सिगारेट-बिडीमुळे रक्तवाहिन्यांना धोका, पुण्यातील तज्ज्ञ डॉ. संतोष पाटील यांचा इशारा

पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटलमधील रक्तवाहिन्यांचे तज्ज्ञ डॉ. संतोष पाटील यांनी रक्तवाहिन्यांच्या आजारांबद्दल इशारा दिला आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार मधुमेह, उच्च रक्तदाब, अनुवंशिक कारणे आणि धूम्रपान ही या आजारांची काही प्रमुख कारणे आहेत. देशात मधुमेहाचे प्रमाण वाढत असल्याने पुढच्या काळात या आजारांच्या रुग्णांची संख्या आणखी वाढू शकते, असेही त्यांनी सांगितले.

हे आजार शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांत रक्त पोहोचवणाऱ्या रक्तवाहिन्यांवर परिणाम करतात. डॉ. पाटील यांच्या म्हणण्यानुसार ही समस्या आता वाढत चालली आहे. त्यातही धूम्रपान हे सर्वसाधारण आणि टाळता येण्याजोगे कारण आहे. धूम्रपान न करणाऱ्यांच्या तुलनेत धूम्रपान करणाऱ्यांना रक्तवाहिन्यांच्या आजारांचा धोका जास्त असतो, असे ते म्हणाले.

तंबाखूच्या धुरात अनेक हानिकारक रसायने असतात, असे डॉ. पाटील यांनी सांगितले. ही रसायने रक्तवाहिन्यांच्या आतल्या भागाला इजा करू शकतात. त्यामुळे शरीरात सूज किंवा दाह निर्माण होऊ शकतो आणि रक्त गोठण्याची शक्यता वाढू शकते. धुराशी सतत संपर्क येत राहिला, तर रक्तवाहिन्यांच्या भिंती कमकुवत किंवा खराब होऊ शकतात. मग रक्तवाहिन्या अरुंद होऊ शकतात किंवा त्यात अडथळा येऊ शकतो आणि शरीराच्या विविध भागांपर्यंत पोहोचणारा रक्तप्रवाह हळूहळू कमी होऊ शकतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

मधुमेह हाही रक्तवाहिन्यांच्या आजारांचा महत्त्वाचा जोखीम घटक असल्याचे डॉ. पाटील यांनी सांगितले. रक्तातील साखर दीर्घकाळ जास्त राहिली, तर रक्तवाहिन्या आणि नसांना इजा होऊ शकते. त्यामुळे रक्तप्रवाहाशी संबंधित अडचणींचा धोका वाढतो. भारतात मधुमेहाचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढत असल्याने देशाचा उल्लेख अनेकदा 'जगाची मधुमेहाची राजधानी' असा केला जातो. मधुमेह आणि इतर जोखीम घटक नीट नियंत्रणात ठेवले नाहीत, तर येत्या काही वर्षांत या आजारांचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता आहे, असे ते म्हणाले. मधुमेहींची संख्या वाढत असल्याने रक्तवाहिन्यांच्या समस्या लवकर ओळखणे अधिक महत्त्वाचे झाले आहे, असेही त्यांनी नमूद केले.

उच्च रक्तदाबामुळे रक्तवाहिन्यांच्या भिंतींवर सतत जास्त दाब येतो आणि कालांतराने त्यांना इजा होऊ शकते, असे डॉ. पाटील यांनी सांगितले. कुटुंबात असे आजार असतील किंवा अनुवंशिक कारणे असतील, तर धोका वाढू शकतो. एखाद्या व्यक्तीत मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि धूम्रपान असे एकापेक्षा जास्त जोखीम घटक असतील, तर एकूण धोका आणखी वाढू शकतो, असे त्यांनी सांगितले.

डॉ. पाटील यांच्या म्हणण्यानुसार काही लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये. चालताना पायांत दुखणे किंवा जडपणा जाणवणे, पाय थंड पडणे, पायांत बधिरपणा किंवा मुंग्या येणे, त्वचेचा रंग बदलणे किंवा जखम बरी होण्यास जास्त वेळ लागणे ही लक्षणे रक्तवाहिन्यांच्या समस्यांचे संकेत असू शकतात.

रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, वजन योग्य ठेवणे, नियमित शारीरिक हालचाल करणे आणि धूम्रपान पूर्णपणे बंद करणे गरजेचे आहे, असे डॉ. संतोष पाटील यांनी सांगितले.