जयशंकर यांची गयानाच्या राष्ट्राध्यक्षांशी भेट; UPI सारखी पेमेंट प्रणाली उभारण्यावर करार

परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी गयानाचे राष्ट्राध्यक्ष डॉ. इरफान अली यांची भेट घेतली. या भेटीत दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय सहकार्याचा सर्वसमावेशक आढावा घेण्यात आला. बैठकीतला सर्वात मोठा निर्णय म्हणजे भारत आणि गयाना यांच्यात डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा (Digital Public Infrastructure) मजबूत करण्यासाठी झालेला करार.

या करारानुसार गयानामध्ये भारताच्या UPI (Unified Payments Interface) सारखीच डिजिटल पेमेंट प्रणाली उभारली जाणार आहे. भारतात UPI अत्यंत यशस्वी मानली जाते, असे स्रोतात म्हटले आहे. या बैठकीची सविस्तर माहिती जयशंकर यांनी आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून शेअर केली.

गयानासोबतचे संबंध अधिक घट्ट करण्यासाठी भारताने तिथले रस्ते विकास, आरोग्य सेवा आणि संरक्षण क्षेत्रातील पायाभूत प्रकल्पांसाठी ५०० दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सच्या पतपुरवठ्याला (Line of Credit) मुदतवाढ दिल्याची घोषणा केली आहे. रस्तेबांधणी, आधुनिक वैद्यकीय सुविधा आणि संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्यामुळे गयानाच्या राष्ट्रीय विकासात भारत विश्वासू भागीदार म्हणून पुढे येत आहे, असे यात म्हटले आहे.

दोन्ही देशांमधल्या संबंधांचा संदर्भ देताना जयशंकर यांनी सांगितले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नोव्हेंबर २०२४ मध्ये गयानाला दिलेली भेट दोन्ही देशांच्या संबंधांना नवा आयाम देणारी ठरली. त्या दौऱ्यात डिजिटल पायाभूत सुविधांना प्रोत्साहन देण्यावर भर होता. तसेच कृषी क्षेत्राला, विशेषतः लहान शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी सक्षम परिसंस्था (Ecosystem) उभी करण्यावरही भर देण्यात आला होता.

यावेळच्या बैठकीत फक्त मोठ्या पायाभूत प्रकल्पांवरच नाही, तर स्थानिक पातळीवर लोकांच्या रोजच्या जीवनावर थेट परिणाम करणाऱ्या गोष्टींवरही करारांवर सह्या झाल्या. दोन्ही नेत्यांच्या उपस्थितीत सूक्ष्म आणि लघु उद्योग (MSE) उत्पादन प्रकल्पांचा पुरवठा आणि त्यांची उभारणी यासंबंधीच्या महत्त्वाच्या करारांवर स्वाक्षऱ्या झाल्या.

याशिवाय स्थानिक भागातल्या लहानमोठ्या समस्या तातडीने सोडवण्यासाठी आणि पायाभूत सुधारणांसाठी क्विक इम्पॅक्ट प्रोजेक्ट्स (Quick Impact Projects) राबवायचे ठरले आहे. त्यासाठी विशेष अनुदान सहाय्य द्यायला दोन्ही देशांचे एकमत झाले. यामुळे गयानामध्ये रोजगार निर्मितीला चालना मिळेल आणि लहान उद्योजकांना दिलासा मिळेल, असे स्रोतात म्हटले आहे.

अँटिग्वा आणि बार्बुडा येथे राष्ट्रकुल सरकार प्रमुखांची बैठक (CHOGM) झाली. त्या निमित्ताने जयशंकर यांनी गयानाच्या प्रमुखांसोबतच इतर नेत्यांचीही भेट घेतली. ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान अँथनी अल्बानीज यांच्याशी त्यांनी द्विपक्षीय संबंधांवर चर्चा केली. युनायटेड किंगडमचे पंतप्रधान अँडी बर्नहॅम यांच्याशी सर्वसमावेशक आर्थिक आणि व्यापार करार (CETA) संदर्भात दोन्ही देशांमधली आर्थिक भागीदारी अधिक मजबूत करण्याच्या मार्गांवर सविस्तर बोलणे झाले.

भारत आणि गयाना यांचे राजनैतिक व सांस्कृतिक संबंध जुने आहेत. एकेकाळी दोन्ही देश ब्रिटिश वसाहतवादी साम्राज्याचा भाग होते. गयानामध्ये मे १९६५ मध्ये जॉर्जटाऊन येथे भारतीय आयोगाची स्थापना झाली. पुढे १९६८ मध्ये त्याला पूर्णवेळ भारतीय उच्चायुक्तालयाचा (High Commission of India) दर्जा मिळाला. सांस्कृतिक देवाणघेवाण वाढवण्यासाठी १९७२ मध्ये गयानामध्ये भारतीय सांस्कृतिक केंद्र सुरू झाले. आज गयानामध्ये मोठ्या संख्येने भारतीय वंशाचे नागरिक राहतात.