जेवणानंतर 10 ते 15 मिनिटांचा फेरफटका आणि रक्तातील साखर: काय सांगितले आहे

सध्या मधुमेह आणि प्री-डायबिटीजचा त्रास दिवसेंदिवस सर्वसामान्य होत चालला आहे. त्यामुळे औषधांशिवाय रक्तातील साखर आटोक्यात ठेवण्याचे मार्ग अनेक जण शोधत असतात. चालणे हा सोपा आणि परिणामकारक शारीरिक व्यायाम असून तो साखर नियंत्रित ठेवण्यास मदत करू शकतो, असे यात म्हटले आहे. जिमला जाण्याऐवजी रोज जेवणानंतर चालणेही फायदेशीर ठरू शकते.

मात्र मधुमेह असलेली व्यक्ती औषधे किंवा इन्सुलिन घेत असेल, तर फक्त चालण्यावर अवलंबून राहणे योग्य मार्ग नाही. अशा रुग्णांनी योग्य आहार, नियमित व्यायाम, वेळेवर तपासणी आणि डॉक्टरांचा सल्ला या गोष्टी पाळाव्यात, असे सांगण्यात आले आहे.

चालण्याने साखर कशी आटोक्यात येते, याचे स्पष्टीकरणही दिले आहे. आपण चालतो तेव्हा स्नायूंना काम करण्यासाठी ऊर्जा लागते आणि ते स्नायू रक्तातील ग्लुकोज वापरतात. नियमित चालण्याने शरीराला इन्सुलिनचा अधिक चांगला वापर करता येतो, त्यामुळे साखर नियंत्रणात राहते. रोज चालल्याने वजन आटोक्यात ठेवणे, पोटावरील चरबी कमी करणे आणि हृदयाचे आरोग्य सुधारणे यातही मदत होते. टाईप 2 मधुमेह असलेल्यांसाठी या गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत. मात्र याचा परिणाम व्यक्तीचे वय, आरोग्य, आहार आणि मधुमेहाची स्थिती यावर अवलंबून असतो.

किती वेळ चालावे, याबद्दल सर्वसाधारणपणे प्रौढांनी 30 ते 40 मिनिटे शारीरिक व्यायाम करावा, असे म्हटले आहे. त्यात वेगाने चालणे किंवा हलके जॉगिंग करता येते. उदाहरण म्हणून आठवड्यातून पाच दिवस रोज 30 मिनिटे चालणे दिले आहे. बराच काळ व्यायाम केला नसेल, तर 10 ते 15 मिनिटांच्या हलक्या चालण्याने सुरुवात करून क्षमतेनुसार हळूहळू वेळ आणि वेग वाढवावा. चालताना छातीत दुखणे, नेहमीपेक्षा जास्त दम लागणे, चक्कर येणे किंवा अशक्तपणा जाणवला, तर थांबून गरज असल्यास लगेच वैद्यकीय मदत घ्यावी, असेही त्यात नमूद आहे.

जेवणानंतर रक्तातील साखर नैसर्गिकरित्या वाढते. या वेळी हलके चालल्यास स्नायूंना ग्लुकोज वापरता येते आणि जेवणानंतर होणारी साखरेची वाढ कमी होण्यास मदत होते. जेवणानंतर 10 ते 15 मिनिटे आरामशीर गतीने चालता येते. पण त्याचा परिणाम प्रत्येक व्यक्तीनुसार वेगळा असू शकतो. इन्सुलिन किंवा रक्तातील साखर कमी करणारी औषधे घेणाऱ्यांना व्यायामादरम्यान हायपोग्लायसेमिया, म्हणजेच रक्तातील साखर खूप कमी होण्याचा धोका असतो.

साखर आटोक्यात ठेवण्यासाठी आणखी काय करावे, हेही सांगितले आहे. आहारात भाज्या, कडधान्ये आणि संपूर्ण धान्यांचा समावेश करावा, तर गोड पेये आणि जास्त साखर असलेले पदार्थ मर्यादित प्रमाणात घ्यावेत. दर 30 ते 60 मिनिटांनी उठून काही पावले चालावे. वजन जास्त असल्यास डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या मदतीने हळूहळू कमी करण्याचा प्रयत्न करावा. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार रक्तातील साखर आणि HbA1c तपासावे.

हा मजकूर केवळ सामान्य माहितीसाठी असून त्यात कोणत्याही उपचाराचा दावा केलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा, अशी सूचनाही त्यात देण्यात आली आहे.