जागतिक दृष्टी दिन ८ ऑक्टोबरला; दृष्टीदोषाची कारणे आणि स्क्रीनचा डोळ्यांवर होणारा परिणाम

जागतिक दृष्टी दिन दरवर्षी ऑक्टोबर महिन्याच्या दुसऱ्या गुरुवारी साजरा केला जातो. यंदा, म्हणजे २०२६ मध्ये, हा दिवस ८ ऑक्टोबरला आला आहे. २०२० च्या अंदाजानुसार देशातील सुमारे १९.३ टक्के लोकसंख्येला कोणत्या ना कोणत्या प्रकारच्या दृष्टीच्या समस्येने ग्रासले होते. मात्र या समस्येची अनेक कारणे असू शकतात, त्यामुळे तिचा थेट संबंध मोबाईल फोन किंवा स्क्रीनच्या वापराशी जोडणे योग्य ठरणार नाही, असे या माहितीत म्हटले आहे.

या दिवसाची सुरुवात एका खासगी संघटनेपासून झाली. साईटफर्स्ट कॅम्पेनच्या माध्यमातून ८ ऑक्टोबर १९९८ रोजी पहिल्यांदा जागतिक दृष्टी दिन साजरा करण्यात आला. त्यानंतर जागतिक आरोग्य संघटना आणि इंटरनॅशनल एजन्सी फॉर प्रिव्हेन्शन ऑफ ब्लाईन्डनेस (आयएपीबी) यांनी हा दिवस ऑक्टोबर महिन्याच्या दुसऱ्या गुरुवारी साजरा करायचे ठरवले. म्हणजे सुरुवातीला एका संघटनेच्या मोहिमेतून सुरू झालेला हा दिवस पुढे जागतिक आरोग्य संघटनेसह दुसऱ्या संस्थेनेही स्वीकारला आणि त्याची तारीख ठरवली.

जगभरातील लोकांमध्ये दृष्टीविषयी जागरूकता निर्माण करणे आणि ज्यांना अंधत्व आहे त्यांना नवी दृष्टी देण्याचा प्रयत्न करणे, हा हा दिवस साजरा करण्यामागचा उद्देश सांगितला जातो.

आता दृष्टीदोष आणि अंधत्वामागील मुख्य कारणांकडे येऊ. या माहितीनुसार, वय वाढत जाते तसे डोळ्यातील नैसर्गिक लेन्स अस्पष्ट होतात. भारतात याचे प्रमाण जास्त असल्याचे म्हटले आहे. मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबामुळे डोळ्यातील पडदा खराब होतो आणि त्याला 'डायबेटिक रेटिनोपॅथी' असे म्हणतात.

काही कुटुंबांत आधी कोणाला चष्मा किंवा डोळ्यांचे आजार असतील, तर पुढच्या पिढीलाही त्याचा त्रास होतो, असे यात नमूद आहे. आहारात 'व्हिटॅमिन ए' आणि इतर आवश्यक पोषक घटक कमी असले, तरीही डोळ्यांना त्रास जाणवतो. शिवाय वय वाढते तसे डोळ्यांची कार्यक्षमता नैसर्गिकरीत्या कमी होते आणि चाळिशीनंतर हा त्रास जास्त होतो, असेही सांगण्यात आले आहे.

स्क्रीनच्या वापराबद्दल सांगायचे तर, मोबाईल फोन आणि टीव्ही सतत आणि जास्त प्रमाणात वापरल्याने अंधत्व येत नाही, असे या माहितीत म्हटले आहे. पण दीर्घकाळ स्क्रीनकडे पाहिल्यामुळे 'डिजिटल आय स्ट्रेन' किंवा 'कॉम्प्युटर व्हिजन सिंड्रोम' होतो. त्यामुळे डोळे कोरडे पडणे किंवा त्यातून पाणी येणे, डोळे लाल होणे, खाज सुटणे, अंधुक दिसणे आणि डोकेदुखी असे त्रास होतात.