. १९९६ मध्ये अभिनेते डॉ. श्रीराम लागू यांना मध्यप्रदेश सरकारचा कालिदास सन्मान जाहीर झाला. १९९८ मध्ये आंध्रप्रदेशात समाजसेवेचा आदर्श प्रकल्प उभारणाऱ्या फातिमा बी यांना संयुक्त राष्ट्रसंघाचा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

या तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये भारतीय शिक्षणतज्ञ, समाजसुधारक आणि तत्त्ववेत्ते सर सय्यद अहमद खान (१८१७, मृत्यू २७ मार्च १८९८) आहेत. गायनाचार्य आणि भारत गायन समाज संस्थेचे संस्थापक पं. भास्करबुवा बखले यांचा जन्म १८६९ मध्ये झाला (मृत्यू ८ एप्रिल १९२२). कृषी शिरोमणी आणि पहिले मराठी साखर कारखानदार नारायणराव सोपानराव बोरावके यांचा जन्म १८९२ मध्ये झाला (मृत्यू १६ फेब्रुवारी १९६८). वारणा सहकारी साखर कारखान्याचे संस्थापक विश्वनाथ तात्यासाहेब कोर यांचा जन्म १९१७ मध्ये झाला (मृत्यू १३ डिसेंबर १९९४).

अटकिन्स आहाराचे निर्माते रॉबर्ट अटकिन्स यांचा जन्म १९३० मध्ये झाला (मृत्यू १७ एप्रिल २००३). चित्रपट अभिनेत्री, निर्माती आणि दिग्दर्शिका सिम्मी गरेवाल यांचा जन्म १९४७ मध्ये झाला. अभिनेत्री स्मिता पाटील यांचा जन्म १९५५ मध्ये झाला (मृत्यू १३ डिसेंबर १९८६). श्रीलंकेचे क्रिकेटपटू अरविंद डिसिल्व्हा यांचा जन्म १९६५ मध्ये, तर भारतीय क्रिकेटपटू अनिल कुंबळे यांचा जन्म १९७० मध्ये झाला.

मृत्यूंच्या यादीत १७७२ मध्ये अफगणिस्तानचे राज्यकर्ते अहमदशाह दुर्रानी (दुराणी) यांचे निधन झाले. १८८२ मध्ये इंग्लिश व्याकरणकार, ग्रंथकार व धर्मसुधारक दादोबा पांडुरंग तर्खडकर गेले (जन्म ९ मे १८१४). १८८७ मध्ये जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ गुस्ताव्ह किरचॉफ यांचे निधन झाले (जन्म १२ मार्च १८२४). १९०६ मध्ये जगप्रसिद्ध तत्त्वज्ञानी व कवी स्वामी रामतीर्थ यांनी जलसमाधी घेतली (जन्म २२ ऑक्टोबर १८७३).

१९८१ मध्ये भारतीय लेखक, कवी आणि गीतकार कन्नादासन यांचे निधन झाले (जन्म २४ जून १९२७). १९९३ मध्ये चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक व पटकथालेखक विजयशंकर जग्नेश्वर तथा विजय भट यांचे निधन झाले (जन्म १२ मे १९०७). २००८ मध्ये ललित लेखक रविन्द्र पिंगे यांचे निधन झाले (जन्म १३ मार्च १९२६). त्याच वर्षी इंटरनॅशनल फेडरेशन ऑफ बॉडीबिल्डिंग अँड फिटनेसचे सहसंस्थापक बेन व्हिडर यांचेही निधन झाले (जन्म १ फेब्रुवारी १९२३).