पहिलीच्या प्रवेशासाठी २०३०-३१ पासून किमान वय सहा वर्षे, राज्य सरकारचा निर्णय

राज्यातील पालकांना आता मुलांच्या शाळा प्रवेशाचे नियोजन नव्या वयोमर्यादेनुसार करावे लागणार आहे. राज्य सरकारने २०३०-३१ या शैक्षणिक वर्षापासून पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान वय सहा वर्षे ठरवले आहे.

शालेय शिक्षण विभागाने यासंदर्भात शासन निर्णय (GR) काढला आहे. नवे निकष एकदम न लावता टप्प्याटप्प्याने लागू केले जाणार असून, त्याची सुरुवात २०२७-२८ मध्ये नर्सरीच्या प्रवेशापासून होईल. वेगवेगळ्या शिक्षण मंडळांशी संलग्न असलेल्या शाळांमध्ये पूर्वप्राथमिक आणि प्राथमिक शिक्षणासाठी वयाची एकसारखी रचना असावी, असा यामागचा हेतू आहे.

नव्या नियमांनुसार संबंधित शैक्षणिक वर्षाच्या ३० जूनपर्यंत मुलाने ठरलेले किमान वय पूर्ण केलेले असले पाहिजे. महाराष्ट्र राज्य मंडळ, Central Board of Secondary Education (CBSE), Council for the Indian School Certificate Examinations (CISCE) आणि International Baccalaureate (IB) यांच्याशी संलग्न शाळा वयाच्या वेगवेगळ्या कट-ऑफ तारखा पाळतात, असे सरकारने म्हटले आहे. त्यामुळे प्रवेशाच्या अटींमध्ये एकवाक्यता राहत नव्हती.

हा बदल चार शैक्षणिक वर्षांत टप्प्याटप्प्याने होईल. त्यात नर्सरी, ज्युनिअर केजी, सीनिअर केजी आणि पहिली या वर्गांचा समावेश आहे.

वेळापत्रक असे आहे. २०२७-२८ मध्ये नर्सरी म्हणजेच बालवाटिका-१ साठी किमान वय तीन वर्षे असेल. २०२८-२९ मध्ये ज्युनिअर केजी म्हणजेच बालवाटिका-२ साठी किमान वय चार वर्षे असेल. २०२९-३० मध्ये सीनिअर केजी म्हणजेच बालवाटिका-३ साठी किमान वय पाच वर्षे असेल. आणि २०३०-३१ मध्ये पहिलीसाठी किमान वय सहा वर्षे असेल. त्या त्या शैक्षणिक वर्षात मुलाचे वय अट पूर्ण करते की नाही, हे ३० जूनच्या तारखेवरून ठरेल.

या नव्या चौकटीमुळे शाळांच्या प्रवेशात जास्त एकसारखेपणा येईल आणि राज्याचे प्रवेश धोरण राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) २०२० शी जुळेल, असे राज्य सरकारने सांगितले. पहिलीच्या प्रवेशासाठी मूल सहा वर्षांपेक्षा मोठे असावे, यावर भर देणारे केंद्राकडून आलेले पत्रही या शासन निर्णयात नमूद आहे.

पूर्वप्राथमिक वर्गांसाठी सर्वांना लागू होणारे एकच किमान वय नसल्यानेही शाळांच्या प्रवेशपद्धतीत फरक पडत होता. टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी केल्यामुळे पालकांना आणि शैक्षणिक संस्थांना नव्या अटींशी जुळवून घ्यायला वेळ मिळेल, असा यामागचा विचार आहे.

नवे वयाचे निकष नव्या प्रवेशांना लागू होतील. २०२६-२७ या शैक्षणिक वर्षात नर्सरी ते पहिलीमध्ये आधीच प्रवेश घेतलेल्या मुलांना या बदलांतून सूट असेल. शासन निर्णयानुसार, मान्यताप्राप्त शाळेतून आधीचा वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांनाही पुढच्या वरच्या वर्गात प्रवेश घेताना या वयाच्या अटी लागू होणार नाहीत.

प्रत्येक प्रकरणातील वेगळ्या परिस्थितीचा विचार करता यावा, म्हणून नर्सरी ते पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान आणि कमाल वयोमर्यादेत १५ दिवसांची सवलत देण्याचा अधिकार मुख्याध्यापकांना देण्यात आला आहे. सुधारित नियमांच्या अंमलबजावणीसाठी पुढील सूचना आणि मार्गदर्शक तत्त्वे प्राथमिक शिक्षण संचालनालय, पुणे हे जारी करणार आहे.

पुढील चार वर्षांत प्रवेश घेण्याचा विचार करणाऱ्या पालकांना आपल्या मुलांची जन्मतारीख त्या त्या शैक्षणिक वर्षाच्या निकषांशी पडताळून पाहावी लागेल. राज्य पहिलीच्या प्रवेशासाठी सहा वर्षे हे किमान वय करण्याकडे जात असल्याने हे विशेषत्वाने महत्त्वाचे ठरेल.