आहे त्या युद्धरेषेवर युद्ध थांबवायला तयार, झेलेन्स्की यांची भूमिका; युक्रेनकडे ७५ टक्क्यांहून अधिक भूभाग

रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्ध अनेक वर्षांपासून सुरू आहे. आता ते थांबवण्यासाठी राजनैतिक हालचालींना वेग येताना दिसत आहे. युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदीमार झेलेन्स्की यांनी युद्ध संपवण्याच्या दिशेने महत्त्वाची भूमिका मांडली आहे. सध्याच्या आघाडीच्या रेषेवरच युद्ध थांबवून परिस्थिती आहे तिथेच थांबवण्यास आपण तयार आहोत, असे त्यांनी सांगितले. म्हणजेच आघाडीची रेषा सध्या जिथे आहे, तिथेच लढाई थांबवण्याची त्यांची तयारी आहे.

अमेरिकेतील फॉक्स न्यूजला दिलेल्या मुलाखतीत पत्रकाराने झेलेन्स्की यांना थेट प्रश्न विचारला. सध्याची परिस्थिती कायम ठेवून युद्ध थांबवणारा आणि युक्रेनचा ७५ टक्क्यांहून अधिक भूभाग स्वतःच्या नियंत्रणात ठेवणारा शांतता करार तुम्ही स्वीकाराल का, अशी विचारणा त्यांना करण्यात आली. त्यावर झेलेन्स्की यांनी होकारार्थी उत्तर दिले. परिस्थिती जशी आहे तशी थांबवणे हा युद्ध संपवण्याचा वास्तववादी मार्ग आहे, असेही त्यांनी सांगितले.

या व्यवस्थेत युक्रेनकडे देशाच्या एकूण भूभागापैकी किमान ७५ टक्के किंवा त्याहून अधिक प्रदेश कायम राहील. त्यांच्या या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात आणि संभाव्य शांतता कराराच्या चर्चेत नव्या घडामोडींना सुरुवात झाली आहे. दोन्ही देशांतील जनता शांततेची वाट पाहत आहे, आणि युद्ध पूर्णपणे थांबवण्यासाठी दोन्ही देशांवर जनतेचा रेटाही दिसत आहे.

युद्धात आजपर्यंत दोन्ही देशांचे नुकसान झाले आहे, असे झेलेन्स्की म्हणाले. देशातील सार्वजनिक आणि खाजगी मालमत्तेचेही मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले आहे, असेही ते म्हणाले.

रशिया आणि युक्रेन यांच्यात शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी अमेरिकेकडून प्रयत्न सुरू आहेत. अमेरिकेच्या मध्यस्थीमुळे शांतता चर्चेला वेग आला आहे. अमेरिकेचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ यांनी नॉर्वेतील ओस्लो येथे झेलेन्स्की यांच्याशी चर्चा केली. त्यानंतर त्यांनी रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतीन यांची भेट घेऊन शांतता प्रस्तावासंबंधीची कागदपत्रे सादर केली. या चर्चेत युद्धविराम, सुरक्षा हमी आणि युद्धानंतरची पुन्हा बांधणी यांसारखे मुद्दे महत्त्वाचे ठरत आहेत.

झेलेन्स्की यांनी युद्ध थांबवण्याची तयारी दाखवली असली, तरी शांतता करार प्रत्यक्षात येण्यासाठी रशियाची भूमिकाही तेवढीच महत्त्वाची आहे. रशियाकडून भविष्यात पुन्हा हल्ला होणार नाही, याची ठोस सुरक्षा हमी युक्रेनला लागणार आहे. तसेच युक्रेनच्या ताब्यात नसलेल्या प्रदेशांबाबत अंतिम तोडगा अजून तरी स्पष्ट झालेला नाही.

त्यामुळे सध्याच्या युद्धरेषेवर युद्ध थांबवण्याची तयारी म्हणजे रशियाच्या ताब्यातील प्रदेशांवरचा युक्रेनचा कायदेशीर दावा सोडणे नव्हे. आता अमेरिका, रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील पुढच्या चर्चेतून काय निष्पन्न होते, याकडे आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे आणि साऱ्या जगाचे लक्ष लागले आहे. पुतीन यांच्या निर्णयाकडेही सगळ्या जगाचे लक्ष आहे.