हुथींचा सौदीवर क्षेपणास्त्र मारा; रियाध विमानतळ, अरामको सुविधा लक्ष्य केल्याचा दावा

पश्चिम आशियात काही दिवसांपासून चढत चाललेला तणाव आता आणखी धोकादायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. येमेनमधील इराण-समर्थित हुथी बंडखोरांनी सौदी अरेबियातील आर्थिक आणि महत्त्वाच्या सुविधांवर एकामागून एक क्षेपणास्त्रे डागल्याचा दावा केला आहे. तेल शुद्धीकरण कारखाने, ऊर्जा प्रकल्प आणि आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आमचे लक्ष्य होते, असे हुथींच्या लष्करी प्रवक्त्याने सांगितले.

प्रवक्त्याने जारी केलेल्या अधिकृत पत्रकात म्हटले आहे की, सौदी अरामको या सौदीच्या सर्वात मोठ्या तेल कंपनीची यान्बू येथील सुविधा, राबीघ येथील मुख्य रिफायनरी आणि राजधानी रियाधमधील किंग खालिद आंतरराष्ट्रीय विमानतळ यांच्यावर क्षेपणास्त्रांच्या दोन वेगवेगळ्या फेऱ्या झाडण्यात आल्या. पूर्वेकडील दम्माम आणि दक्षिणेकडील नजरान येथील विमानतळांवरही हल्ले केल्याचे हुथींनी सांगितले. या दाव्यांमुळे मध्य पूर्वेत चिंतेचे वातावरण आहे.

सौदीच्या नागरी संरक्षण संस्थेने (Saudi Civil Defence) दिलेल्या माहितीनुसार, सौदीच्या संरक्षण दलाने हवेतच क्षेपणास्त्रे पाडली, तरी त्यांचे स्फोटक अवशेष मक्का आणि मदिना प्रांतांत पडले. हे दोन्ही प्रांत सुरक्षेच्या दृष्टीने अतिशय संवेदनशील आहेत आणि जगभरातील मुस्लिमांसाठी पवित्र आहेत. हवाई संरक्षण यंत्रणेने हुथींची दोन बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे रोखून हवेतच उडवली. मात्र त्यांचे तुकडे मक्का शहराजवळील वडी मुघामस (Wadi Mughamas) परिसरात आणि मदिना भागातील नागरी वस्त्यांजवळ कोसळले. त्यानंतर स्थानिक नागरी संरक्षण दलाने लगेच घटनास्थळी जाऊन अवशेष सुरक्षितपणे हटवण्याचे काम सुरू केले.

सौदी अधिकाऱ्यांनी या हल्ल्यांबद्दल थेट काही बोलणे टाळले. पण काही तेल शुद्धीकरण केंद्रांजवळ क्षेपणास्त्रांचे अवशेष सापडल्याच्या वृत्ताला त्यांनी अप्रत्यक्षपणे दुजोरा दिला आहे.

हे हल्ले सूडासाठी केल्याचे हुथींचे म्हणणे आहे. सौदी अरेबियाने येमेनमध्ये केलेल्या हवाई हल्ल्यांचा बदला म्हणून हे प्रतिहल्ले झाले, असे त्यांनी सांगितले. सौदी आघाडीच्या सैन्याने येमेनमधील नागरी वस्त्यांवर आणि महत्त्वाच्या ठिकाणांवर केलेल्या स्वतंत्र हल्ल्यांत डझनहून अधिक निष्पाप नागरिक मरण पावले, असा त्यांचा आरोप आहे. सौदीच्या तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांवर आणि विमान वाहतूक व्यवस्थेवर हल्ले करून आम्ही त्याला उत्तर दिले, असा दावा हुथींनी केला. रियाधच्या प्रशासनाने मात्र येमेनमधील कोणत्याही कथित हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारलेली नाही.

संघर्षाचे पडसाद येमेनमध्येही उमटत आहेत. येमेनच्या सौदी-समर्थित, आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त सरकारच्या म्हणण्यानुसार, हुथींनी दक्षिण येमेनमधील एडन (Aden) या महत्त्वाच्या बंदर शहरातील तटरक्षक दलाच्या चौक्यांवर तीन बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे डागली. एडन बंदर हे या भागातील सागरी व्यापाराचे प्रमुख केंद्र मानले जाते. त्यामुळे लाल समुद्र आणि अदनच्या आखातातील सागरी सुरक्षेबद्दल पुन्हा प्रश्न उभे राहिले आहेत.

याचा फटका विमान प्रवासाला बसला आहे. एर इंडियासह (Air India) अनेक आघाडीच्या भारतीय विमान कंपन्यांनी रियाध, दम्माम आणि आसपासच्या शहरांतील उड्डाणे तूर्तास रद्द किंवा स्थगित केली आहेत. सौदी अरेबियात भारतीय कामगार, व्यावसायिक आणि उमरासाठी गेलेले भाविक मोठ्या संख्येने आहेत. त्यामुळे हजारो प्रवाशांचे हाल होत असून प्रवासाचे नियोजन कोलमडले आहे.

सौदी अरेबिया हा कच्च्या तेलाचा (Crude Oil) जगातील प्रमुख उत्पादक आणि निर्यातदार देश आहे. अरामको सुविधा आणि राबीघ रिफायनरीवर हल्ल्याचा प्रयत्न झाल्याच्या बातमीने आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारात चिंता पसरली आहे. हल्ले असेच चालू राहिले आणि तेल पुरवठ्याच्या साखळीला अडथळा आला, तर जगभरात कच्च्या तेलाचे भाव मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे. त्याचा थेट किंवा अप्रत्यक्ष परिणाम भारतातील इंधन दरांवरही दिसू शकतो.

संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाने दोन्ही पक्षांना शांतता राखण्याचे आणि नागरी पायाभूत सुविधांना लक्ष्य न करण्याचे आवाहन केले आहे. पण दोन्ही बाजूंचा युद्धाचा पवित्रा कायम असल्याने हा प्रादेशिक संघर्ष आणखी भीषण वळणावर जाण्याचा धोका आहे.