मेळघाटातील आश्रमशाळांत ४ हजार जणांची मोफत सिकलसेल तपासणी, एमईसीएलच्या निधीतून अभियान

मेळघाटातील दुर्गम आणि आदिवासीबहुल भागातील विद्यार्थ्यांना सिकलसेल आजारापासून संरक्षण मिळावे आणि कुपोषणावर नियंत्रण ठेवता यावे, या उद्देशाने विशेष आरोग्य तपासणी व पोषण अभियान सुरू करण्यात आले आहे.

हे अभियान भारत सरकारच्या खान मंत्रालयाच्या अखत्यारीतील मिनरल एक्सप्लोरेशन अँड कन्सल्टन्सी लिमिटेड (एमईसीएल) च्या सीएसआर निधीतून राबवले जात आहे. परिवर्तन समाज विकास समितीच्या माध्यमातून मेळघाटातील वेगवेगळ्या आश्रमशाळांमधील ४ हजार विद्यार्थी आणि नागरिकांची मोफत सिकलसेल तपासणी होणार आहे.

अभियानाची सुरुवात धारणी तालुक्यातील बिजुधावडी येथील शासकीय आदिवासी आश्रमशाळेतून झाली. अभियानाच्या पाचव्या दिवशी इंग्रजी माध्यम बालिका आश्रमशाळेतील शेकडो विद्यार्थिनींची आरोग्य तपासणी करण्यात आली. तज्ज्ञ वैद्यकीय पथकाने अत्याधुनिक उपकरणांच्या मदतीने विद्यार्थ्यांचे रक्ताचे नमुने घेऊन सिकलसेलची तपासणी केली.

तपासणीदरम्यान सिकलसेल वाहक आणि सिकलसेलचे रुग्ण यांची ओळख पटवली जात आहे. त्यानंतर राष्ट्रीय सिकलसेल अभियानाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार विद्यार्थ्यांना त्यांच्या स्थितीप्रमाणे वेगवेगळ्या रंगांची स्टेटस कार्ड दिली जात आहेत. गरजेनुसार विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांना सिकलसेल आजार, उपचार आणि प्रतिबंध याबद्दल समुपदेशनही केले जात आहे.

अभियानात प्रत्येक विद्यार्थ्याची डिजिटल नोंदणी करून रक्त तपासणी केली जात आहे. वाहक आणि रुग्ण वेगवेगळे ओळखले गेल्यानंतर त्यांना आजार, उपचार, तसेच पुढे विवाहापूर्वी करायची सिकलसेल तपासणी आणि जोडीदाराची तपासणी याबद्दल मार्गदर्शन केले जाणार आहे. गंभीर रुग्णांना धारणी आणि चिखलदरा येथील उपजिल्हा रुग्णालयांत मोफत रेफरल सेवा आणि आवश्यक उपचार उपलब्ध करून दिले जाणार आहेत.

अभियानाच्या अंमलबजावणीत एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्पाचे (आयटीडीपी) धारणी येथील प्रकल्प अधिकारी यांचे मार्गदर्शन आणि प्रशासकीय समन्वय महत्त्वाचा ठरला आहे. आश्रमशाळा प्रशासन, आरोग्य विभाग आणि वैद्यकीय पथके यांच्या समन्वयातून अभियानाला गती मिळाली आहे.

मेळघाटातील दुर्गम आणि डोंगराळ भागात राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांना तपासणीसाठी लांब जावे लागू नये, म्हणून परिवर्तन समाज विकास समितीचे मोबाइल वैद्यकीय पथक वेगवेगळ्या आश्रमशाळांत पोहोचणार आहे. बिजुधावडी आश्रमशाळेतून सुरुवात झाल्यानंतर ठरलेल्या वेळापत्रकानुसार इतर आश्रमशाळांमध्येही तपासणी शिबिरे घेतली जाणार आहेत.

थोडक्यात, ही तपासणी मोफत असून तिचा लाभ मेळघाटातील आश्रमशाळांमधील ४ हजार विद्यार्थी आणि नागरिकांना मिळणार आहे. निधी एमईसीएलच्या सीएसआर उपक्रमातून आला आहे, तर प्रत्यक्ष काम परिवर्तन समाज विकास समिती करत आहे. आरोग्य तपासणीसोबत पोषण अभियानही चालवले जात असून, त्यातून कुपोषणावर नियंत्रण मिळवण्याचा उद्देश आहे.