दिवाळीला नागपूरला जाणाऱ्या गाड्या फुल्ल, मुंबई-पुण्याहून विमानभाडे १९ हजारांच्या जवळ

मुंबई आणि पुण्यात राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांना, आयटी क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांना आणि नोकरदारांना दिवाळीसाठी नागपूरला घरी येणे दिवसेंदिवस अवघड होत चालले आहे. सणाच्या काळात प्रवाशांची संख्या खूप वाढली आहे. ४ ते ७ नोव्हेंबर या महत्त्वाच्या तारखांना अनेक प्रमुख गाड्यांची तिकिटे उपलब्ध नाहीत. काही मार्गांवर विमानाचे भाडे जवळपास १९,००० रुपयांपर्यंत गेले आहे.

वाढत्या गर्दीमुळे प्रवासी पर्याय शोधत आहेत. सणाच्या अतिरिक्त गर्दीसाठी भारतीय रेल्वे विशेष गाड्या जाहीर करेल, अशी अनेकांना आशा आहे.

दिवाळीपूर्वी मुंबई, पुणे आणि नागपूर यांच्यातील प्रवासाची मागणी दरवर्षी झपाट्याने वाढते. हजारो विद्यार्थी आणि नोकरदार कुटुंबासोबत सण साजरा करण्यासाठी घरी परततात. यंदा अनेक लोकप्रिय गाड्या जवळपास पूर्ण भरल्या आहेत. मुंबई-नागपूर दुरांतो एक्स्प्रेससह इतर प्रमुख गाड्यांमध्ये काही श्रेणींसाठी आणि तारखांसाठी बुकिंगची स्थिती "रिग्रेट" पर्यंत पोहोचल्याचे सांगितले जाते. म्हणजे त्या श्रेणींमध्ये आता बुकिंग घेतले जात नाही.

ज्यांनी आधी तिकिटे काढली नाहीत, त्यांना कन्फर्म सीट मिळवणे अधिकाधिक कठीण झाले आहे. सुट्टीचे वेळापत्रक ठरलेले असल्यामुळे प्रवासाच्या तारखा बदलणेही अनेकांना शक्य नाही.

दिवाळीच्या दिवशी धावणाऱ्या काही गाड्यांमध्ये मुंबईहून नागपूरला जाण्यासाठी प्रतीक्षा यादी अजूनही दिसत असल्याचे सांगितले जाते. मात्र काही ठिकाणी प्रतीक्षा यादी १०० च्या पुढे गेली आहे, त्यामुळे तिकीट कन्फर्म होईल की नाही याची प्रवाशांना खात्री नाही. प्रतीक्षा यादीतील तिकिटाला बर्थ किंवा सीट मिळेलच याची हमी नसते. एकत्र प्रवास करणाऱ्या कुटुंबांना सर्व सदस्यांची व्यवस्था होईल की नाही याची विशेष चिंता आहे.

पुण्याहून नागपूरला जाणाऱ्यांनाही एसी आणि स्लीपर श्रेणींमध्ये मर्यादित जागा उपलब्ध आहेत, त्यामुळे सणाच्या गर्दीत त्यांचे पर्याय आणखी कमी झाले आहेत.

पुणे आणि नागपूरला जोडणारी वंदे भारत एक्स्प्रेसही सणाच्या प्रवासासाठी पसंतीची ठरली आहे. मात्र दिवाळीच्या आसपास सीट मिळवताना प्रवाशांना अडचणी येत असल्याचे सांगितले जाते. एक्झिक्युटिव्ह चेअर कारचे भाडे सुमारे ३,७४० रुपये आहे, तरीही जास्त मागणीच्या तारखांना जागा मर्यादित झाल्याचे सांगितले जाते.

