नागपूर मनपाच्या 5 लाख झाडे लावण्याच्या मोहिमेत आकडे मोठे, प्रत्यक्षात झाडे कमी

नागपूर महानगरपालिकेने 5 लाख झाडे लावण्याची मोहीम मोठ्या गाजावाजाने जाहीर केली. मात्र ही जबाबदारी सांभाळणाऱ्या गार्डन विभागाच्या ढिसाळ कारभारामुळे संपूर्ण मोहिमेचा फुगा फुटत चालला आहे. जमिनीवरची स्थिती वेगळी असताना विभाग फक्त आकड्यांचा खेळ करत असल्याचे सांगितले जात आहे.

आतापर्यंत 97,181 झाडे लावल्याची माहिती समोर आणली जात आहे. मात्र सूत्रांच्या म्हणण्यानुसार हा आकडा म्हणजे भगोया विभागाने नगरसेवक, विविध संघटना आणि संस्था यांना वाटलेली रोपे एवढाच आहे. मोहिमेत वेगवेगळ्या गटांसाठी झाडे लावण्याचे लक्ष्य ठरवण्यात आले होते. त्यात गोरेवाडा बायोडायवर्सिटी पार्क, शासकीय आणि खाजगी संस्था, सीएसआर किंवा प्रायोजक, नगरसेवक, ब्लॉक प्लांटेशन, रस्त्याच्या कडेची लागवड, जनसहभाग आणि डिव्हायडरमधील झाडे यांचा समावेश करण्याची घोषणा झाली होती.

गोरेवाडा बायोडायवर्सिटी पार्कमध्ये 40,000 झाडे लावण्याचे लक्ष्य होते. विशेष म्हणजे विभागाने इथे 50 टक्क्यांपेक्षा जास्त काम झाल्याचा दावा केला आहे. विभागाच्या दाव्यानुसार 28,325 झाडे लावण्यात आली आहेत. एका ठिकाणची ही सर्वात मोठी संख्या आहे, तरीही लक्ष्यापासून हे अजून बरेच दूर आहे. जाणकारांच्या मते, जी झाडे लावली जात आहेत त्यांचे गूगल मॅपिंग करणे आवश्यक आहे. झाड जिथे लावले जाईल तिथली माहिती लोकांपर्यंत पोहोचावी म्हणून ते मॅपिंग सार्वजनिक करावे, अशी काही पर्यावरणप्रेमींची मागणी आहे.

शासकीय आस्थापना, खाजगी संस्था आणि इतरांच्या माध्यमातून 1,00,000 झाडे लावण्याचे लक्ष्य मनपाने ठेवले होते. त्यापैकी फक्त 3,000 झाडेच लावली गेली, ही स्थिती चिंताजनक आहे. सीएसआरमधून मिळालेली झाडे आणि नगरसेवकांनी केलेली लागवड यासाठी 22,000 झाडांचे लक्ष्य होते. त्यापैकी 19,153 झाडे लावल्याची माहिती विभाग देत आहे. प्रत्यक्षात मात्र लागवडीच्या घोषणेनंतर बहुतेक नगरसेवकांना रोपांचे वाटपच झाले नाही. काही नगरसेवकांना रोपे मिळाली, पण काही दिवसांतच आचारसंहिता लागू झाली आणि सगळा विषय गुंडाळला गेला. तरीही दाव्यांची रेलचेल आहे.

डिव्हायडरमध्ये 10,000 झाडे लावण्याचे लक्ष्य होते, पण एकही झाड लावले गेले नाही, असे खुद्द विभागाच्या माहितीतूनच समोर आले आहे. एकूण 1,67,000 झाडे लावण्याचे टार्गेट ठेवले होते आणि त्याविरुद्ध आतापर्यंत 97,181 झाडे लावली गेली. म्हणजे लक्ष्याच्या सुमारे 26.5 टक्केच काम पूर्ण झाले आहे. झाडे लावणे हा केवळ संख्येचा खेळ नाही, तर त्यांची निगा आणि संरक्षणही आवश्यक आहे, असे पर्यावरण तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. लक्ष्य फक्त कागदावर राहू नये म्हणून पारदर्शकता आणि देखरेख वाढवण्याची गरज आहे.

ब्लॉक लागवडीत 50,000 झाडांचे लक्ष्य होते, पण फक्त 500 झाडेच लावली गेली, ही बाब विभागाच्या माहितीनुसार समोर आली आहे. रस्त्यांच्या कडेला 20,000 झाडे लावण्याचे लक्ष्य होते, पण एकही झाड लावले गेले नाही, ही शून्य प्रगती आहे. जनसहभागातून 25,000 झाडे लावण्याचे लक्ष्य होते, त्यात 10,389 झाडे लावली गेली आहेत. जनसहभागाची गती संथ आहे.