बोनिन बेटांजवळ जपानमध्ये ६.५ तीव्रतेचा भूकंप, त्सुनामीचा इशारा नाही

जपानच्या बोनिन बेटांच्या परिसरात २५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ६.५ रिश्टर स्केल तीव्रतेचा जोरदार भूकंप झाला. या बेटांना ओगासावारा बेटे असेही म्हणतात. तिबेटमधील विनाशकारी भूकंपाला काही दिवसच झालेले असताना हा धक्का बसल्याने आशियाई प्रदेशात पुन्हा भीतीचे वातावरण आहे.

युनायटेड स्टेट्स जिओलॉजिकल सर्व्हे (USGS) आणि जपान हवामान खात्याने दिलेल्या माहितीनुसार, रविवारी स्थानिक वेळेनुसार सकाळी ११:०९ वाजता हा भूकंप झाला. त्याचे केंद्र टोकियोपासून दक्षिण-आग्नेय दिशेला सुमारे १,००० किलोमीटरवर, बोनिन बेटांच्या परिसरात समुद्राच्या तळाशी होते. केंद्राची खोली सुमारे ४९२ किलोमीटर होती.

धक्के अचानक बसले आणि काही काळ घबराट पसरली. लोक सुरक्षित जागेच्या शोधात घराबाहेर पडले, तर अनेकांनी मोकळ्या मैदानांकडे धाव घेतली. सुदैवाने या घटनेत कुणाचा जीव गेल्याचे किंवा मालमत्तेचे मोठे नुकसान झाल्याचे वृत्त नाही.

भूकंपाचे केंद्र खूप खोलीवर असल्याने जमिनीच्या पृष्ठभागावर त्याचा परिणाम मर्यादित राहिला. त्यामुळेच ६.५ एवढी मोठी तीव्रता असूनही त्सुनामीचा कोणताही इशारा जारी करण्यात आला नाही आणि मोठी जीवितहानी टळली.

जपान हा जगातील सर्वाधिक भूकंपप्रवण देशांपैकी एक मानला जातो. पॅसिफिक आणि फिलिपिन्स टेक्टॉनिक प्लेट्सच्या सीमेवर हा भाग असल्याने तिथे भूगर्भात वारंवार हालचाली होत असतात. धक्का जाणवताच स्थानिक प्रशासनाने आपत्कालीन यंत्रणा सतर्क केल्या. केंद्र समुद्रतळाशी खोलवर असल्याने त्सुनामीच्या लाटा उसळण्याची शक्यता फेटाळण्यात आली. किनारपट्टीवरच्या रहिवाशांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला असला, तरी सध्या परिस्थिती पूर्णपणे नियंत्रणात आहे.

याआधी, गेल्या गुरुवारी म्हणजे २२ ऑक्टोबरला रात्री तिबेटमध्ये ७.० रिश्टर स्केल तीव्रतेचा भीषण भूकंप झाला होता. त्याचा केंद्रबिंदू तिबेटमधील नागकू शहरातल्या बाचेन काउंटीमध्ये जमिनीखाली अवघ्या १० किलोमीटर खोलीवर होता. केंद्र कमी खोलीवर असल्याने त्या भूकंपाची विध्वंसक ताकद खूप जास्त होती.

तिबेटमधल्या या दुर्घटनेत आतापर्यंत १६ जणांचा मृत्यू झाल्याची अधिकृत नोंद आहे, तर ७६ हून अधिक नागरिक गंभीर जखमी झाले आहेत. ३३० हून अधिक कच्ची आणि पक्की घरे पूर्णपणे कोसळली. प्रशासनाने १२,००० हून अधिक लोकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवले आहे. तिथल्या दुर्गम भागात प्रचंड थंडीत मदत आणि बचावकार्य वेगाने सुरू आहे.

जर्मन रिसर्च सेंटर फॉर जिओसायन्सेस (GFZ) च्या माहितीनुसार, रविवारी सकाळी वानुआतू बेटसमूहाजवळही ६.१६ तीव्रतेचा शक्तिशाली भूकंप नोंदवला गेला. गेल्या काही दिवसांत पॅसिफिकमधील 'रिंग ऑफ फायर' (Ring of Fire) क्षेत्रात एकापाठोपाठ एक मोठे भूकंप आल्याने टेक्टॉनिक प्लेट्समधील ताण वाढल्याचे संकेत भूगर्भशास्त्रज्ञांनी दिले आहेत.

जपानमधल्या आधुनिक इमारती भूकंपरोधक तंत्रज्ञानाने बांधलेल्या आहेत. तरीही तिबेटमधील जीवितहानीच्या बातम्यांमुळे लोकांमध्ये काही काळ घबराट होती. प्रशासनाने नागरिकांना अफवांवर विश्वास न ठेवण्याचे आणि अधिकृत आपत्कालीन सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. पुढच्या काळात आफ्टरशॉक्स म्हणजे दुय्यम धक्के बसू शकतात, म्हणून सतर्क राहण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.