जयशंकर रास अल खैमाहच्या शासकांना भेटले, यूएईशी संबंध अधिक भक्कम करण्याचे आश्वासन

भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी संयुक्त अरब अमिरातीच्या (यूएई) तीन दिवसांच्या दौऱ्यात "आम्ही यूएईसोबतची मैत्री अधिक दृढ करू" अशी घोषणा केली. पश्चिम आशियात इराणमधील संघर्ष, येमेनमधील हुथी बंडखोर आणि सौदी अरेबिया यांच्यातला वाढलेला तणाव यामुळे आखाती प्रदेशात गंभीर अनिश्चितता आहे. जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर आणि सागरी मार्गांवरही मोठा परिणाम झाला आहे. अशा नाजूक वेळी झालेला हा दौरा आणि ही घोषणा जागतिक राजकारणाच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरली आहे.

दौऱ्याच्या शेवटच्या दिवशी जयशंकर यांनी रास अल खैमाहचे शासक आणि यूएईच्या सर्वोच्च परिषदेचे सदस्य महामहिम शेख सौद बिन साकर अल कासिमी यांची भेट घेतली. रास अल खैमाह हे अमिरात यूएईच्या अगदी उत्तरेला आहे आणि त्याची सीमा ओमानला लागून आहे. हे क्षेत्र होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ आहे. या सागरी मार्गावरून जगातल्या सुमारे पाचव्या भागाइतकी कच्च्या तेलाची वाहतूक होते. सध्याच्या इराण संकटात या मार्गाची सुरक्षा भारताच्या आणि जगाच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी अत्यंत आवश्यक झाली आहे.

भेटीनंतर जयशंकर यांनी सोशल मीडियावर लिहिले की, रास अल खैमाहचे शासक आणि यूएईच्या सर्वोच्च परिषदेचे सदस्य शेख सौद बिन साकर अल कासिमी यांना भेटणे हा सन्मान होता. भारत आणि यूएई यांचे संबंध आणखी मजबूत करण्याबद्दल आणि या प्रदेशाशी संपर्क वाढवण्याबद्दल त्यांनी दिलेल्या मतांबद्दल जयशंकर यांनी आभार मानले. चर्चेत आखातातली परिस्थितीही निघाली, असेही त्यांनी म्हटले आहे. आखातातली युद्धजन्य परिस्थिती, तिथली सुरक्षा आणि ऊर्जा पुरवठ्यातले अडथळे यावर दोघांमध्ये सविस्तर बोलणे झाले.

भारत आपल्या कच्च्या तेलाची मोठी आयात आखाती देशांतून करतो. त्यामुळे या मार्गावर शांतता आणि सहकार्य राहणे भारतासाठी प्राधान्याचे आहे. इराणमधल्या युद्धाचा थेट फटका आखाती देशांच्या अर्थव्यवस्थेला आणि भारताच्या इंधन सुरक्षेला बसू नये, यासाठी राजनैतिक पातळीवर प्रयत्न सुरू आहेत. रास अल खैमाहच्या शासकांनी भारत-यूएई धोरणात्मक भागीदारीला दिलेला पाठिंबा हे दोन्ही देशांमधल्या परस्पर विश्वासाचे प्रतीक मानले जात आहे.

दौऱ्याच्या सुरुवातीला जयशंकर अबू धाबीला पोहोचले. तिथे त्यांनी यूएईचे परराष्ट्र मंत्री शेख अब्दुल्ला बिन झायेद अल नाहयान यांची भेट घेतली. या बैठकीत दोघांनी भारत-यूएई "व्यापक सामरिक भागीदारी" (Comprehensive Strategic Partnership) मध्ये आतापर्यंत काय प्रगती झाली, याचा सविस्तर आढावा घेतला. व्यापार, गुंतवणूक, तंत्रज्ञान आणि सुरक्षा या क्षेत्रातल्या सहकार्याला नवी दिशा द्यायची, यावर दोघांचे एकमत झाले.

अबू धाबीत झालेल्या "रायसीना डायलॉग"च्या विशेष सत्रातही जयशंकर बोलले. "पुढील जग: शक्ती, उद्देश आणि शक्यता" (The Next World: Power, Purpose and Possibility) या विषयावर बोलताना त्यांनी ठामपणे सांगितले की, आजचे जग वेगाने बदलत आहे आणि जागतिकीकरण ही मागे फिरवता न येणारी प्रक्रिया आहे.

आपल्या भाषणात जयशंकर यांनी सांगितले की, सध्याची बहुपक्षीय व्यवस्था (Multilateral System) अनेक आव्हानांना तोंड देत आहे. अशा वेळी प्रत्येक देश आपल्या राष्ट्रीय हितानुसार निर्णय घेतो आणि नवे विश्वासू भागीदार शोधतो. पारंपरिक चौकटीच्या पलीकडे जाऊन धोरणात्मक समजूतदारपणा दाखवणे ही आजची गरज आहे, असे ते म्हणाले.

गेल्या दहा वर्षांत भारत आणि यूएई यांनी उभी केलेली भागीदारी बदलत्या जगाशी जुळवून घेण्याचे उत्तम उदाहरण आहे, असे जयशंकर यांनी सांगितले. दोन्ही देशांनी फक्त व्यापारच वाढवला नाही, तर संकटाच्या वेळी एकमेकांना भक्कम साथही दिली आहे. लहान पण मजबूत भागीदार गटांमधून (Mini-lateral groups) जागतिक व्यवस्थेत सुधारणा घडवता येतील, असा विश्वासही त्यांनी व्यक्त केला. इराण-येमेन संघर्षाच्या या कठीण काळात भारताची यूएईसोबतची ही सक्रिय मुत्सद्देगिरी आखातात शांतता आणि स्थैर्य राखण्यासाठी मोलाची ठरेल, असे म्हटले जात आहे.