भारतीय जहाजांना इराणकडून हिरवा कंदील, होर्मुझमधून प्रवासाची परवानगी दिल्याचे सांगितले जात आहे

मध्यपूर्वेतील संघर्षाचे पडसाद जगभर उमटले आहेत. अमेरिका आणि इस्रायल यांनी मिळून इराणवर मोठा हल्ला केला. त्याच्या बदल्यात इराणने होर्मुझ बंद करून टाकला. जगातली २० टक्के जहाजवाहतूक होर्मुझमधून होते, त्यामुळे सगळ्या जगाची चिंता वाढली आहे.

अमेरिकेने होर्मुझ खुला करण्यासाठी सर्व प्रकारचे प्रयत्न केले, पण त्यांना तो खुला करता आला नाही. त्यावर नियंत्रणही मिळवता आले नाही. म्हणजेच अमेरिकेच्या या प्रयत्नांना यश आले नाही, आणि त्याचा परिणाम जगभरातल्या ऊर्जा पुरवठ्यावर होत आहे.

अशा वेळी भारतासाठी दिलासा देणारी बातमी समोर आली आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जहाजांच्या वाहतुकीवर निर्बंध असले, तरी इराणने भारतीय जहाजांना सुरक्षित मार्ग देण्याची भूमिका घेतली आहे. त्यामुळे भारताच्या तेल आणि गॅस पुरवठ्याबद्दल निर्माण झालेली चिंता काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे.

इराणने भारतासह काही निवडक देशांच्या जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून प्रवास करण्याची परवानगी दिल्याचे सांगितले जात आहे. भारत, चीन, इराक आणि कतार या देशांच्या जहाजांना या मार्गावरून जाण्यासाठी सूट देण्यात आली आहे. म्हणजेच ही परवानगी फक्त निवडक देशांपुरती आहे.

ही सूट सर्व देशांच्या जहाजांसाठी लागू नाही, त्यामुळे सागरी वाहतुकीवरील निर्बंध पूर्णपणे हटलेले नाहीत. तरीही भारतीय जहाजांच्या वाहतुकीसाठी एक महत्त्वाचा मार्ग उपलब्ध होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

होर्मुझची सामुद्रधुनी जगातल्या सर्वात महत्त्वाच्या तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक आहे. भारत पश्चिम आशियातून मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू आयात करतो. त्यामुळे या मार्गावरची वाहतूक विस्कळीत झाली, तर देशाच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो.

भारतीय जहाजांना सुरक्षित मार्ग मिळाला, तर कच्चे तेल, एलपीजी आणि इतर पेट्रोलियम उत्पादनांची वाहतूक सुरळीत व्हायला मदत होईल. परिणामी भारतावरचा ऊर्जा संकटाचा दबाव कमी होण्याची अपेक्षा आहे.

इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षामुळे होर्मुझ परिसरातली परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील झाली आहे. अशा परिस्थितीत भारताने राजनैतिक पातळीवर दोन्ही देशांशी संपर्क कायम ठेवला आहे. भारतीय जहाजे आणि खलाशांची सुरक्षितता निश्चित करणे हे केंद्र सरकारसमोरचे महत्त्वाचे आव्हान आहे.

होर्मुझमधून भारतीय जहाजांची वाहतूक सुरक्षितपणे सुरू राहिली, तर भारताच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापाराला आणि ऊर्जा सुरक्षेला मोठा आधार मिळू शकतो.