नागपूरच्या खरबीत भाड्याच्या घरात ३७ लाखांच्या बनावट नोटा, ATS कडूनही तपास सुरू

नागपूरच्या खरबी भागातील चैतन्येश्वर नगरमध्ये एका भाड्याच्या घरातून ३७ लाख रुपये दर्शनी मूल्याच्या संशयित बनावट नोटा सापडल्या आहेत. या प्रकरणाचा समांतर तपास आता दहशतवादविरोधी पथक (ATS) करत आहे. हे घर म्हणजे फक्त एक वेगळे छपाईचे ठिकाण होते की बनावट नोटांच्या मोठ्या जाळ्याचा भाग होते, याचा शोध तपास पथके घेत आहेत.

हे प्रकरण आधी वाठोडा पोलीसांनी उघडकीस आणले. घरात भाड्याने राहणारा पुष्पम कृष्णा बंदाणे (३०) हा फरार आहे. पोलीस त्याचे कॉल डिटेल रेकॉर्ड (CDR) तपासत आहेत, मोबाईलचे लोकेशन पाहत आहेत आणि त्याच्याशी वारंवार बोलणाऱ्यांची चौकशी करत आहेत, म्हणजे तो कुठे कुठे गेला आणि त्याचे साथीदार कोण होते हे कळू शकेल.

घरमालक रमेश गंगाधर हर्डे यांना संशय आला, कारण बंदाणे अनेक दिवस घरी आलाच नव्हता. त्रिमूर्ती नगरचा रहिवासी असलेला बंदाणे प्लॉट क्रमांक १८, चैतन्येश्वर नगर येथील या घरात सुमारे दीड वर्ष राहत होता, असे सांगितले जाते. भाडेकरार जानेवारीत संपला होता आणि त्याने भाडेही दिले नव्हते, असा आरोप आहे. भाड्यावरून त्याने घरमालकाला शस्त्र दाखवून धमकावल्याचा आरोपही आहे, आणि हा वाद आधी पोलीसांपर्यंत गेला होता.

काहीतरी गडबड आहे असे वाटल्याने हर्डे यांनी कुलूप लावलेले घर उघडले. आत छपाईची साधने, छपाईचे साहित्य आणि ५०० रुपयांच्या संशयित बनावट नोटांची बंडले सापडली. हे सामान खोलीत इकडे तिकडे पडलेले होते आणि काही बंडले बादलीत ठेवलेली होती.

प्राथमिक तपासणीत नोटांची छपाई सारखी नसल्याचे दिसले. काही नोटांवर दोन्ही बाजूंना छपाई होती, तर काहींवर फक्त एका बाजूला. जप्त केलेल्या मालाची स्थिती तपासात महत्त्वाची ठरली आहे. फॉरेन्सिक तपासणीतून नोटा कशा छापल्या गेल्या आणि त्या चलनात आणण्यासाठी तयार होत्या का, हे समजू शकते. पोलीस निरीक्षक प्रमोद पोरे यांच्या नेतृत्वाखाली वाठोडा पोलीसांनी गुन्हा नोंदवून तपास सुरू केला आहे.

बंदाणे एकटाच काम करत होता की कोणाच्या सांगण्यावरून, हेही अधिकारी तपासत आहेत. तो या कथित रॅकेटमधील मोठा खेळाडू नसावा, असा तपास पथकांना संशय आहे, त्यामुळे छपाई एखाद्या मोठ्या साखळीशी जोडलेली असू शकते. मात्र याची अजून पुष्टी झालेली नाही. छपाईची साधने मिळवणे, साहित्य आणणे किंवा नोटा इकडून तिकडे नेणे यात कोणाचा सहभाग होता का, हेही वारंवार फोन करणाऱ्यांच्या चौकशीतून पाहिले जात आहे.

ATS ने नागपूरबाहेरही याचे काही धागेदोरे आहेत का, हे तपासण्यासाठी समांतर चौकशी सुरू केली आहे. छपाईच्या साधनांचा आणि कच्च्या मालाचा स्रोत, आर्थिक व्यवहार, संभाव्य पुरवठादार आणि वितरणाचे मार्ग यावर तिचा भर असणे अपेक्षित आहे. नोटा फक्त छापल्या जात होत्या की आधीच चलनात गेल्या होत्या, हा तपासातील मुख्य प्रश्न आहे. बनावट नोटांच्या व्यवहारात कोणाची फसवणूक झाली का, हेही पोलीस पाहत आहेत. तसेच दर्शनी मूल्यापेक्षा कमी किमतीत या नोटा देण्याच्या फसव्या ऑफर दिल्या गेल्या का, याचीही चौकशी सुरू आहे. त्यातून खरेदीदार किंवा मध्यस्थ सापडू शकतात. मात्र एखाद्या ठराविक व्यवहाराशी किंवा वितरण जाळ्याशी संबंध अजून सिद्ध झालेला नाही.

या जप्तीमुळे अनेक प्रश्न उभे राहिले आहेत. ही छपाई किती काळ चालू होती? जागा सापडेपर्यंत किती नोटा छापल्या गेल्या? घराबाहेर काही माल पाठवला गेला का? आणि साधने व साहित्य कोणी पुरवले? ३७ लाख रुपये हे जप्त नोटांचे दर्शनी मूल्य आहे, पण प्रत्यक्षात किती नोटा छापल्या गेल्या आणि किती चलनात गेल्या, हे अजून स्पष्ट नाही. फॉरेन्सिक तपासणी आणि डिजिटल पुरावे यांतून या प्रश्नांची उत्तरे मिळण्याची शक्यता आहे.

बंदाणेला अटक होणे महत्त्वाचे मानले जाते, कारण त्यातून या कथित रॅकेटची व्याप्ती, साथीदार आणि हे भाड्याचे घर स्वतंत्र छपाई केंद्र होते की मोठ्या साखळीतील एक दुवा, हे कळू शकेल. सध्या फरार आरोपीचा शोध घेणे, संशयित नोटांची पडताळणी करणे आणि या रॅकेटमागे संघटित जाळे आहे का हे ठरवणे यावरच तपास केंद्रित आहे.