तारिक रहमान यांनी ब्रिक्ससाठी दिल्लीला न जाणे अपरिपक्व पाऊल, शेख हसीना यांची टीका

बांगलादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांनी नवी दिल्लीतील ब्रिक्स शिखर परिषदेला जायचे टाळले आणि त्यावरून आता बांगलादेशच्या राजकारणात तसेच आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चा रंगली आहे. माजी पंतप्रधान शेख हसीना यांनी या निर्णयावर कडक शब्दांत टीका केली आहे. एका विशेष मुलाखतीत त्यांनी सांगितले की, सध्याच्या सरकारचा हा निर्णय अपरिपक्व आणि अविवेकी असून तो बांगलादेशच्या राष्ट्रीय हिताला थेट धक्का देणारा आहे.

ही शिखर परिषद १२ आणि १३ सप्टेंबर रोजी भारताची राजधानी नवी दिल्ली येथे झाली. बिमस्टेकचे सध्याचे अध्यक्ष या नात्याने नवी दिल्लीने बांगलादेशच्या पंतप्रधानांना परिषदेसाठी आदराने निमंत्रण दिले होते. तरीही तारिक रहमान यांनी जाण्याचा निर्णय घेतला नाही. शेख हसीना म्हणाल्या की, जगात आपले स्थान भक्कम करण्याची आणि आर्थिक प्रगतीला वेग देण्याची सुवर्णसंधी बांगलादेशने केवळ राजकीय संकुचित वृत्तीमुळे गमावली.

या मुलाखतीत हसीना यांनी एका मुद्द्यावर विशेष बोट ठेवले. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, नवी दिल्लीत त्या स्वतः आहेत, एवढ्याच कारणामुळे तारिक रहमान यांनी परिषदेला जाणे टाळले असेल, तर ते अतिशय दुर्दैवी आहे. दोन देशांमधील संबंध किंवा जागतिक मुत्सद्देगिरी कुणा एका व्यक्तीशी निगडित वैयक्तिक गोष्टींवर किंवा अंतर्गत राजकीय संवेदनशीलतेवर ठरवता येत नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

परराष्ट्र धोरण हे देशाच्या हितावर आणि दीर्घकालीन विचारावर आधारलेले असावे लागते, असेही हसीना यांनी सांगितले. वैयक्तिक प्रतिक्रिया किंवा थोड्या काळाच्या राजकीय गणितांवर ते चालवता येत नाही. जबाबदार सरकारने आपल्या देशासाठी जगातील प्रगतीची दारे उघडायची असतात, ती स्वतःच बंद करणे हे अत्यंत अयोग्य धोरण आहे, असे त्या म्हणाल्या.

ब्रिक्सचे महत्त्व सांगताना त्या म्हणाल्या की, ही केवळ औपचारिक राजनैतिक बैठक नाही. वेगाने पुढे येणाऱ्या जगातील प्रमुख अर्थव्यवस्थांना एकत्र आणणारे हे एक ताकदवान व्यासपीठ आहे. व्यापार, तंत्रज्ञान, पायाभूत सुविधांचा विकास, परकीय गुंतवणूक आणि सामाजिक-आर्थिक सहकार्य या क्षेत्रांत या संघटनेतून सहकार्याच्या मोठ्या संधी निर्माण होतात.

अशा व्यासपीठावर सहभागी झाले असते, तर बांगलादेशला आपल्या आर्थिक आणि सामाजिक विकासासाठी नवे मार्ग शोधता आले असते. इतर प्रमुख देशांशी द्विपक्षीय चर्चा करून देशातील गुंतवणुकीला चालना देता आली असती. परिषदेवर बहिष्कार टाकून सध्याच्या सरकारने देशाचे मोठे नुकसान केले आहे, असे हसीना यांचे म्हणणे आहे.

आंतरराष्ट्रीय संबंध जपताना राजकीय परिपक्वता दाखवणे किती गरजेचे असते, हेच या वक्तव्यातून त्यांनी अधोरेखित केले. आजच्या जागतिक स्पर्धेत एकटे पडणे कुठल्याही देशाला परवडणारे नसते, असे त्या म्हणाल्या. बांगलादेश आणि भारत यांच्यातील ऐतिहासिक संबंध दोन्ही देशांतील जनतेच्या हितासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. अशा परिषदांकडे दुर्लक्ष करणे म्हणजे स्वतःच्याच पायावर धोंडा पाडून घेण्यासारखे आहे. हसीना यांच्या या टीकेनंतर बांगलादेशच्या अंतर्गत राजकारणात आणि परराष्ट्र धोरणावर पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे.