सांध्यांतील आवाज आणि वेदनेमागे कॅल्शियमची कमतरता हे एकच कारण नसते

तरुण वयात हाडांचा त्रास सुरू झाला की सुरुवातीला बहुतेक जण त्याकडे लक्षच देत नाहीत. पण दिवस जातात तसा त्रास वाढतो आणि शेवटी तब्येतच बिघडून जाते. जिना चढताना किंवा उतरताना सांध्यांमधून कटकट आवाज येतो, उठताना सांधे दुखतात, मानेतले दुखणे वाढते, अशा तक्रारी मग सुरू होतात.

कामाच्या धावपळीत शरीराची फारशी काळजी घेतली जात नाही. आहारात बदल झाला तर त्याचा परिणाम शरीरावर लगेच दिसतो. हाडांमधून फक्त आवाज येत असेल तर ती एक समस्या आहे. पण आवाजासोबत हाडांना सूज येत असेल किंवा हालचाल करताना त्रास होत असेल, तर लगेच डॉक्टरांचा सल्ला घेणे फार गरजेचे आहे.

आता सांध्यांमध्ये वेदना कशामुळे होतात ते पाहू. शरीरातील प्रत्येक सांध्यात दोन हाडांच्या टोकांवर कूर्चा नावाचा गुळगुळीत आणि लवचिक थर असतो. हाडांमधले घर्षण कमी करणे आणि हालचाल सहज होऊ देणे हे या थराचे काम आहे. वय वाढल्यामुळे, सांध्याला दुखापत झाल्यामुळे किंवा ऑस्टिओआर्थरायटिससारख्या गंभीर त्रासामुळे हा थर झिजतो. तो झिजला की सांध्यात दुखू लागते, हालचाल करतानाही वेदना होतात. मात्र सांध्यांतून येणारा आवाज फक्त कूर्चा झिजल्यामुळेच येतो असे नाही.

कॅल्शियमच्या कमतरतेचा विषय वेगळा आहे. हाडे मजबूत राहण्यासाठी शरीरात गरजेपुरते कॅल्शियम असणे फार महत्त्वाचे असते. ते कमी पडले तर हाडांची घनता कमी होते आणि हाडे ठिसूळ होतात. वैद्यकीय भाषेत याला ऑस्टिओपोरोसिस म्हणतात. सांध्यांतून आवाज येणे हे कॅल्शियम कमी असल्याचे लक्षण असू शकत नाही. हाडांची घनता कमी होणे आणि सांध्यांतला कूर्चा झिजणे हे दोन वेगवेगळे बदल आहेत, हे लक्षात ठेवले पाहिजे.

मग सांध्यांमध्ये वेदना जाणवत असतील तर काय करायचे? वारंवार वेदना होत असतील किंवा सूज येत असेल तर वेळ न दवडता डॉक्टरांच्या सल्ल्याने उपचार करावेत. वेदना, सूज, आखडलेपणा किंवा चालताना त्रास असे काही असेल आणि ते अंगावर काढले, तर पुढे शरीरात गंभीर बदल होऊ शकतात.

हाडांचे आणि सांध्यांचे आरोग्य चांगले राहण्यासाठी नियमित शारीरिक हालचाल करावी, पोषक आहार घ्यावा आणि शरीराचे वजन योग्य ठेवावे. सांध्यांवर विनाकारण ताण येईल अशा गोष्टी टाळल्या तर त्याचाही फायदा होतो. कॅल्शियमची पातळी वाढवण्यासाठी मेडिकलमधील कोणत्याही गोळ्या घेऊ नयेत.

ही माहिती सामान्य माहितीसाठी आहे, यात कोणत्याही उपचाराचा दावा केलेला नाही. कोणताही उपाय करण्याआधी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.