आज जागतिक पोलिओ दिन: पोलिओमुक्त जगासाठी लसीकरणावर भर, जुन्या घटनांचीही आठवण

आज जागतिक पोलिओ दिन आहे. पोलिओ या घातक आजाराबद्दल लोकांमध्ये जागरूकता वाढावी आणि तो पूर्णपणे संपवण्यासाठी काय करायला हवे, याकडे सगळ्यांचे लक्ष जावे, हा या दिवसाचा उद्देश आहे. पोलिओ हा विषाणूमुळे होणारा आजार आहे. तो मुख्यतः लहान मुलांना होतो आणि तो गंभीर झाला तर पक्षाघात होऊ शकतो.

हा दिवस सुरू करण्यात रोटरी इंटरनॅशनल या संघटनेचा पुढाकार होता. त्यानंतर जगभरात पोलिओ निर्मूलनासाठी मोठ्या प्रमाणावर मोहिमा राबवल्या गेल्या. 1955 मध्ये डॉ. जोनास सॉक यांनी पोलिओच्या लसीचा शोध लावला आणि त्यामुळे हा आजार आटोक्यात आणणे खूप सोपे झाले. आज अनेक देश पोलिओमुक्त झाले आहेत, पण काही देशांमध्ये अजूनही पोलिओची समस्या आहे. म्हणूनच या दिवशी लसीकरणावर विशेष भर दिला जातो, कारण पोलिओचा पूर्ण नायनाट करण्यासाठी लसीकरण हेच सर्वात प्रभावी साधन आहे. पोलिओमुक्त जग घडवण्यासाठी आतापर्यंत झालेल्या प्रयत्नांची आठवणही या निमित्ताने करून दिली जाते.

२३ ऑक्टोबरच्या दिनविशेषात देशाच्या आणि जगाच्या इतिहासातील अनेक घटना नोंदलेल्या आहेत. 1605 मध्ये मुघल सम्राट जहांगीर यांचा राज्याभिषेक झाला. 1795 मध्ये रशिया, प्रशिया आणि ऑस्ट्रिया यांनी पोलंडचा ताबा घेतला. 1851 मध्ये विल्यम लासेल यांनी युरेनस ग्रहाचे अम्ब्रिअल आणि एरियल हे चंद्र शोधले. 1857 मध्ये जगातील सर्वात जुना फुटबॉल क्लब, शेफिल्ड एफ.सी., इंग्लंडमधील शेफील्ड येथे सुरू झाला. 1861 मध्ये युनायटेड स्टेट्समधील पहिली आंतरखंडीय टेलिग्राफ लाइन पूर्ण झाली.

1901 मध्ये एनी एडसन टेलर हे नायगारा धबधब्यात बॅरलमधून उडी मारणारे पहिले व्यक्ती ठरले. 1909 मध्ये स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी बॅ. गांधी यांच्या अध्यक्षतेखाली लंडनमध्ये प्रथमच दसरा साजरा केला. 1931 मध्ये हडसन नदीवरील जॉर्ज वॉशिंग्टन ब्रिज सार्वजनिक वाहतुकीसाठी खुला झाला. 1945 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांची स्थापना झाली, तर 1949 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयाने कामकाज सुरू केले. 1946 मध्ये V-2 क्रमांक-13 रॉकेटवर बसवलेल्या कॅमेऱ्याने अंतराळातून पृथ्वीचे पहिले छायाचित्र घेतले.

1963 मध्ये देशातील दुष्काळामुळे सार्वजनिक आणि मोठ्या समारंभांत तांदूळ खाण्यावर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली. 1964 मध्ये उत्तर ऱ्होडेशियाला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य मिळाले आणि त्याचे नाव झांबिया ठेवण्यात आले. 1972 मध्ये दुष्काळग्रस्त गुरे वाचवण्यासाठी सकाळ रिलीफ फंड या संस्थेतर्फे दत्तक बैल योजना सुरू झाली. 1984 मध्ये भारतातील पहिला भुयारी मार्ग कोलकात्यात सुरू झाला. 1997 मध्ये सतारवादक पंडित रविशंकर यांना संगीत क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल जपानचा प्रीमियम इम्पीरियल आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार देण्यात आला.

