समृद्धी महामार्ग विस्तारासाठी ६.१७ कोटी मेट्रिक टन फ्लाय अॅश वापरणार

नागपूर: औद्योगिक कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याचा वाढता प्रश्न सोडवण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य वीज निर्मिती कंपनी (महाजेनको) आणि महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळ (एमएसआरडीसी) यांच्यात एक मोठा करार झाला आहे. या करारानुसार प्रस्तावित समृद्धी महामार्ग विस्तार मार्गिकांच्या बांधकामासाठी महाजेनको ६.१७ कोटी मेट्रिक टन फ्लाय अॅश (राख) पुरवणार आहे.

नागपूरपासून निघणाऱ्या तीन नव्या मार्गिकांसाठी औष्णिक वीज केंद्रातील ही राख वापरली जाईल. या तिन्ही मार्गिका नव्याने आखलेल्या आहेत. चंद्रपूर मार्गिकेसाठी २.७९ कोटी मेट्रिक टन, गोंदिया मार्गिकेसाठी २.०९ कोटी मेट्रिक टन, तर भंडारा-गडचिरोली मार्गिकेसाठी १.१४ कोटी मेट्रिक टन राख लागणार आहे. म्हणजेच वीज केंद्रांचे हे उपउत्पादन एवढ्या मोठ्या प्रमाणात रस्त्यांच्या कामात वापरले जाणार आहे.

या मोठ्या प्रकल्पांसाठी कच्चा माल कुठून घ्यायचा, हे ठिकाणानुसार ठरवले जाईल. नागपूरच्या बाजूचे टप्पे असतील तिथे कोराडी आणि खापरखेडा औष्णिक वीज केंद्रांतून राख घेतली जाईल. त्यापुढच्या विस्तारित टप्प्यांची गरज चंद्रपूर सुपर थर्मल पॉवर स्टेशन थेट भागवेल.

कामाच्या पद्धतीबद्दल सांगायचे तर, प्रत्येक रस्त्याच्या टप्प्याची निविदा ज्या बांधकाम कंत्राटदाराला मिळेल, तो कंत्राटदार राखेचा पुरवठा करणारे औष्णिक वीज केंद्र आणि एमएसआरडीसी यांच्याशी थेट त्रिपक्षीय करार करेल. या भागातील औष्णिक वीज केंद्रांवर सध्या राखेच्या साठवणुकीचा आणि विल्हेवाटीचा, तसेच पर्यावरणाचा मोठा ताण आहे. तो या व्यवस्थेमुळे बराच कमी होईल, अशी अपेक्षा आहे.

महाजेनकोने जारी केलेल्या अधिकृत पत्रकानुसार हा करार ३१ मार्च २०३२ पर्यंत किंवा प्रकल्पांचे प्रत्यक्ष काम पूर्ण होईपर्यंत, यांपैकी जे आधी घडेल तोपर्यंत लागू राहील. पायाभूत सुविधांच्या उभारणीत शंभर टक्के राख वापरली जावी, अशी केंद्र आणि राज्य सरकारची भूमिका आहे. औद्योगिक कचऱ्याचा एवढ्या मोठ्या प्रमाणात होणारा वापर या भूमिकेशी सुसंगत आहे.