चंद्रपुरात यंदा पाऊस सरासरीच्या ६१.९१ टक्के; कृषी विभागाचे कमी पाण्याच्या पिकांचे आवाहन

चंद्रपूर जिल्ह्यात यंदा पाऊस सरासरीपेक्षा खूपच कमी पडला आहे. त्यामुळे दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली आहे. जिल्ह्यात दरवर्षी सरासरी १,१४३ मिलिमीटर पाऊस अपेक्षित असतो, पण यंदा फक्त ७०० मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली आहे. हे प्रमाण सरासरीच्या ६१.९१ टक्के आहे. मागच्या वर्षी मात्र जिल्ह्यात १,२९८ मिलिमीटर पाऊस पडला होता.

अपुऱ्या पावसामुळे जमिनीतला ओलावा कमी झाला आहे. शिवाय येत्या रब्बी हंगामात सिंचनासाठी किती पाणी मिळेल, यावरही मर्यादा आल्या आहेत. म्हणूनच पेरणीआधी पाण्याचे नियोजन करणे आणि योग्य पीक निवडणे याला विशेष महत्त्व आले आहे. शेतकऱ्यांनी पाण्याची उपलब्धता लक्षात घेऊन पीक पद्धतीत बदल करावा, असे सांगण्यात आले आहे.

कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना आवाहन केले आहे की हरभरा, करडई, रब्बी ज्वारी, सूर्यफूल आणि जवस यांसारख्या तुलनेने कमी पाण्यावर येणाऱ्या पिकांना प्राधान्य द्यावे. दुष्काळसदृश परिस्थितीत जास्त पाणी लागणारी पिके लावली, तर सिंचनाचा प्रश्न तयार होण्यासोबतच उत्पादनावरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उपलब्ध पाणीसाठा, जमिनीचा प्रकार, जमिनीतील ओलावा आणि स्थानिक हवामान लक्षात घेऊन रब्बीचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. कमी पाण्यात टिकणारी पिके निवडली तर संभाव्य नुकसान कमी करायला मदत होऊ शकते.

विशेषतः हरभरा आणि जवस ही पिके कमी ते मध्यम पाण्यात घेता येतात. करडई आणि रब्बी ज्वारी ही पिकेही कोरडवाहू परिस्थितीसाठी उपयुक्त ठरू शकतात. स्थानिक परिस्थिती अनुकूल असल्यास सूर्यफुलाच्या लागवडीचाही विचार करता येईल.

२०२५-२६ च्या रब्बी हंगामात जिल्ह्यात एकूण १ लाख २२ हजार ९३० हेक्टर क्षेत्रावर विविध पिकांची लागवड झाली होती. त्यात ९४ हजार ५६५ हेक्टरवर कडधान्ये, २५ हजार ८१९ हेक्टरवर तृणधान्ये आणि २ हजार ५४५ हेक्टरवर गळीतधान्ये होती. यंदा पाऊस कमी असल्याने मागच्या हंगामातील पीक पद्धतीचा आढावा घेऊन परिस्थितीनुसार बदल करणे गरजेचे आहे.

रब्बी हंगामात गहू आणि मका यांसारख्या तुलनेने जास्त पाणी लागणाऱ्या पिकांची लागवड करताना शेतकऱ्यांनी उपलब्ध पाण्याचा विचार करावा, असेही सांगण्यात आले आहे. त्याऐवजी कमी पाण्यावर येणारी आणि स्थानिक परिस्थितीला साजेशी पिके निवडावीत. पेरणीआधी स्थानिक कृषी अधिकारी आणि कृषी सहाय्यक यांचा सल्ला घ्यावा. योग्य पीक नियोजन, उपलब्ध ओलाव्याचा कार्यक्षम वापर आणि पाण्याची बचत केल्यास प्रतिकूल परिस्थितीतही संभाव्य पीक नुकसान कमी करता येऊ शकते. म्हणून शेतकऱ्यांनी रब्बी हंगामाचे नियोजन काळजीपूर्वक करावे.