तुर्कमेनिस्तानात पुतिन-पेझेश्कियान भेट; इराणला मदतीचे रशियाचे आश्वासन

मध्य-पूर्वेत अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातला तणाव दिवसेंदिवस वाढत असतानाच तुर्कमेनिस्तानात एक महत्त्वाची भेट झाली. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि इराणचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांच्यात तिथे द्विपक्षीय बैठक पार पडली. या बैठकीकडे सगळ्यांचे लक्ष लागले होते.

रशियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, बैठकीच्या सुरुवातीलाच पुतिन यांनी मध्य-पूर्वेतल्या सध्याच्या स्फोटक परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली. आज या प्रदेशातला सर्वात तातडीचा आणि गंभीर मुद्दा म्हणजे बिघडलेली सुरक्षा व्यवस्था, असे पुतिन म्हणाले.

पुतिन यांच्या म्हणण्यानुसार, इराणची स्वतःची कोणतीही चूक नसताना या प्रदेशात संघर्ष पेटला आहे आणि तो शांततेच्या मार्गाने संपवण्यासाठी इराण सातत्याने प्रामाणिक प्रयत्न करत आहे, याची रशियाला पूर्ण जाणीव आहे. शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी इराणने मांडलेल्या नवीन प्रस्तावांचे रशियाने स्वागत केले आहे. परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी मॉस्को सर्व प्रकारे मदत करेल, असा शब्द पुतिन यांनी दिला.

बैठकीत फक्त प्रादेशिक सुरक्षेवरच नाही, तर रशिया आणि इराण यांच्यातल्या द्विपक्षीय संबंधांवरही सविस्तर चर्चा झाली. याआधी दोन्ही नेते शांघाय सहकार्य संघटनेच्या (SCO) बिश्केक येथील शिखर परिषदेत भेटले होते. त्यानंतर तुर्कमेनिस्तानातल्या या भेटीमुळे दोन्ही देशांमधली धोरणात्मक प्रक्रिया पुढे नेण्यास मदत झाली आहे. गेल्या वर्षाच्या सुरुवातीला दोन्ही देशांनी स्वाक्षरी केलेल्या मूलभूत कराराच्या आधारे रशिया आणि इराण यांचे संबंध अतिशय सकारात्मक आणि वेगाने विकसित होत आहेत, असे पुतिन यांनी नमूद केले.

आर्थिक सहकार्याच्या बाबतीतही दोन्ही देशांनी नवा टप्पा गाठला आहे. २०२५ मध्ये रशिया आणि इराण यांच्यातला व्यापार २१ टक्क्यांपेक्षा जास्त वाढला होता. २०२६ च्या पहिल्या सात महिन्यांतही हाच वाढता कल कायम राहिला आहे. याशिवाय मानवतावादी आणि सांस्कृतिक क्षेत्रांत दोन्ही देश मिळून अनेक संयुक्त उपक्रम राबवत आहेत, त्यामुळे दोन्ही देशांतील लोकांमधले संबंध आणखी घट्ट होत आहेत.

इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी बैठकीत इराणची भूमिका स्पष्ट शब्दांत मांडली. मागील चर्चेच्या फेऱ्यांदरम्यान वारंवार लष्करी हल्ले आणि उचकवण्याच्या कारवाया होऊनही इराण अमेरिकेसोबत राजनैतिक संवाद सुरू ठेवण्यास तयार आहे, असे ते म्हणाले. इराणला या प्रदेशात युद्ध नको, शांतता आणि स्थैर्य हवे आहे; मात्र स्वतःच्या सार्वभौमत्वाचे रक्षण करण्यासाठी इराण कटिबद्ध आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

बैठकीच्या शेवटी पुतिन यांनी इराणचे सर्वोच्च नेते आयतॉल्ला अली खामेनेई यांच्या उत्तम आरोग्यासाठी आणि यशासाठी रशियाकडून विशेष शुभेच्छा पाठवल्या. पश्चिम आशियातील वाढत्या लष्करी तणावाच्या पार्श्वभूमीवर मॉस्को आणि तेहरान यांच्यातली ही जवळीक अमेरिका आणि पाश्चात्य देशांसाठी मोठा राजकीय इशारा मानली जात आहे.