GCC मध्ये एमबीए झालेल्यांना वाढती मागणी, फायनान्सपासून सप्लाई चेनपर्यंत संधी

भारतातील ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्सचा (GCC) विस्तार आता फक्त आयटी आणि तंत्रज्ञानापुरता राहिलेला नाही. बहुराष्ट्रीय कंपन्या या केंद्रांतून वित्त, मार्केटिंग, मानवी संसाधन, व्यवसाय विश्लेषण आणि पुरवठा साखळी व्यवस्थापन अशी महत्त्वाची कामेही सांभाळत आहेत. त्यामुळे एमबीए (MBA) प्रोफेशनल्सना या क्षेत्रात मागणी वाढत आहे.

ग्लोबल कॅपेबिलिटी सेंटर्स म्हणजे अशी केंद्रे, जिथे बहुराष्ट्रीय कंपन्या आपल्या आंतरराष्ट्रीय व्यवसायाचे विविध कामकाज चालवतात आणि त्यासोबत व्यावसायिक धोरण, नावीन्यता व निर्णय घेण्याची प्रक्रिया मजबूत करतात. भारतात ही केंद्रे वाढल्यामुळे ज्यांना व्यवसायाची समज आहे आणि डेटा विश्लेषण, संवाद व टीम मॅनेजमेंटचे कौशल्य आहे, अशा लोकांची गरज वाढली आहे.

2026 च्या NASSCOM-Zinnov इंडिया GCC लँडस्केप रिपोर्टनुसार भारतात 2,117 GCCs आहेत. त्यात सुमारे 23.6 लाख व्यावसायिक काम करतात. या क्षेत्रातून सुमारे 98.4 अब्ज अमेरिकन डॉलरचा महसूल मिळतो.

फायनान्समध्ये बजेटिंग, फायनान्शियल प्लॅनिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंटच्या संधी आहेत. ह्यूमन रिसोर्समध्ये टॅलेंट एक्विजिशन, कर्मचारी विकास आणि जागतिक टीम्सचे व्यवस्थापन अशी कामे आहेत. मार्केटिंग आणि ग्राहक अनुभवात मार्केट रिसर्च, ग्राहकांच्या वर्तनाचे विश्लेषण आणि आंतरराष्ट्रीय मार्केटिंग ऑपरेशन्सशी संबंधित भूमिका महत्त्वाच्या ठरत आहेत.

EY च्या नोव्हेंबर 2025 च्या GCC प्लस सर्व्हेनुसार, सर्व्हेत सहभागी झालेल्या 79 टक्के केंद्रांनी फायनान्सची, 65 टक्के केंद्रांनी ह्यूमन रिसोर्सेसची, 54 टक्के केंद्रांनी सप्लाई चेन मॅनेजमेंटची आणि 31 टक्के केंद्रांनी मार्केटिंगशी संबंधित कामांची माहिती दिली. ही आकडेवारी या कामांची उपस्थिती दाखवते; एकूण नोकऱ्यांमधील त्यांचा हिस्सा दाखवत नाही.

मागणी का वाढत आहे, यावरही रिपोर्टमध्ये मुद्दे आहेत. GCCs मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन विकास आणि ग्लोबल ओनरशिपच्या दिशेने जात आहेत. त्यामुळे भारतातील केंद्रांमधील ग्लोबल लीडरशिप रोल्स 2030 पर्यंत 6,500 वरून 30,000 पेक्षा जास्त होण्याचा अंदाज आहे.

संस्था फॉरवर्ड-डिप्लॉयड इंजिनियर्स (FDEs) आणि हायब्रिड मॅनेजर्स यांसारख्या टॅलेंटचा वेगाने शोध घेत आहेत. हे लोक AI आणि डिजिटल ट्रान्सफॉर्मेशन घडवण्यासाठी बिझनेस सेन्सला टेक्निकल/प्रॉडक्ट फ्लूएंसीची जोड देतात. GCCs चे फायनान्स आणि ऑपरेशन्स विंग्स रूटीन अकाउंटिंगऐवजी 500+ रेग्युलेटरी मँडेट्समध्ये एंटरप्राइज-वाइड ट्रान्सफॉर्मेशन, रिस्क मॅनेजमेंट आणि कम्प्लायन्सचे नेतृत्व करत आहेत.

हायरिंगचा कल आता मिड-करिअर प्रोफेशनल्सकडे, म्हणजे 4 ते 10 वर्षांचा अनुभव असलेल्यांकडे वळला आहे. डोमेन एक्सपर्टीज आणि वेगवान व्यवस्थाकीय समज दोन्ही त्यांच्याकडे असते.

एमबीए ग्रॅज्युएट्ससाठी संधी अशा: फायनान्स आणि अकाउंटिंगमध्ये बजेट तयार करणे, आर्थिक नियोजन, जोखीम व्यवस्थापन आणि आर्थिक नियमांचे पालन. ह्यूमन रिसोर्समध्ये कर्मचाऱ्यांची निवड, प्रशिक्षण, कर्मचारी समाधान आणि विविध देशांतील टीम्सचे व्यवस्थापन. मार्केटिंग आणि कस्टमर एक्सपिरियन्समध्ये मार्केट स्टडी, ग्राहकांची आवड समजून घेणे, ब्रँडशी संबंधित कामे आणि आंतरराष्ट्रीय मार्केटिंग उपक्रम.

बिझनेस ॲनालिटिक्समध्ये आकडेवारीचे विश्लेषण, व्यावसायिक निर्णयांना मदत आणि कंपनीची कामगिरी सुधारण्याचे मार्ग शोधणे. ऑपरेशन्स आणि सप्लाई चेन मॅनेजमेंटमध्ये खरेदी, लॉजिस्टिक्स, पुरवठा व्यवस्था, कार्यप्रणालीतील सुधारणा आणि विक्रेत्यांसोबत समन्वय साधणे.