1998 मध्ये लघुग्रह पट्ट्याचा शोध घेण्यासाठी आणि नवीन अंतराळ यान तंत्रज्ञानाची चाचणी घेण्यासाठी डीप स्पेस 1 सोडण्यात आले. 2000 मध्ये थोर समाजसेवक डॉ. बाबा आमटे यांना केंद्र सरकारचा बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार जाहीर झाला. 2003 मध्ये कॉन्कॉर्डने शेवटचे व्यावसायिक उड्डाण केले. 2016 मध्ये सायरस मिस्त्री यांना टाटा समूहाच्या अध्यक्षपदावरून काढण्यात आले. 2018 मध्ये हाँगकाँग-झुहाई-मकाऊ ब्रिज, म्हणजे जगातील सर्वात लांब समुद्र क्रॉसिंग, सार्वजनिक वाहतुकीसाठी खुला झाला.

याच तारखेला जन्मलेल्यांमध्ये डच सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ अँथनी व्हॉन लीवेनहॉक (1632, मृत्यू 26 ऑगस्ट 1723) आणि दिल्लीचे शेवटचे बादशहा बहादूरशहा जफर (1775, मृत्यू 7 नोव्हेंबर 1862) यांचा समावेश आहे. औंध संस्थानचे अधिपती, चित्रकार आणि कीर्तनकार भवानराव श्रीनिवासराव पंतप्रतिनिधी यांचा जन्म 1868 मध्ये झाला (मृत्यू 13 एप्रिल 1951). भारतीय लेखक, कवी आणि नाटककार विभुद्धभाषण मुखोपाध्याय यांचा जन्म 1894 मध्ये झाला (मृत्यू 29 जुलै 1987). मराठी व हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अभिनेत्री लीला भालजी पेंढारकर यांचा जन्म 1910 मध्ये झाला.

आझाद हिंद सेनेतील झाशी राणी रेजिमेंटच्या कॅप्टन लक्ष्मी सहगल यांचा जन्म 1914 मध्ये झाला (मृत्यू 23 जुलै 2012). व्यंगचित्रकार रासीपुरम कृष्णस्वामी लक्ष्मण यांचा जन्म 1921 मध्ये झाला (मृत्यू 26 जानेवारी 2015). सिक्कीमचे राज्यपाल आणि दिल्लीचे महापौर राहिलेले केदारनाथ सहानी यांचा जन्म 1926 मध्ये झाला (मृत्यू 3 ऑक्टोबर 2012). भारतीय पत्रकार आणि लेखक मार्क टुली 1935 मध्ये, भारतीय अमेरिकन उद्योगपती अरविंद रघुनाथन 1963 मध्ये, तर अभिनेत्री व मॉडेल मल्लिका शेरावत 1972 मध्ये जन्मल्या.

या तारखेला निधन झालेल्यांमध्ये डच खगोलशास्त्रज्ञ टायको ब्राहे (1601), कॅडबरीचे संस्थापक जॉर्ज कॅडबरी (1922), रेनॉल्ट कंपनीचे संस्थापक लुई रेनॉल्ट (1944) आणि अबारथ कंपनीचे संस्थापक कार्लो अबारट (1979) यांची नावे आहेत. स्टार ट्रेकचे निर्माते जीन रोडडेबेरी आणि उर्दू कथा व पटकथा लेखिका इस्मत चुगताई यांचे निधन 1991 मध्ये झाले. मराठी नवकथेचे जनक अरविंद गोखले यांचे 1992 मध्ये, तर पत्रकार आणि भारतीय श्रमिक पत्रकार संघटनेचे अध्यक्ष माधवराव साने यांचे 1995 मध्ये निधन झाले. लिस्प प्रोग्रॅमिंग लँग्वेजचे जनक जॉन मॅककार्थी यांचे 2011 मध्ये, पार्श्वगायक मन्ना डे यांचे 2013 मध्ये आणि भारतीय अभिनेते, दिग्दर्शक व निर्माते एस. एस. राजेंद्रन यांचे 2014 मध्ये निधन झाले.