दिवाळीत वजन वाढू नये म्हणून आहारतज्ज्ञ अर्चना जैन यांनी सांगितले पाच उपाय

दिवाळी जवळ येत आहे आणि घरोघरी वेगवेगळे पदार्थ बनवले जात आहेत. हे पदार्थ खाल्ल्याने शरीरातील सोडियम आणि साखर दोन्ही वाढतात, त्यामुळे वजन वाढते आणि ते पुन्हा आटोक्यात आणणे अवघड होते. दिवाळीनंतर वाढलेल्या वजनामुळे अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यातच आता हिवाळा सुरू झाला आहे, त्यामुळे या अडचणी आणखी वाढू शकतात. वजन आटोक्यात ठेवण्यासाठी काही टिप्स एंजलकेअर-ए न्यूट्रिशन अँड वेलनेस सेंटरच्या संचालिका, आहारतज्ज्ञ आणि पोषणतज्ज्ञ अर्चना जैन यांनी सांगितल्या आहेत.

अर्चना जैन यांच्या मते, दिवाळीत लोक वेगवेगळ्या प्रकारची मिठाई आणि स्नॅक्स खातात. मिठाईमुळे साखरेची पातळी वाढते, तर स्नॅक्समुळे सोडियमची पातळी वाढते. या दोन्हींमुळे शरीराला सूज येऊ शकते, पोट फुगते आणि वजन वाढल्यासारखे वाटते. शिवाय दिवाळीत धावपळही खूप होते. त्यामुळे अस्वास्थ्यकर खाणे आणि सारखे काहीतरी खावेसे वाटणे वाढते, आणि वजन वाढते.

पहिला मुद्दा पाण्याचा आहे. अर्चना जैन यांच्या म्हणण्यानुसार, शरीरात पाण्याचे प्रमाण योग्य असले की खाण्याची तीव्र इच्छा कमी होते. पाण्याची कमतरता असेल तर भुकेचे संकेत गोंधळात टाकू शकतात, खाण्याची इच्छा वाढते आणि शरीराला लगेच ऊर्जा देणाऱ्या पदार्थांची ओढ लागते. म्हणून सणासुदीत जास्त खाणे टाळण्यासाठी भरपूर पाणी प्यावे लागेल, असे त्यांनी सांगितले.

दुसरा मुद्दा गोड पदार्थांचा आहे. गोड पदार्थांमुळे रक्तातील साखरेची पातळी लगेच वाढू शकते, म्हणून कमी गोड खावे आणि घरी बनवलेले गोड निवडावे, असे त्यात म्हटले आहे. घरचे गोड हा आरोग्यदायी पर्याय आहे, तर विकतचे गोड भेसळयुक्त असू शकते आणि आरोग्याला हानिकारक ठरू शकते. त्यामुळे केवळ साखरेची पातळीच वाढत नाही, तर हार्मोनल आरोग्यावरही परिणाम होतो. काही विशिष्ट रसायने असलेल्या गोड पदार्थांमुळे तोंडात फोड, पोटदुखी आणि पचनाच्या तक्रारी होऊ शकतात.

तिसरा मुद्दा कुठे बाहेर जाण्याचा आहे. अर्चना जैन म्हणतात की, कुठे जायचे असेल तर निघण्यापूर्वीच जेवण करावे. त्यामुळे पचनक्रिया सुधारते. पोट भरलेले असल्याने गोड पदार्थ आणि इतर खाऊचा मोह होत नाही, वजन वाढण्यास प्रतिबंध होतो आणि प्रत्येक वेळी जास्त खाणे थांबते.

चौथा मुद्दा झोपेचा आहे. अर्चना जैन यांच्या म्हणण्यानुसार, झोप कमी पडल्यास चयापचय क्रियेवर परिणाम होऊ शकतो. अन्न नीट पचत नाही आणि वजन वाढते. अपुऱ्या झोपेमुळे हार्मोनल आरोग्यही बिघडते, खाण्याची तीव्र इच्छा वाढते आणि सणासुदीत जास्त खाण्याची सवय लागू शकते. एका अभ्यासानुसार लठ्ठपणा आणि झोपेचे विकार एकमेकांशी जोडलेले आहेत. लठ्ठपणामुळे ऑब्स्ट्रक्टिव्ह स्लीप ॲप्निया, निद्रानाश आणि रेस्टलेस लेग्ज सिंड्रोम यांसारख्या विकारांचा धोका वाढतो, तर झोप अपुरी राहिल्याने हार्मोनल असंतुलन आणि चयापचय क्रियेतील बिघाडामुळे वजन वाढते.

पाचवा मुद्दा चालण्याचा आहे. सुमारे ३० मिनिटे चालल्याने वजन वाढ रोखण्यास मदत होऊ शकते. अर्चना जैन म्हणतात की, खाल्लेले अन्न नीट पचले तर वजन वाढत नाही. दररोज ३० मिनिटे चालल्याने शरीराचा चयापचय दर वाढतो, पचनक्रिया सुधारते आणि वजन वाढण्याचा धोका कमी होतो, असेही त्यांनी सांगितले.