पीएफचे पैसे एटीएम आणि UPI वरून काढता येण्याची तयारी, सुविधा अजून सुरू नाही

पीएफ खात्यात जमा झालेले पैसे गरजेच्या वेळी काढायचे असतील तर कर्मचाऱ्यांना आधी अर्ज करावा लागतो, मग पडताळणी होते आणि त्यानंतर पैसे खात्यात येईपर्यंत वाट पाहावी लागते. ही प्रक्रिया लवकरच सोपी होण्याची शक्यता आहे. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना, म्हणजेच EPFO, आपल्या डिजिटल व्यवस्थेत मोठे बदल करण्याच्या तयारीत आहे.

EPFO 3.0 या नव्या प्रणालीत खातेदारांना एटीएम आणि UPI मधून पीएफची रक्कम काढता यावी, अशी योजना आखली जात आहे. ही सुविधा सुरू झाली तर आजारपण, मुलांचे शिक्षण, लग्न किंवा घरासंबंधी खर्चासाठी पैशांची गरज पडल्यावर खातेदारांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. मात्र ही सुविधा अजून सर्वांसाठी सुरू झालेली नाही. तिची तांत्रिक तयारी आणि चाचणी सध्या सुरू आहे.

सध्याची पद्धत अशी आहे की पीएफ काढण्यासाठी खातेदाराला ऑनलाइन दावा दाखल करावा लागतो. अर्जाची पडताळणी आणि मंजुरी झाल्यावरच पैसे बँक खात्यात जमा होतात. नव्या व्यवस्थेत ही प्रक्रिया जलद होईल, अशी अपेक्षा आहे. प्रत्येक वेळी दावा करून मंजुरीची वाट पाहण्याची गरज राहणार नाही आणि गरजेनुसार पात्र रक्कम काढण्याचा पर्याय मिळू शकेल.

प्रस्तावित व्यवस्थेनुसार EPFO खाते बँकिंग नेटवर्क आणि एटीएम किंवा UPI प्रणालीशी जोडण्याची योजना आहे. त्यासाठी राष्ट्रीय देयक महामंडळ, म्हणजेच NPCI, सोबत तांत्रिक एकत्रीकरण करण्याची तयारी सुरू आहे. खातेदार पात्र आहे का आणि तो किती रक्कम काढू शकतो, याची पडताळणी या प्रणालीत आपोआप होईल. ती झाल्यानंतर पात्र सदस्यांना एटीएम कार्डने एटीएममधून पीएफचे पैसे काढता येऊ शकतात.

याशिवाय UPI किंवा EPFO च्या अधिकृत ॲपमधूनही पैसे काढण्याची सोय मिळण्याची शक्यता आहे. पण अंतिम कार्यपद्धती, व्यवहारांची मर्यादा, लागणारे कार्ड किंवा इतर अटी याबद्दल पूर्ण अधिकृत तपशील अजून जाहीर झालेला नाही. त्यामुळे प्रत्यक्ष सेवा सुरू झाल्यावरच नेमकी प्रक्रिया खातेदारांना समजेल.

सध्याच्या नियमांनुसार पीएफमधून पैसे काढताना खात्यात किमान 25 टक्के शिल्लक ठेवावी लागते. म्हणजे पात्र कारणांसाठी जमा झालेल्या EPF रकमेपैकी 75 टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढता येऊ शकते. उरलेले 25 टक्के खात्यातच राहतात. शिक्षण, लग्न आणि घरासंबंधी आवश्यक खर्चांसाठी काही विशिष्ट अटींवर पैसे काढण्याची परवानगी आहे. खात्यात राहिलेल्या 25 टक्के रकमेवर करमुक्त व्याज मिळत राहते, त्यामुळे सगळी रक्कम काढण्याऐवजी काही हिस्सा भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेसाठी खात्यात राहतो.

सुविधा सुरू झाली आहे का, तर सध्या एटीएम आणि UPI मधून पीएफ काढण्याची सोय सर्व खातेदारांसाठी उपलब्ध नाही. EPFO 3.0 अंतर्गत लागणारी डिजिटल व्यवस्था उभारणे आणि तिची चाचणी घेणे सुरू आहे. त्यामुळे दिवाळीनंतर लगेच प्रत्येक खातेदाराला ही सुविधा मिळेल, असे ठामपणे सांगता येत नाही. आणीबाणीच्या वेळी पैसे मिळवणे यामुळे सोपे होऊ शकते, अशी अपेक्षा आहे. मात्र अंतिम नियम आणि सेवा सुरू होण्याची तारीख याबद्दल EPFO कडून अधिकृत घोषणा होणे आवश्यक आहे.