सर्वपित्री अमावस्या 10 ऑक्टोबरला; तर्पण आणि श्राद्धाचे मुहूर्त कोणते?

सर्वपित्री अमावस्या हिंदू धर्मात विशेष धार्मिक महत्त्वाची मानली जाते. पितृपक्षातील हा शेवटचा दिवस असून, यंदा ही अमावस्या शनिवार, 10 ऑक्टोबर 2026 रोजी आहे. या दिवशी पूर्वजांच्या स्मरणार्थ श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान आणि दानधर्म करण्याची परंपरा आहे.

धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी पितरांसाठी विधी केल्याने त्यांचे आशीर्वाद मिळतात, अशी श्रद्धा आहे. ज्योतिषशास्त्रानुसार, या दिवसाच्या ग्रहस्थितीचा काही राशींना अनुकूल परिणाम मिळू शकतो, अशी शक्यताही वर्तवली जात आहे.

अमावस्या नेमकी कोणत्या दिवशी पाळायची, हा प्रश्न तिथीच्या वेळांवरून ठरतो. मराठी पंचांगानुसार, सर्वपित्री अमावस्येची तिथी 9 ऑक्टोबर 2026 रोजी रात्री 9 वाजून 36 मिनिटांनी सुरू होईल. ती 10 ऑक्टोबर रोजी रात्री 9 वाजून 20 मिनिटांनी संपेल. त्यामुळे सर्वपित्री अमावस्या 10 ऑक्टोबर रोजी पाळली जाणार आहे.

पितृपक्षात ज्या पूर्वजांच्या मृत्यूची तिथी माहीत नसते, त्यांच्यासाठीही सर्वपित्री अमावस्येला श्राद्ध करण्याची परंपरा आहे. म्हणूनच हा दिवस अनेक कुटुंबांसाठी धार्मिकदृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जातो.

पितरांसाठी श्राद्ध, तर्पण आणि पिंडदान करताना पंचांगातील विशिष्ट वेळांना महत्त्व दिले जाते. दिलेल्या पंचांगाच्या माहितीनुसार, 10 ऑक्टोबर रोजी श्राद्धासाठी पुढील वेळा नमूद करण्यात आल्या आहेत.

कुतुप मुहूर्त सकाळी 11:45 ते दुपारी 12:31 पर्यंत आहे. त्यानंतर रोहिणी मुहूर्त दुपारी 12:31 ते 1:18 पर्यंत आहे. अपराह्न काळातील श्राद्ध विधी दुपारी 1:18 ते 3:37 या वेळेत करता येतील.

या काळात पितरांच्या स्मरणार्थ तर्पण, पिंडदान आणि श्राद्ध करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. मात्र, मुहूर्त शहरानुसार बदलू शकतात. त्यामुळे प्रत्यक्ष विधी करण्यापूर्वी स्थानिक पंचांग पाहावे किंवा पुरोहितांचा सल्ला घ्यावा.

हिंदू परंपरेनुसार, पितृपक्षात पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्या नावाने श्राद्ध आणि तर्पण केले जाते. या विधींसाठी सर्वपित्री अमावस्या हा महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. या दिवशी गरजू व्यक्तींना अन्नदान करणे, ब्राह्मणांना भोजन देणे आणि आपल्या क्षमतेनुसार दानधर्म करणे, अशा प्रथा अनेक कुटुंबांत पाळल्या जातात.

काही भाविक या दिवशी पवित्र स्नान, हनुमानाची पूजा आणि शनिदेवाची उपासना देखील करतात. या धार्मिक कृतींमुळे पुण्यलाभ होतो, अशी श्रद्धा आहे.

एकूणच, सर्वपित्री अमावस्या हा पूर्वजांचे स्मरण, कृतज्ञता आणि दानधर्म यांना समर्पित दिवस आहे. या दिवशी कुटुंबाच्या परंपरेनुसार श्रद्धेने विधी करणे आणि श्राद्धासाठी योग्य वेळेची माहिती स्थानिक पंचांगातून तपासणे महत्त्वाचे ठरते.