वर्ध्यात रब्बीसाठी कमी पाण्याची पिके निवडा, कृषी विभागाचे शेतकऱ्यांना आवाहन

वर्धा जिल्ह्यात यंदा पाऊस कमी पडला आहे, जमिनीतला ओलावाही घटला आहे. विहिरी आणि बोरवेलची पाणीपातळी खाली गेली आहे आणि सिंचनासाठी प्रकल्पांमध्ये किती पाणीसाठा आहे हेही पाहावे लागणार आहे. या सगळ्याचा विचार करून रब्बी हंगामाचे पीक नियोजन करावे, असे कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना सांगितले आहे.

विभागाच्या म्हणण्यानुसार, शेतकऱ्यांनी आपल्याला पाण्याच्या किती पाळ्या मिळतील याचा नीट अंदाज घ्यावा. त्यानंतरच पेरणी करावी आणि पेरणीचे क्षेत्र ठरवावे. कमी पाण्यात येणारी आणि जास्त नफा देणारी पिकेच प्रामुख्याने घ्यावीत, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

हवामान प्रतिकूल असले तरी यंदाच्या रब्बी हंगामात शेतकऱ्यांना समाधानकारक उत्पादन मिळावे, यासाठी कृषी विभाग मार्गदर्शन करत आहे. पीक नियोजन, सिंचन व्यवस्थापन, सुधारित पीक पद्धती आणि शासकीय योजनांचा लाभ कसा घ्यायचा, याची माहिती दिली जात आहे. सिंचनाच्या पाण्याचा प्रत्येक थेंब महत्त्वाचा आहे. त्यामुळे ज्या गावात पाणी मिळणार आहे, तिथल्या शेवटच्या शेतकऱ्यापर्यंत सिंचन नियोजनाची माहिती पोहोचवण्यावर भर दिला जात आहे.

जिल्ह्यातील काळ्या आणि मध्यम जमिनीसाठी हरभरा, करडई, मोहरी, जवस, मसूर आणि रब्बी ज्वारी ही पिके सुचवली आहेत. जमिनीचा प्रकार, उपलब्ध ओलावा आणि सिंचनाची सोय पाहून यापैकी पीक निवडावे. करडईची मुळे खोलवर जातात, त्यामुळे ते तुलनेने दुष्काळ सहन करणारे पीक आहे. हरभऱ्याच्या बाबतीत जमिनीत उरलेल्या ओलाव्याचा चांगला वापर करता येतो. मोहरी, जवस आणि मसूरही कमी पाण्याच्या स्थितीत योग्य ठरू शकतात.

सूर्यफुलाला मात्र तुलनेने जास्त पाणी लागते. म्हणून पाणी किती उपलब्ध आहे ते पाहूनच ते निवडावे. पिकाच्या नाजूक अवस्थेत पाण्याचा ताण पडू नये, यासाठी ठिबक किंवा तुषार सिंचन वापरावे. गरज पडली तर कृषी विभागाच्या तांत्रिक मार्गदर्शनानुसार पिकाच्या अवस्थेला साजेसे उपाय करावेत. पोटॅशियम नायट्रेट किंवा अॅटी-ट्रान्सपिरंटसारखी निविष्ठा वापरायची असेल, तर ती त्या पिकासाठी शिफारस केलेली असावी, मात्रा योग्य असावी आणि कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसारच वापरावी.

निम्न वर्धा, बोर आणि पोथरा या सिंचन प्रकल्पांच्या लाभक्षेत्रात रब्बीसाठी पाणी किती मिळेल त्यानुसार पाणीपाळ्यांचे नियोजन सुरू आहे. सिंचनाचे वेळापत्रक पाटबंधारे विभाग आणि प्रकल्प सल्लागार समिती ठरवणार आहे. साधारणपणे पेरणी आणि पिकाच्या सुरुवातीच्या वाढीसाठी नोव्हेंबरच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या आठवड्यात पहिली पाणीपाळी देण्याचे प्रस्तावित आहे. त्यानंतर पिकाच्या गरजेनुसार डिसेंबरअखेर किंवा जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात दुसरी पाणीपाळी देण्याचे नियोजन आहे.

बियाणे मिनीकिट योजनेतूनही शेतकऱ्यांना लाभ मिळणार आहे. रब्बी हंगामात उपलब्धतेनुसार ज्वारीची १,००० आणि मसूरची ७०० मिनीकिटे वाटण्याचे नियोजन आहे. प्रत्येक शेतकऱ्याला एक मिनीकिट मिळेल, म्हणजे ज्वारीचे ४ किलो आणि मसूरचे ८ किलो बियाणे. ज्या शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी पोर्टलवर अर्ज केला होता आणि ज्यांची निवड झाली आहे, त्यांनी आपापल्या तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.