सिंहस्थातील गर्दी आणि वाहतुकीचे नियोजन नागपूर आयआयएमकडे, शाही स्नानाला सव्वा दोन कोटी भाविकांचा अंदाज

नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर येथे होणाऱ्या सिंहस्थ कुंभमेळ्यातील शाही स्नानाच्या दिवशी तब्बल सव्वा दोन कोटी भाविक स्नान करतील, असा अंदाज नागपूर येथील इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटने (IIM) व्यक्त केला आहे. कुंभमेळ्याच्या इतर दिवशीही रोज किमान दहा लाख भाविक नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर या दोन्ही शहरांत असतील, असेही संस्थेचे म्हणणे आहे.

कुंभमेळ्यातील लोकांची गर्दी आणि वाहतूक यांचे व्यवस्थापन करण्यासाठी नागपूर आयआयएमची सल्लागार म्हणून निवड करण्यात आली आहे. स्थानिक अधिकाऱ्यांकडून कुंभमेळ्यासाठीचा 'मोबिलिटी प्लॅन' मिळाला की त्याचे प्रमाणीकरण (Validation) करण्याची जबाबदारी आयआयएमकडे आहे. त्यासाठी संस्था 'ट्रॅफिक सिम्यूलेशन'बरोबरच 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' (AI) आणि 'लीडार सर्वे'चा वापर करणार आहे. त्यातून गर्दी आणि वाहतुकीचे अद्ययावत नियोजन करून दिले जाईल. आयआयएम नागपूरचे डायरेक्टर डॉ. भीमराय मैत्री यांनी ही माहिती दिली.

सध्या ड्रोनने सर्वे सुरू आहे, असे डॉ. मैत्री यांनी सांगितले. स्थानिक अधिकाऱ्यांकडून प्राथमिक मोबिलिटी प्लॅन आला की त्यानंतर ट्रॅफिक सिम्यूलेशन आणि लीडार सर्वेची प्रक्रिया सुरू होईल, असेही ते म्हणाले. म्हणजेच आधी ड्रोन सर्वे, मग प्लॅन आणि त्यानंतर सिम्यूलेशन व लीडार सर्वे, अशा टप्प्यांनी हे काम पुढे जाणार आहे.

कुंभमेळ्याच्या काळात आणि प्रमुख शाही स्नानाच्या दिवशी किती गर्दी होईल, याचा अंदाज घेऊन वाहतुकीचे नियोजन आधीच केले जाणार आहे. पादचाऱ्यांसाठी वेगळे मार्ग आणि वाहनांसाठी वेगळे मार्ग असतील. एखाद्या ठिकाणी गर्दी अचानक वाढली, तर आपत्कालीन परिस्थितीत कोणते मार्ग वापरायचे, याचेही नियोजन आधीच होणार असल्याचे डॉ. मैत्री यांनी सांगितले.

शाही स्नानाच्या वेळी गर्दीचा उच्चांक असेल. त्या दिवशी सव्वा दोन कोटी भाविक नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरला असण्याची शक्यता आहे. याच अंदाजांच्या आधारे वाहतूक आणि गर्दीच्या व्यवस्थापनाचे नियोजन सुरू आहे.

नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरच्या बाहेर अनेक पार्किंग स्थळे निश्चित केली जाणार आहेत. वेगवेगळ्या दिशांनी येणाऱ्या वाहनांसाठी वेगवेगळी पार्किंग स्थळे असतील. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्ससह लीडार सर्वेच्या मदतीने अडचणीची ठिकाणे आधीच ठरवली जाणार आहेत, आणि त्या अडचणीच्या ठिकाणांसाठी वेगळी आपत्कालीन व्यवस्था असेल. पुढील एका महिन्यात सर्व काही निश्चित होईल, असेही डॉ. मैत्री म्हणाले.