साठीनंतरचा कार्डियाक अरेस्टचा धोका: डॉ. शंकर माचिगर यांनी सांगितल्या काळजीच्या गोष्टी

देशभरात ज्येष्ठ नागरिकांमध्ये हृदयाशी संबंधित समस्या वाढत आहेत. साठ वर्षांनंतर अचानक येणाऱ्या कार्डियाक अरेस्टचा धोका कमी करण्यासाठी ज्येष्ठांनी काही गोष्टींकडे लक्ष द्यायला हवे, असे सांगण्यात आले आहे. याबद्दल मुंबईतील अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटलचे कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. शंकर माचिगर यांनी सविस्तर माहिती दिली.

तज्ज्ञांच्या मते, नियमित तपासणी आणि निरोगी जीवनशैली स्वीकारल्यास हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत होऊ शकते. वय वाढते तसा कार्डियाक अरेस्ट किंवा हार्ट अटॅकचा धोकाही वाढू शकतो. म्हणूनच साठ वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींनी वेळोवेळी हृदयाची तपासणी करून घेणे आणि निरोगी जीवनशैली ठेवणे खूप महत्त्वाचे आहे, असे यात म्हटले आहे.

केवळ वाढते वय हे हृदयाच्या आजाराचे कारण नाही. उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्ट्रॉल, मधुमेह आणि व्यायामाचा अभाव यांचाही त्यात वाटा असतो. छातीत दुखणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे दुर्लक्षित केली, तरी हृदयाला धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे सगळ्यांनी, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांनी, संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैली अंगीकारणे आवश्यक आहे, असे सांगण्यात आले.

ब्लड प्रेशर, कोलेस्ट्रॉल आणि मधुमेह योग्य पद्धतीने नियंत्रणात ठेवले नाहीत, तर काळाच्या ओघात ते हृदयाला आणि शरीरातील रक्तवाहिन्यांना नुकसान पोहोचवू शकतात. या समस्यांची लक्षणे सुरुवातीला स्पष्ट दिसत नाहीत आणि तरीही शरीराला आतून इजा होत राहते. म्हणून ज्येष्ठांनी ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर आणि कोलेस्ट्रॉलची तपासणी नियमित करून घ्यावी, असे म्हटले आहे.

साठ वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर किंवा HbA1c आणि कोलेस्ट्रॉल तपासावे. हृदयाची धडधड वाढली किंवा अनियमित झाली, छातीत दुखले किंवा अस्वस्थ वाटले, चक्कर आली अथवा श्वास घेण्यास त्रास झाला, तर डॉक्टर ECG करण्याचा सल्ला देऊ शकतात. हृदयाच्या रचनेबद्दल किंवा ते नीट काम करत नसल्याबद्दल डॉक्टरांना संशय असल्यास इकोकार्डियोग्रामही केला जाऊ शकतो. वेळेवर तपासणी झाल्यास हृदयाच्या समस्या लवकर ओळखायला मदत होऊ शकते.

औषधांबाबत सांगितले आहे की, ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर आणि कोलेस्ट्रॉल ताब्यात ठेवण्यासाठी डॉक्टरांनी दिलेली औषधे नियमित घ्यावीत आणि कोणताही डोस स्वतःच्या मनाने चुकवू नये. डॉक्टरांना न सांगता नवीन औषध सुरू करू नये किंवा चालू असलेले औषध बंद करू नये. औषधामुळे त्रास होत असेल किंवा काही प्रश्न असतील, तर डॉक्टरांशी बोलावे, असेही यात म्हटले आहे.

शारीरिक हालचालीविषयी असे सांगितले आहे की, ज्येष्ठ नागरिकांनी खूप वेळ एकाच जागी बसून राहणे किंवा सतत झोपून राहणे टाळावे. रोज थोडे चालणे, फिरणे आणि हलके स्ट्रेचिंग फायदेशीर ठरू शकते. नियमित हालचालीमुळे हृदयाची कार्यक्षमता चांगली राहण्यास, स्नायू मजबूत राहण्यास आणि शरीराची हालचाल टिकून राहण्यास मदत होऊ शकते. मात्र खूप जास्त किंवा कठीण व्यायाम करू नये. नवीन व्यायाम किंवा फिटनेस रूटीन सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. स्ट्रेंथ ट्रेनिंग किंवा योग करायचा असेल, तर तो तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली करणे अधिक योग्य आहे.

धोक्याच्या लक्षणांबाबतही सावध केले आहे. छातीत दुखणे किंवा दाब जाणवणे, अचानक श्वास घेण्यास त्रास होणे, बेशुद्ध पडणे, कारण नसताना खूप अशक्तपणा वाटणे, हृदयाची धडधड अचानक वाढणे किंवा अनियमित होणे आणि अचानक चक्कर येणे ही लक्षणे केवळ वयामुळे आहेत असे समजून दुर्लक्षित करू नयेत. अशी लक्षणे दिसल्यास डॉक्टरांशी संपर्क साधणे आवश्यक आहे. नियमित आरोग्य तपासणी, डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन, वेळेवर औषधे आणि आपल्या क्षमतेनुसार नियमित शारीरिक हालचाल, या गोष्टी ज्येष्ठांनी पाळाव्यात, असे यात म्हटले आहे.