दिवाळीचे रेल्वे आरक्षण सुरू होताच मिनिटांत फुल्ल, प्रवाशांच्या हाती वेटिंग आणि रिग्रेट

नोव्हेंबरमधील दिवाळीसाठी गावी जाणाऱ्या प्रवाशांची डोकेदुखी वाढली आहे. रेल्वे आरक्षण सुरू झाल्यानंतर अवघ्या काही मिनिटांतच लांब पल्ल्याच्या अनेक गाड्यांमधील कन्फर्म तिकिटे संपून जात असल्याचे समोर आले आहे. त्यानंतर प्रवाशांसमोर वेटिंग किंवा थेट रिग्रेटचाच पर्याय उरतो, त्यामुळे दिवाळीच्या सुट्टीत घरी जाण्याचे नियोजन करणाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.

दिवाळी नोव्हेंबरमध्ये असल्याने अनेक प्रवाशांनी दोन महिने आधीपासूनच प्रवासाचे नियोजन सुरू केले होते. आरक्षणाची तारीख उजाडताच सकाळी आठ वाजता संकेतस्थळ किंवा अॅपवरून तिकीट काढण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. मात्र गाडी आणि तारीख निवडून पैसे भरण्याच्या टप्प्यापर्यंत पोहोचेपर्यंत जागाच शिल्लक नसल्याचे दिसून आले. काही गाड्यांमध्ये तर वेटिंग तिकीट मिळण्याचीही शक्यता संपल्याने प्रवाशांचा हिरमोड झाला. ऑनलाइन आरक्षणातील अडचणी टाळण्यासाठी थेट तिकीट खिडकीवर गेलेल्या प्रवाशांनाही अपेक्षित तिकीट मिळाले नाही.

पुण्याहून विदर्भाच्या दिशेने जाणाऱ्या अजनी-पुणे एक्स्प्रेस, महाराष्ट्र एक्स्प्रेस, गरीब रथ, हमसफर एक्स्प्रेस आणि नागपूर-पुणे एक्स्प्रेस या गाड्यांना सणासुदीच्या काळात सर्वाधिक मागणी असते. याशिवाय कोकण आणि मराठवाड्यासह दिल्ली, लखनौ, पटना, दाणापूर आणि कोलकाता या मार्गांवरही प्रवाशांची संख्या वाढलेली दिसते. आझाद हिंद एक्स्प्रेस, पुणे-काझीपेठ एक्स्प्रेस, झेलम एक्स्प्रेस, लखनौ एक्स्प्रेस आणि दाणापूर एक्स्प्रेस या गाड्यांनाही मोठी मागणी असते.

रेल्वेने आधी आरक्षणासाठी १२० दिवसांचा कालावधी दिला होता, जो नंतर कमी करून ६० दिवसांवर आणण्यात आला. मात्र हा कालावधी कमी झाला तरी सणासुदीच्या काळातील मागणीत फारसा फरक पडलेला नाही. लांब पल्ल्याचा प्रवास तुलनेने सुरक्षित, सोयीस्कर आणि परवडणारा असल्याने प्रवाशांची पसंती रेल्वेलाच राहिली आहे. त्यामुळेच दसरा-दिवाळीच्या काळात अतिरिक्त आणि विशेष गाड्या सोडाव्यात, अशी मागणी प्रवाशांकडून केली जात आहे.

सणासुदीच्या काळात तिकिटांची मागणी प्रचंड वाढत असताना दलालांच्या हस्तक्षेपाचा फटका सामान्य प्रवाशांना बसत असल्याची तक्रारही केली जात आहे. आरक्षण केंद्रांवर तसेच ऑनलाइन प्रक्रियेत अत्याधुनिक तंत्रज्ञान वापरून जलदगतीने तिकिटे बुक केली जात असल्याचा आरोप प्रवाशांकडून होत आहे, त्यामुळे आरक्षण प्रक्रियेवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याची मागणी होत आहे.

प्रवासी निकिता देशपांडे यांनी सांगितले की, दिवाळीत गावी जाण्यासाठी जवळपास दोन महिन्यांपासून तिकिटाचे नियोजन केले होते. आरक्षण सुरू होताच सकाळी आठ वाजता ऑनलाइन तिकीट काढण्याचा प्रयत्न केला, पण काही मिनिटांतच कन्फर्म तिकिटे संपली. वेटिंगवर तिकीट काढण्याचा प्रयत्न केला, तेही उपलब्ध नव्हते. आता विशेष गाडी सुरू होईल, या आशेवर असल्याचे त्या म्हणाल्या.

पुणे रेल्वे स्थानकावर एकूण सहा फलाट असून, दररोज सुमारे १७० प्रवासी गाड्या धावतात. रोजची प्रवासी संख्या सुमारे १ लाख ७० हजार असते, तर सणासुदीच्या काळात ही संख्या सुमारे २ लाखांपर्यंत पोहोचते. वाढलेल्या या प्रवासी संख्येमुळे आरक्षणाच्या प्रतीक्षा यादीतही वाढ होत असल्याचे चित्र दिसत आहे.