अपेक्षित गर्दी लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेच्या नागपूर विभागाने अतिरिक्त विशेष गाड्या चालवण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाकडे प्रस्ताव पाठवल्याचे सांगितले जाते. नागपूरहून मुंबई, पुणे आणि बिहारमधील समस्तीपूर या मार्गांवर प्रत्येकी दोन ते तीन फेऱ्यांचा या प्रस्तावात समावेश आहे. वरिष्ठ विभागीय वाणिज्य व्यवस्थापक अमन मित्तल यांच्या नावाने दिलेल्या माहितीनुसार, विभागाने हा प्रस्ताव भारतीय रेल्वेकडे पाठवला असून येत्या काही दिवसांत घोषणा अपेक्षित आहे. मात्र हा प्रस्ताव म्हणजे अधिकृत मंजुरी नव्हे. गाड्यांचे वेळापत्रक, थांबे आणि बुकिंगच्या तारखांच्या पुष्टीची प्रवाशांना वाट पाहावी लागेल.

रेल्वेचे आरक्षण मिळणे कठीण झाल्याने ठरावीक तारखांना नागपूरला पोहोचायचे असलेले प्रवासी विमानाकडे वळत आहेत. पण मागणी वाढल्याने विमानभाडेही झपाट्याने वाढले आहे. सणाच्या काळासाठी दिलेल्या भाड्याच्या आकड्यांनुसार पुणे ते नागपूर सुमारे १७,६९७ रुपये आणि मुंबई ते नागपूर सुमारे १९,०२८ रुपये भाडे आहे. विद्यार्थ्यांना आणि कुटुंबांना हे भाडे परवडणारे नाही. चौघांच्या कुटुंबाचे एकूण विमानभाडे ७०,००० रुपयांपेक्षा जास्त होऊ शकते, मात्र प्रत्यक्ष बुकिंगच्या वेळी मिळणाऱ्या भाड्यावर ते अवलंबून आहे. विमानभाडे प्रवासाची तारीख, उपलब्ध सीट, विमान कंपनी आणि बुकिंगच्या अटींनुसार बदलू शकते.

मुंबई आणि पुण्यातील आयटी क्षेत्र, खासगी कंपन्या आणि इतर संस्थांमध्ये काम करणारे नागपूरकर कुटुंबाला भेटण्यासाठी बहुतेकदा सणाच्या सुट्टीवर अवलंबून असतात. विद्यार्थ्यांना महागडे विमान परवडत नाही, तर नोकरदारांना ठरलेल्या रजा आणि कामाच्या जबाबदाऱ्यांमुळे फारशी मोकळीक नसते. ज्यांनी तिकिटे काढायला उशीर केला किंवा अगदी ऐनवेळी प्रवासाचा बेत केला, त्यांच्यासाठी परिस्थिती अधिकच कठीण आहे.

ही गर्दी फक्त नागपूरला येणाऱ्यांपुरती मर्यादित नाही. सणानंतर कर्मचारी आणि विद्यार्थी कामाच्या आणि शिक्षणाच्या ठिकाणी परततील, तेव्हा नागपूरहून मुंबई आणि पुण्याकडे जाणाऱ्या प्रवासाची मागणीही वाढण्याची अपेक्षा आहे. अतिरिक्त गाड्या नसतील तर परतीच्या मार्गावरही अशाच बुकिंगच्या अडचणी येऊ शकतात.

दिवाळीसाठी नागपूरला येणाऱ्यांनी आरक्षणाची उपलब्धता, पर्यायी गाड्या आणि विशेष गाड्यांच्या घोषणांसाठी अधिकृत आयआरसीटीसी वेबसाइट किंवा अॅप नियमितपणे पाहावे. वेगवेगळ्या तारखांचे भाडे तपासावे आणि विमान कंपन्यांच्या वेबसाइटवर सध्याचे दर पाहावेत. प्रतीक्षा यादीतील तिकिटावर अवलंबून असणाऱ्यांनी प्रवासाचे नियोजन पक्के करण्यापूर्वी बुकिंगची स्थिती तपासावी.

सध्या प्रवासी मध्य रेल्वेकडून विशेष गाड्यांच्या अधिकृत घोषणेची वाट पाहत आहेत. अतिरिक्त गाड्यांची पुष्टी होईपर्यंत मर्यादित रेल्वे जागा आणि चढे विमानभाडे यामुळे नागपूरचा दिवाळी प्रवास महागडा आणि अनिश्चित झाला आहे.