युक्रेनच्या हल्ल्यांमुळे रशियाच्या तेल उद्योगाला मोठा धक्का; ५१ टक्के शुद्धीकरण क्षमता ठप्प

रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्धाला आता साडेचार वर्षे उलटून गेली आहेत. एकीकडे इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील युद्ध सुरू आहे आणि मध्य पूर्वेत सौदी अरेबिया व येमेनमधील हुथी यांच्यात आणखी एक युद्ध सुरू झाले आहे. अशा वेळी युक्रेनने रशियाच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर लांब पल्ल्याचे हल्ले अधिक तीव्र केले आहेत.

युक्रेनच्या संरक्षण मंत्रालयाने असा दावा केला आहे की अलीकडच्या ड्रोन आणि लांब पल्ल्याच्या हल्ल्यांमुळे रशियाची तब्बल ५१ टक्के तेल शुद्धीकरण क्षमता ठप्प झाली आहे. हा आकडा युक्रेनने मांडलेला दावा आहे. यामुळे रशियन सैन्याला इंधन आणि लष्करी साहित्य पुरवण्याच्या मॉस्कोच्या क्षमतेवर दबाव वाढला आहे, असे युक्रेनचे म्हणणे आहे.

युक्रेनने रशियातील अनेक महत्त्वाच्या तेल शुद्धीकरण केंद्रांना लक्ष्य केले आहे. मॉस्को, यारोस्लाव्हल, उस्त-लुगा, पर्म, सारातोव्ह आणि सीझरान या भागांतील ऊर्जा सुविधांवर हल्ले झाल्याचे युक्रेनने म्हटले आहे. काही रिफायनरींवर युद्ध सुरू झाल्यापासून अनेकदा हल्ले झाल्याचेही समोर आले आहे. असे वारंवार होणारे हल्ले, तातडीची दुरुस्ती आणि देखभालीला होणारा उशीर यामुळे रशियाच्या तेल उद्योगावर दीर्घकाळ परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

या हल्ल्यांमुळे रशियात इंधन पुरवठ्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. उपलब्ध माहितीनुसार देशातील डिझेल उत्पादन सुमारे ३० टक्क्यांनी घटले आहे आणि काही भागांत पेट्रोल पंपांवर मोठ्या रांगा लागल्या आहेत. परिस्थिती सांभाळण्यासाठी रशियाने डिझेलच्या निर्यातीवरील निर्बंध कायम ठेवले आहेत. अध्यक्ष पुतिन यांनी या हल्ल्यांचा अर्थव्यवस्थेवर परिणाम झाल्याचे मान्य केले आहे. त्याचा फटका देशाच्या GDP ला सुमारे १ टक्का बसल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.

तेल शुद्धीकरण केंद्रांवर हल्ले करण्यामागे फक्त रशियाच्या अर्थव्यवस्थेला धक्का देणे एवढाच उद्देश नाही, असे युक्रेनचे मत आहे. रशियन सैन्याला मिळणाऱ्या इंधनाच्या पुरवठ्यावरही परिणाम करणे हा त्यामागचा हेतू असल्याचे युक्रेन सांगते. संरक्षण मंत्रालयाने असेही सांगितले आहे की २०२६ मध्ये युक्रेनने लांब पल्ल्याच्या ड्रोनच्या उत्पादनात मोठी वाढ केली आहे.

दुसरीकडे रशियाकडूनही युक्रेनच्या ऊर्जा आणि औद्योगिक पायाभूत सुविधांवर हल्ले सुरू आहेत. त्यामुळे युद्धाची तीव्रता आता रणांगणाबरोबरच ऊर्जा आणि इंधनाच्या पायाभूत सुविधांपर्यंत पोहोचली आहे. म्हणजेच हे युद्ध आता फक्त रणांगणापुरते राहिलेले नाही, तर त्याची झळ ऊर्जा आणि इंधनाच्या पायाभूत सुविधांनाही बसू लागली आहे. दोन्ही बाजूंकडून एकमेकांच्या ऊर्जा आणि औद्योगिक सुविधांवर हल्ले सुरू असल्याचे यातून दिसते.