कांजिण्यांची लक्षणे दिसताच काय करावे? नवी मुंबईतील डॉक्टरांनी पालकांना दिली माहिती

मुलाच्या आयुष्यातील दुसरे वर्ष त्याच्या वाढीसाठी खूप महत्त्वाचे असते. वयाच्या १२ ते २४ महिन्यांच्या दरम्यान बाळाची रोगप्रतिकारशक्ती तयार होत असते. याच काळात प्ले-ग्रुप, डे-केअर, घरगुती कार्यक्रम, प्रवास आणि गर्दीच्या ठिकाणी जाणे यामुळे मुलांचा इतरांशी संपर्क वाढतो. मुले जितक्या जास्त लोकांच्या संपर्कात येतात, तितका संसर्गजन्य आजारांची लागण होण्याचा धोकाही वाढू शकतो. कांजिण्या (चिकनपॉक्स) हा असाच एक संसर्गजन्य आजार आहे आणि पालकांनी त्याकडे विशेष लक्ष द्यावे, असे सांगण्यात आले आहे.

नवी मुंबई येथील मदरहूड हॉस्पिटलचे निओनॅटॉलॉजी अँड पेडियाट्रिक्स विभागाचे लीड कन्सल्टंट डॉ. अनिश पिल्लई यांनी मुलांची कांजिण्यांपासून काळजी कशी घ्यायची, याबाबत माहिती दिली आहे.

डॉ. पिल्लई यांच्या माहितीनुसार, कांजिण्या हा अत्यंत संसर्गजन्य आजार आहे. बाधित व्यक्तीच्या जवळ गेल्याने आणि हवेतील थेंबांद्वारे (ड्रॉपलेट्स) तो सहज पसरतो. या आजारात साधारणपणे खाज येणारे पुरळ, पाण्याने भरलेले फोड (ब्लिस्टर्स), ताप आणि अस्वस्थता जाणवते. काही केसेसमध्ये अंगावर व्रण किंवा डाग राहू शकतात आणि त्याचा मानसिक परिणाम आजार बरा झाल्यानंतरही बराच काळ टिकू शकतो, असे त्यांनी सांगितले.

आजारामुळे मुलाचा रोजचा दिनक्रमही बिघडतो. बरे होईपर्यंत मुलांना डे-केअर आणि इतर सामाजिक उपक्रमांपासून दूर राहावे लागते. त्याचा परिणाम पालकांवर आणि मुलांची काळजी घेणाऱ्यांवरही होतो, असे डॉ. पिल्लई यांनी म्हटले आहे.

बहुतेक मुले या आजारातून पूर्ण बरी होतात, असे डॉ. पिल्लई यांनी सांगितले. मात्र कधी कधी कांजिण्यांमुळे डिहायड्रेशन, न्यूमोनिया आणि यकृताच्या समस्यांसारख्या गंभीर गुंतागुंतीही निर्माण होऊ शकतात, असेही त्यांनी नमूद केले.

याच कारणामुळे पालकांनी मुलांच्या वयानुसार वेळेवर लसीकरण करणे आवश्यक आहे, असे डॉ. पिल्लई यांचे म्हणणे आहे. कांजिण्यांना फक्त "लहान मुलांचा सामान्य आजार" म्हणून सोडून देऊ नये. हा प्रतिबंध करता येण्याजोगा संसर्ग आहे आणि तो मुलाचे आरोग्य, रोजचा दिनक्रम आणि कुटुंबाचे जीवन यावर परिणाम करू शकतो. मूल आजारी पडण्याची वाट पाहण्यापेक्षा शिफारस केलेल्या लसीकरणाच्या वेळापत्रकाबद्दल पालकांनी वेळीच पेडियाट्रिशियनशी बोलावे, असे त्यांनी सांगितले.

मूल एक वर्षाचे झाल्यानंतर पालकांकडून लसीकरणाकडे दुर्लक्ष होऊ शकते, विशेषतः मूल निरोगी दिसत असते आणि डॉक्टरांकडे जाणेही कमी होते तेव्हा, असे डॉ. पिल्लई यांनी सांगितले. दुसऱ्या वर्षात द्यायच्या लसी राहून गेल्या किंवा उशिरा दिल्या गेल्या, तर संरक्षणात कमतरता राहू शकते, असे त्यांनी म्हटले आहे.

कांजिण्यांसाठी शिफारस केलेले लसीकरण साधारणपणे दोन डोसचे असते, असे डॉ. पिल्लई यांनी सांगितले. पहिला डोस वयाच्या १५ व्या महिन्यात आणि दुसरा डोस १८ व्या महिन्यात दिला जातो. शिफारस केलेल्या वेळापत्रकाचे काटेकोर पालन केल्यास लसीने टाळता येणाऱ्या आजारांपासून मुलांचे रक्षण करता येते आणि त्यांची वाढ व आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते, असेही त्यांनी नमूद केले.