UPI व्यवहारांवर आता चार्ज लागणार का? गूगल पे, फोनपे, पेटीएमवरून पैसे पाठवणे महाग होणार?
१५ ऑक्टोबरपासून काही मोठ्या UPI व्यवहारांवर MDR लागू होणार होता, मात्र हे शुल्क व्यापाऱ्याला भरावे लागेल. ग्राहकांकडून अतिरिक्त शुल्क घेण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.
छायाचित्रे सत्यापित केलेली नाहीत
रोजच्या खरेदीसाठी, ऑनलाइन पेमेंटसाठी किंवा इतर व्यवहारांसाठी गूगल पे, फोनपे किंवा पेटीएम सारखे ॲप्स वापरणाऱ्यांच्या मनात सध्या एक प्रश्न आहे. UPI वरून पैसे पाठवणे आता महाग होणार का? त्यामुळेच नवीन UPI प्रणाली नेमकी काय आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
१५ ऑक्टोबरपासून काही मोठ्या UPI व्यवहारांवर मर्चंट डिस्काउंट रेट म्हणजेच MDR लागू होणार होता. मात्र हे शुल्क १ जानेवारी २०२७ पासून लागू होणार असल्याचे बोलले जात आहे. त्यामुळे डिजिटल पेमेंट अधिक महाग होईल का, अशी शंका अनेकांना वाटू लागली आहे.
MDR हे डिजिटल पेमेंट स्वीकारणाऱ्या व्यापाऱ्यांवर आकारले जाणारे शुल्क आहे. म्हणजेच प्रत्येक UPI पेमेंटसाठी ग्राहकाला अतिरिक्त पैसे द्यावे लागतील, असा याचा अर्थ होत नाही. गूगल पे, फोनपे आणि पेटीएमच्या वापरकर्त्यांवर याचा काय परिणाम होईल, हे पाहणे गरजेचे आहे.
अहवालानुसार, १५ ऑक्टोबरपासून २,००० रुपयांपेक्षा जास्त रकमेच्या काही विशिष्ट व्यापारी UPI व्यवहारांवर ०.४% MDR लागू होईल. त्याची कमाल मर्यादा ३०० रुपये असेल. हे शुल्क व्यापाऱ्याला भरावे लागेल. या व्यवस्थेत ग्राहकांकडून अतिरिक्त शुल्क घेण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. तसेच गूगल पे, फोनपे आणि पेटीएम यांसारख्या ॲप्सद्वारे केलेल्या UPI पेमेंटसाठी ग्राहकांकडून थेट प्लॅटफॉर्म शुल्क घेण्याचाही या नवीन प्रणालीत समावेश नाही.
दरम्यान, UPI व्यवहारांमध्ये घट झाल्याचेही समोर आले आहे. नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया म्हणजेच NPCI च्या आकडेवारीनुसार, ऑगस्टमधील २,४५० कोटी व्यवहारांच्या तुलनेत सप्टेंबरमध्ये UPI द्वारे एकूण २,४०७ कोटी व्यवहार झाले. ही सुमारे १.८% ची घट आहे.
व्यवहारांच्या मूल्यातही घट दिसते. ऑगस्टमध्ये UPI व्यवहारांचे एकूण मूल्य २९.८२ लाख कोटी रुपये होते, तर सप्टेंबरमध्ये ते २९.३७ लाख कोटी रुपयांपर्यंत खाली आले. म्हणजेच एकूण व्यवहार मूल्यात अंदाजे १.५% घट झाली.
उद्योग तज्ज्ञांनी या घटीचे कारण वेगळे सांगितले आहे. ऑगस्ट महिना ३१ दिवसांचा आणि सप्टेंबर महिना ३० दिवसांचा असल्याने ही तफावत दिसते, असे त्यांचे म्हणणे आहे. त्यांच्या मते, सरासरी दैनंदिन व्यवहारांच्या संख्येत घट झालेली नाही.
RBI गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांच्या मते, MDR च्या स्वरूपात नाममात्र शुल्क लागू केल्याने UPI व्यवहारांच्या संख्येवर लक्षणीय परिणाम होण्याची अपेक्षा नाही. सध्या व्यवहारांच्या संख्येत लक्षणीय घट होण्याची कोणतीही चिन्हे नाहीत, असेही त्यांनी सांगितले.
